Saturday, 18 July 2015
02 April 2020
ابراهیم یزدی

«روابط ایران و آمریکا – قبض یا بسط»

2014 December 23

گزارش / رادیو کوچه

ابراهیم یزدی – منبع: ندای آزادی

 

۱- ریس ‏جمهور و وزیر امور خارجه کشورمان بالاخره تابوی نشستن وگفتگو کردن با رهبران آمریکا را شکستند. در روابط بین ‏المللی چیزی به نام دوستی یا دشمنی دائم وجود ندارد. به همان اندازه که هیچ جامعه بشری بدون نیاز به همکنشی و مبادله با سایر جوامع بشری نیست، به همان اندازه هم بروز و ظهوراختلاف و دشمنی میان کنشگران در مناسبات جهانی امری طبیعی و قابل درک است. روابط میان کشور‏های مختلف بر اساس نیاز‏های اقتصادی، سیاسی و فرهنگی شکل می‏گیرد. اما در مواردی تعارض و تناقض راهبردی میان منافع طرف‏های مبادله و تمایل به استفاده از رفتار معطوف به قدرت، موجب بروز دعوا و دشمنی و جنگ می‏شود. اما جامعه بشری با تجارب عظیمی که به بهای سنگینی کسب کرده بود، آموخت که جنگ و دشمنی نه تنها راه حل اختلافات نیست بلکه در نهایت موجب ضرر و زیان همه طرف‏های درگیرمی شود. در اروپا فرانسه و آلمان بر سر اختلافاتی که داشتند با هم جنگیدند. در جنگ جهانی دوم بیش ۳۶ میلیون اروپایی کشته شد. بسیاری از زیرساخت‏های اقتصادی و صنعتی ازبین رفتند. حاصل این تجربه وحشتناک این بود که اگر این دو کشور به جای جنگ با هم به سازند برای هر دو کشور سودمندتر است. امروز این دو کشور با همکاری یکدیگر اروپا را اداره می‏کنند.

ebrahim_yazdi_hojjat_sepahvand

۲- روابط ایران و آمریکا از آغاز شروع خود فراز و فرود‏ها داشته است. بی ‏هیچ تردید کارنامه عملکرد دولت‏های آمریکا در ایران برای هیچ ایرانی متعهد به منافع و مصالح کلان ملی قابل قبول نیست.  یکی ازابعاد آرمان استقلال درانقلاب اسلامی ایران، پایان بخشیدن به سلطه قدرت‏های خارجی، ازجمله آمریکا، بر شئون داخلی کشورمان بود. اما تنها راه تحقق این هدف راهبردی استفاده از خشونت و جنگ و دعواهای سرچشمه گرفته از کینه ‏های گذشته و قهر وامتناع از دیدار و مذاکره نیست. بیاد دارم که در آخرین دیدارم با رهبر فقید انقلاب درباره چگونگی استفاده از پیشروی‏های نظامی ایران در خاک عراق، برای پایان دادن به جنگ گفتگو‏هایی شد. هنگامی که قبول بحث آتش ‏بس و مذاکره را مطرح کردم ایشان اظهار داشتند آیا می‏توان با صدام گفتگو و آشتی کرد؟ پاسخ دادم قبول آتش بس و مذاکره به معنای صلح نیست. مذاکره ممکن است به صلح منجر بشود، اما لزوما به معنای قبول صلح نیست. در اینجا هم می ‏گویم گفتگوکردن با مقامات ارشد قوه مجریه آمریکا، رئیس‏ جمهور و وزیر امور خارجه، به معنای آشتی و برقراری روابط با آن کشور نیست، اگر چه طرفین این امید را دارند یا باید داشته باشند، که این مذاکرات به حل مشکلات میان طرفین و برقراری روابط منجر شود.

۳- پیروزی انقلاب اسلامی ایران در اوج جنگ سرد میان دو بلوک متخاصم روی داد. ایران می‏توانست از این شرایط به نحو احسن استفاده کند. و این سیاست دولت موقت بود. اما فضای پرالتهاب بعد از پیروزی و سلطه احساسات ناشی از فانتزی انقلابی مانع موفقیت دولت موقت شد. اما اکنون ۳۶ سال از آن زمان گذشته است. جنگ سرد تمام شده است. اتحاد جماهیر شوروی و دیوار برلین فرو ریخته است. انقلاب الکترونیک جهان را به یک دهکده کوچک کاهش داده است. در دهکده جهانی هیچ کشوری مصون از تاثیرات متقابل رویداد‏های منظقه ‏ای و جهانی نیست. سرنوشت ملت ‏ها بیش از هر زمان به هم پیوند خورده است. در کاربرد نظریه کائوس در هواشناسی به تاثیر پرواز «شاهپرک یا پروانه» در جنگل‏های آمازون درآمریکای جنوبی، در وضعیت هوایی کالیفرنیا بحث شده است. این تاثیر شاهپرکی در مناسبات منطقه ‏ای و جهانی نیز صادق است.

iran-amrica

دیپلماسی واقع ‏بینانه و معطوف به منافع ملی، می ‏باید از این شرایط به غایت دینامیک بهره ‏برداری کند. یک فرمانده برجسته نظامی، که انجام عملیات راهبردی را طراحی کرده است، هنگامی که با تغییرات جوی در قلمرو عملیات روبرو می‏شود با خردورزی در اجرای برنامه تجدید نظر می‏کند. رهبر فقید انقلاب، برغم مواضع به کرات اعلام شده «جنگ جنگ تا رقع فتنه از عالم»، در مواجهه با واقعیت‏ها، با شجاعت و واقع بینی قطعنامه ۵۹۸ را پذیرفتند. تاریخ این داوری را خواهد داشت که رهبر فقید انقلاب با این تصمیم شجاعانه مانع ورود ارتش عراق به ایران و اشغال خوزستان شدند. اینکه ایران نتوانست از عراق غرامت بگیرد ربطی به تصمیم امام و پذیرش قطعنامه ۵۹۸ ندارد، که آن مربوط است به سیاست و عملکرد مسؤولان وفت کشور. ایران عضو ان. پی. تی است و بر اساس مقررات آن ایران حق فعالیت هسته ‏ای را دارد. اما اصرار ایران دراستفاده از این حق، ضررها و زیان ‏های فراوانی را برکشورمان تحمیل کرده است. آیا زمان آن نرسیده است که با تبعیت از اقدام شجاعانه رهبر فقید انقلاب معضل فعالیت هسته‏ ای ایران حل شود؟

۴-آیا دیدار و گفتگوی مسئولان دولت روحانی با مقامات آمریکا منجر به تفاهم و بهبود روابط بین دو کشورخواهد شد؟ از بعد منافع و امنیت ملی کشورمان باید امیدوار بود که چنین شود. اما بهبود روابط میان ایران و آمریکا، مخالفانی هم در ایران و هم در آمریکا، دارد. در منطقه خاورمیانه دولت اسرائیل از مخالفین سرسخت بهبود روابط ایران و آمریکاست. در آمریکا گروهای قدرتمند حامی اسرائیل نیز به شدت با بهبود روابط دو کشور مخالف هستند. در رویداد‏های اخیر و انتشار خبر نامه اوباما به رهبر ایران این گروه ‏ها نقش داشتند. مخالفت گروه ‏های حامی اسرائیل در آمریکا با اوباما تنها مربوط به مخالفت آنان با بهبود روابط ایران و آمریکا نیست. بلکه مربوط می‏شود به سیاست دولت اوباما در مورد صلح خاورمیانه و فشار بر اسرائیل برای اجرای قطعنامه ۲۴۲ سازمان ملل و تخلیه اراضی اشغالی در جنگ ۱۹۶۷ و واگذاری آن به دولت فلسطین. اکنون بیش از ۱۵۰ کشور دولت مستقل فلسطین را به رسمیت شناخته اند. اسرائیل با یک فشار بی‏سابقه جهانی برای توقف خانه سازی در مناطق اشغالی و پذیرش صلح بر اساس قطعنامه ۲۴۲ روبروست. اسرائیل حاضر به اجرای قطعنامه ‏های سازمان ملل نیست. دولت اوباما مصمم است در باقیمانده دوره ریاست خود این مهم را به سرانجام برساند. بخشی از پیدایش داعش و بحران عراق از جانب اسرائیل در واکنش به این فشارهاست. انتخابات اخیر در آمریکا متأثر از این سیاست دولت اسرائیل و گروه ‏های حامی اسرائیل در آمریکا و مخالف سیاست‏های دولت اوباما در مورد صلح خاور میانه است. اما در ایران دو گروه با بهبود روابط ایران با آمریکا مخالفند. گروهی که انگیزه سالم سیاسی دارند ولی به شرایط جهانی و به ضرورت و چگونگی حرکت ایران در دهکده جهانی بی ‏اطلاع یا بی ‏توجه اند. در فعالیت و موضع گیری‏های سیاسی چهار مقوله را باید از هم تفکیک کرد، که عبارتند از: احساس سیاسی؛ بینش سیاسی؛ دانش سیاسی و تربیت سیاسی. احساس موتور و انگیزه هر حرکتی در انسان یا سایر موجودات است. احساس گرسنگی ما را به تکاپو وا می‏دارد. اما بینش جهت حرکت را تعریف می‏کند. همان اندازه که هر حرکتی به انگیزه یا موتور نیاز دارد به تبین جهت نیز نیازمند است. هیچ حرکتی بدون تبین جهت حرکت ممکن نیست. حرکت سیاسی بدون بینش سیاسی به هیچ کوره ‏دهی منتهی نمی شود. این گروه را باید آگاه کرد. و چون وابسته به قدرت ‏های خاص مخالف جمهوری اسلامی نیستند وقتی آگاه شوند می ‏پذیرند، عناد نمی ورزند. اما کسانی هم هستند که ساز ناموزونشان با ارکسترهای بیرون ازمرز کوک شده است. و در هر موضوعی و یا رویدادی به قول معروف موش خودشان را می ‏دوانند. علمای علم کلام در اثبات ذات باری تعالی از یک اصل منطقی و علمی استفاده می‏کنند و می گویند از اثر پی به مؤثر می بریم.

atomi

این اصل در موارد دیگر نیز قابل تعمیم است. اثر وجود و حضور این عناصر را در جایگاه ‏های مؤثر می ‏بینیم. اثرات وجود و حضور این عناصر تنها در مورد بهبود روابط با آمریکا نیست. در بسیاری از رویداد‏ها تاثیر وجود این عناصر مشهود است. به رویداد‏های ۳۶ ساله گذشته یک نگاه گذرا افکنده شود. آیا سرنوشت اعضای شورای انقلاب، روسای جمهوری، نخست وزیران، روسای مجلس و وزیران دولت‏ها و فعالان مؤثر درانقلاب ایران صرفا نتیجه طبیعی اختلاف‏های سیاسی و بینشی درمیان این شخصیت‏ها می‏باشد؟ آیا مقابله دشمنان شکست خورده انقلاب با شخصیت‏های مؤثر در انقلاب به ترور و حذف فیزیکی آنان محدود بوده است؟ آیا ترورشخصیت‏ها از کجا سرچشمه می‏گیرد؟ فاعتبروا یا اولی الابصار. 

۵-آنچه در خاورمیانه وعراق می‏گذرد، فضایی به وجود آورده است که موجبات همکاری ایران با جبهه تشکیل شده علیه داعش را فراهم ساخته است. با حل مرضی الطرفین بحران هسته ‏ای راه برای همکاری درعراق باز خواهد شد. ادامه بحران عراق و فعالیت داعش متاسفانه دامنه جنگ مذهب بین شیعه و سنی را به سایر کشور‏های اسلامی توسعه داده است. ایران می‏تواند و باید ازتمام امکانات برای توقف این بحران استفاده کند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,