Saturday, 18 July 2015
16 October 2021
ایران امروز

«نگاهی به کاهش نرخ تورم در ایران»

2014 November 20

روشنک آسترکی/ رادیو کوچه

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

دولت یازدهم و بانک مرکزی ایران طی سال گذشته گزارش‌هایی پیرامون کاهش نرخ تورم اعلام کرده‌اند. گزارش‌هایی که با ارائه آن دولت سیاست‌های اقتصادی خود را عامل این کاهش می‌داند. بنا بر آمار بانک مرکزی نرخ تورم در مهرماه سال جاری به ۱۹. ۱ درصد رسیده است. این عدد نسبت به شهریور ماه گذشته ۱. ۵ درصد کاهش داشته است.

گفتنی است پایداری روند کاهش یا حتی ثابت ماندن نرخ تورم به عواملی همچون پایه پولی، نقدینگی، کسری بودجه و ساختارهای حاکم بر روابط اقتصادی ارتباط دارد. اصلاحاتی که به سادگی عملی نخواهند بود و به سیاست های اقتصادی صحیح نیاز دارند.

نکته مهمی که در این میان قابل توجه است پیرامون تورم نقطه به نقطه در کشور است. با آنکه آمار‌ها نشان می‌دهند که نرخ تورم به روند کاهشی خود ادامه داده و پس از ۳ سال به زیر ۲۰ درصد رسیده است اما نرخ تورم نقطه به نقطه روندی صعودی گرفته است. این نرخ از ۱۴. ۴ درصد در پایان شهریور ماه به ۱۴. ۶ درصد در پایان مهرماه رسیده است.

tawarom1

بنا بر تعریف تورم در اقتصاد دلالت بر وضعیتی دارد که در آن تقاضای پولی برای محصول نسبت به تولید رشد می‌کند، وضعیتی که، در نبود کنترلی موثر، به صورت افزایش بهای یک واحد از کالای تولید شده آشکار می‌شود. تورم معمولن با افزایش واقعی یا بالقوه سطح عمومی قیمت‌ها، یا به سخن دیگر، با کاهش قوه خرید واحد پولی همراه است. در بعضی مواقع تورم زمانی به وجود می‌آید که سطح عمومی قیمت‌ها به میزانی که افزایش در بازدهی عوامل و فرایندهای اقتصادی ایجاب می‌کنند تنزل نیابد. تورم آن طور که معمولن فهمیده می‌شود، رابطه‌ای با افزایش نامعمول قیمت‌ها دارد.

«احمد میرمطهری» معتقد است قدرت خرید خانوار تقلیل و تقاضای خانوار‌ها در مورد برخی از کالا‌ها به‌شدت کاهش یافته است، در نتیجه روند افزایشی قیمت در برخی از کالا‌ها دیده نمی‌شود

از سوی دیگر تورم از جمله پدیده‌هایی است که می‌تواند آثار و تبعاتی مثبت و منفی به دنبال داشته باشد و مهم‌ترین اثر آن توزیعی است به نحوی که به نفع گروه‌های پردرآمد و به ضرر گروه‌های فقیر و کم‌درآمد و حقوق‌بگیر است. به عبارت دیگر تورم به افراد دارای درآمدهای پولی ثابت، ضرر می‌زند و از قدرت خرید آنان می‌کاهد و در مقابل، به نفع اغلب کسانی تمام می‌شود که درآمدهای پولی متغیر دارند. گزارش مرکز پژوهش‌های مجلس تصریح می‌کند: تورم همچنین هزینه‌های عمومی دولت را افزایش داده و در نتیجه دولت را مجبور به کسب درآمد بیشتر یا استقراض از بانک مرکزی می‌کند که در هر دو حالت ضربات جبران ناپذیری را به اقتصاد کشور وارد می‌کند.

کار‌شناسان اقتصادی معتقدند دلایل مختلفی در کاهش تورم طی سال گذشته موثر بوده‌اند و بر خلاف ادعای دولتمردان سهم دولت در این کاهش نرخ چندان چشم گیر نبوده است. در همین رابطه «بایزید مردوخی» طی نظرخواهی که روزنامه شرق پیرامون کاهش نرخ تورم از چند اقتصاددان انجام داده، می‌گوید دلیل اصلی کاهش تورم، کمبود تقاضاست که معادل آن رکود است. با وجود اینکه تورم در ایران به مرز ۴۰درصد رسید، اما درآمد افراد و به‌خصوص طبقه متوسط افزایشی همپای تورم نداشت. این موضوع عاملی شد تا بخش عمده‌ای از مردم توانایی و قدرت خرید خود را از دست بدهند. در نتیجه این کاهش قدرت خرید، تقاضا برای محصولات و خدمات مختلف کاهش یافت. عرضه‌کنندگان کالا‌ها و خدمات هم دریافتند که جامعه بیش از این تاب افزایش قیمت‌ها را ندارد. پس در این شرایط یا قیمت‌ها اندکی کاهش یافت یا اینکه ثابت ماند و روند صعودی قیمت‌ها متوقف شد. این یکی از مهم‌ترین علل کاهش تورم در ماه‌های اخیر است.

tawarom2

همچینین در این نظرخواهی «احمد میرمطهری» معتقد است قدرت خرید خانوار تقلیل یافته است. همین امر سبب شده که خانوار‌ها در سبد معیشتی خود تغییراتی را ایجاد کنند. این به معنای آن است که تقاضای خانوار‌ها در مورد برخی از کالا‌ها به‌شدت کاهش یافته و تقاضایی برای این دسته از کالا‌ها وجود ندارد. در نتیجه این امر، روند افزایشی قیمت در برخی از کالا‌ها دیده نمی‌شود. این موضوع منجر به کاهش تقریبی نرخ تورم شده است. وگرنه شرایط اقتصادی از نظر قیمت‌ کالاهای گوناگون همچنان صعودی است. بر این اساس کاهش قدرت خرید خانوار‌ها و تقلیل توانایی آن‌ها در تامین کالاهای گوناگون منجر به کاهش نرخ تورم شده است.

امید به حل مناقشات هسته‌ای ایران از دلایل مهم کاهش نرخ تورم است و در صورت به ثمر نرسیدن این مذاکرات بدون شک اقتصاد ایران با شوک قابل توجهی روبرو خواهد شد

«محمدقلی یوسفی» اما می‌گوید: کاهش تورم باید در یک مقطع بلندمدت رخ دهد و کاهش آن در یک‌دوره کوتاه یا به‌صورت مقطعی نمی‌تواند دستاورد مهمی تلقی شود. اما مهم‌ترین علت کاهش تورم در ماه‌های اخیر کاهش انتظارات تورمی در میان مردم است. با این انتظار که روابط ایران و غرب سبب می‌شود قیمت دلار کاهش یابد و تحریم‌ها برداشته شود. علاوه بر این، شرایط رکودی حاکم بر کشور سبب شده که تقاضا برای وام و اعتبارات کاهش یابد و تزریق پول کمتر شود. تزریق کمتر پول هم در کاهش نرخ تورم موثر بوده است. این دو را می‌توان دو عامل اصلی در کاهش فعلی نرخ تورم دانست.

امید به حل مناقشات هسته‌ای ایران را می‌توان از دلائل مهم کاهش نرخ تورم قلمداد کرد و از سوی دیگر در صورت به ثمر نرسیدن این مذاکرات بدون شک اقتصاد ایران با شوک قابل توجهی روبرو خواهد شد. در همین رابطه روزنامه تعادل به بررسی نرخ تورم احتمالی در سال آینده پرداخته و نوشته است: «درصورت شکست مذاکرات، نرخ تورم در سال آینده به ۳۶درصد افزایش می‌یابد». هشدار ضمنی روزنامه تعادل درباره پیامدهای شکست مذاکرات هسته‌ای بر نرخ تورم به استناد گزارش تازه پژوهشکده پولی و بانکی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران منتشر شده است.  براساس گزارش پژوهشکده پولی و بانکی در سناریوی «شکست مذاکرات»، نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه در زمستان سال‌جاری به ۲۴.۳ درصد و در زمستان سال آینده به ۳۶ درصد بالغ می‌شود و همچنین «در این سناریو نرخ تورم سالانه منتهی به فصل زمستان ۹۳ به ۱۸.۴ درصد و در زمستان ۹۴ به ۳۴ درصد خواهد رسید» و علاوه براین درصورت شکست مذاکرات «اقتصاد ایران شاهد جهش نرخ ارز خواهد بود.»

مطالب مرتبط

وعده بی‌عمل دولت در پرداخت یارانه تولید

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , ,