Saturday, 18 July 2015
13 June 2021
سیگنال ممنوع – آن‌ها که دنیا را لرزاندند

«باب دیلان و تور بی‌پایان دور دنیا»

2015 January 05

شادیار عمرانی – بهرنگ زندی / رادیو کوچه

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

باب دیلن اصرار داشت مردم باور کنند که اصلن نمی‌دونست چی می‌خونه، می‌گفت من اگر انقلابی خوندم این حرف‌هایی بود که مردم توی دهنم می‌گذاشتند.

می‌دونی برای چی خوندن را ادامه داد؟

خودش می‌گفت این که من بخونم و مشهور بشم تقدیریه که خدا برام رقم زده!

می‌گفت من نباید به مطبوعات و رسانه‌ها پاسخ‌گو باشم. اون‌ها حق ندارند قضاوت کنند فقط خدا می‌تونه قضاوت کنه!

حرف‌های دیلن بیشتر شبیه کشیش‌ها شده بود و راه می‌رفت و این و اون را موعظه می‌کرد.

بعد دو سال اولین آلبوم به نسبت سکولارترش را بیرون داد: Shot of Love

خودش می‌گفت من را اگر می‌خواین بشناسید در این آهنگ بشناسید.

مثلن این سکولار بود؟ همه اش از گناه چیه و مواد مخدر کار بدیه و …

آره دیگه، دست کم مستقیما گاسپل‌های کتاب مقدس نبود و سبک را هم به راک اند رول برگردونده بود.

1

آلبوم چندان موفقی به خصوص در آمریکا نبود.

منتقدین اعتقاد داشتند تنها آهنگ قابل بحث این آلبوم، هر دانه شن، بود. Every Grain of Sand

آهنگی تمامن مذهبی، که از تسلیم و ایمان به مسیح می‌گفت!

ظاهرن طرفدارانش باید خودشون را با دیلان جدید، یک مبلغ معتقد مسیحیت، وفق می‌دادند.

سال ٨٣، مارک نافلر رفت سراغ باب.

این بار مارک بود که باب را در عمل انجام‌شده قرار می‌داد و از آن فضای مذهبیش بیرون می‌کشید.

گرچه باب تم مذهبیش را رها نکرد ولی دست‌کم با آلبوم «کفار» دوباره وارد فضای سکولار، عاشقانه، طبیعت‌گرایی و ژئوپولتیک می‌شد.

این تغییر چشم‌گیر باعث شد که منتقدین قلم نقد را زمین بگذارند و براش کف بزنند.

License to Kill. نگاه خیلی رادیکالی به امپریالیسم و نقش مخرب سرمایه‌داری در تخریب محیط زیست داشت.

این وسط سه تا آهنگ مذهبی هم قاطی ماجرا کرد که در کمال تعجب بیشتر گرایش یهودی داشت.

آهنگ پروصهیونیستی قلدرمحله را در وصف همسایگان یهودستیز ضد اسراییل خونده بود. از نگاه او منتقدان به اسراییل از شوروی سابق گرفته تا کشورهای عربی همه فاشیست‌های یهودستیزی هستند مثل نازی‌ها.

این آهنگ محبوب اسراییلی‌ها و به خصوص صهیونیست‌ها است.

تا به امروز هیچ خواننده‌ی  معروفی چنین آهنگی برای اسراییل نخوانده است.

البته آهنگ Union Sundown تمی متفاوت داشت و دیلن را به دنیای اعتراضات رادیکال ضدسرمایه‌داری برگردوند.

در دنیایی که دموکراسی وجود نداره، کاپیتالیسم مقدم‌تر از قانونه و کمپانی‌ها آنجایی سرمایه‌گذاری می‌کنند که نیروی کار ارزان‌تر است. هیچ چیز ارزشی ندارد مادامی که مثل کالا به فروش نرسد.

دیلان که هم‌چنان اصرار داشت که رسالت مذهبی خودش را در موسیقیش حفظ کنه سه تا آهنگ دیگه هم خوند که نتونست توی این آلبوم بگذاره. «گام غرور» و « خداوندگارا، فرزندم را حفظ کن» برای این آلبوم، زیادی مذهبی بود. و البته آهنگی که برای خواننده‌ی بلوز فقید، «بلایند ویلی مک تل» ساخت و تا سال ١٩٩١ نتونست اون را منتشر کنه. “Blind Willie McTell” از تاریخ برده‌داری و سیاه‌پوستان آمریکا می‌گفت.

3

با این وجود دهه‌ی ٨٠ با سراشیبی تندی برای دیلن سپری می‌شد.

سال ٨۵ یک آلبوم متوسط بیرون داد. خیلی متوسط. امپراطوری بِرلِسک.

چیزی شبیه آش شله قلمکار بود، برای این‌که هر مخاطبی با هر سلیقه‌ای را حفظ کنه. فروش این آلبوم هم در حدی بود که ورشکسته نشه. در آمریکا بهترین مقامی که در چارت‌ها آورد ٣٣ بود.

از انواع سبک‌ها هم کم نگذاشته بود. یک سالاد فصل از پاپ، رِیگِی، راک، آکوستیک بلوز، و حتا دیسکو دانس.

تنها آهنگ کمی رادیکال این آلبوم Clean-Cut Kid بود. یکی از سنگین‌ترین آهنگ‌هایی که برای جنگ ویتنام خونده شد.

اما خودش می‌گه، آهنگ‌های این آلبوم سفارشی بودند.

هر چه بود، این فشار بیرونی روی دیلن مجبورش کرد که یک سال تمام در کنسرت‌ها و آهنگ‌های خیریه و بشردوستانه شرکت کنه.

اولیش شرکت در مشهورترین آهنگ خیریه در جهان، یعنی آهنگ We Are The World، بود. آهنگی ساخته‌ی مایکل جکسون و لیونل ریچی، به تهیه کنندگی کویینسی جونز و مایکل اومارتیان. در آن زمان این آهنگ برای فروش به نفع مردم اتیوپی که در اثر گرسنگی مفرط به ورطه مرگ همگانی افتاده بودند ساخته شد. باب خودش می‌گه، من از نفس این عمل خوشم اومد اما متن شعر را دوست نداشتم، مردم که نمی‌تونند خودشون، خودشونو نجات بدند. فقط خدا می‌تونه.

این آهنگ راه را برای شرکت دیلن در آثار عام المنفعه‌ی دیگه باز کرد. آهنگی که در تمام چارت‌های اروپا و آمریکا مقام اول را آورد.

4

همه نه. در اتریش و آلمان دوم شد.

واقعن چرا؟ یعنی چه آهنگی می‌تونست در این کشورها جای we are the world  را در رتبه‌ی اول بگیره؟

دیلن، بعد، به گروه اتحاد هنرمندان علیه آپارتاید پیوست.

و بعد با رانی وود و کیث ریچاردز از رولینگ استونز در کنسرت مشترک Aid  Live  برای کمک به قحطی‌زدگان اتیوپی شرکت کرد. مجموعه‌ای که هنرمندان چپ بریتانیا و آمریکا ترتیب داده بودند.

صدای جک نیکلسون را شنیدید که باب دیلن را به روی صحنه فراخواند.

لابد توقع دارید بعد از این اجراهای موفق و همکاری با چپ‌ترین اعضای رولینگ استونز و تام پتی، آلبوم بعدی دیلن یک آس باشه؟

دیلن همیشه کاری را می‌کنه که ازش توقع نمیره.

سال ٨۶بدترین و ناموفق‌ترین آلبوم عمر هنریش را بیرون داد. Knocked Out Loaded

این آهنگ Brownsville Girl مثلن بهترین آهنگ این آلبوم بود؟ این آلبوم فاتحه‌ی آبروی هنری دیلن را می‌خوند. هر کسی غیر دیلن بود واقعن ناک اوت می‌شد.

5

دیگه دیلن دست روی هر کی و هر چی هم که می‌ذاشت، سنگ می‌شد. یه تور با گروه The Grateful Dead  گذاشت و به دنبالش آلبوم Dylan and The Dead  را بیرون داد.

فقط یک ستاره گرفت. باور نکردنیه. اصلن تا به حال آلبومی منتشر شده که فقط یک ستاره بگیره؟ منتقدها می‌گفتند دیلن داره خودکشی هنری می‌کنه. پول سازی هم حدی داره. این چند ساله نرم نرمک به قهقهرا رفته. دیگه شورش را درآورده.

فکر می‌کنی باب دیلن ترتیب اثر داد؟

نه‌خیر! از ژوئن ١٩٨٨ تور دور دنیاش را شروع کرد. اسمش را هم گذاشت «تور بی‌پایان». بیست سال هم همین‌طور توی این تور موند. با یه گروه موسیقی و فنی کوچیک، بیست سال تور دور دنیا، حساب کنید ثروتی که در این بیست سال جمع کرد.

این وسط فیلم هم بازی کرد، سریال بازی کرد، جایزه‌ و تقدیرنامه و بزرگداشت هم براش کم نبود. در تالار شهرت راک اند رول هم وارد شد. اوف! اوف! دیگه سوپرستار به تمام مفهوم. صدای نسل ما کجا بود؟ هی توی این بزرگداشت‌ها هندوانه زیر بغلش می‌گذاشتند که اون یک هنرمند انقلابیه و به قول بوریس اسپرینگستین، ذهن مخاطب را آزاد کرده. شاید یادش بیاد که «ای پدر باب! تو رو به خاطر موسیقی انقلابیت هنوز گوش می‌دند.»

اما پول مزه‌اش بیشتر بود. اصلن دیلن از این کارا خوشش نمیومد.

این وسط آلبوم هم بیرون می‌داد. مثلن Down in the Groove این یکی دیگه افتضاح بود.

سال ٨٩ هم آلبوم «یا رحیم» را داد. هنوز هم خوب نبود.

2

می‌گفت سیاسی ه، اما در واقع انجیل به سبک راک بود.

اما منتقدین کمی امیدوار شده بودند که با این آلبوم شک دیلن به مسیحی بودنش مشهوده. می‌گفتند امید این هست که دیلن دوباره به اوج خودش برگرده.

این منتقدان خوش باور، زود ذوق‌زده شده بودند. دیلن دهه‌ی ٩٠ را هم با یک آلبوم خیلی بد شروع کرد، که به همه ثابت کنه، در بدخوندن هم اوله. آلبوم «زیر آسمان سرخ»

هر چی هنرمند درجه‌ی یک بود در این آلبوم به همکاری گرفت. استیوی ری  و برادرش جیمی ووگان، اسلش، التون جان، جورج هریسون، دیوید کراسبی، بروس هورنزبی.

که چی؟ که یه سری آهنگ کودک و خردسال را بهشون بده که اجرا کنند!

انقدر نقدها تند بود که تا همین امروز هم هر بار باهاش مصاحبه می‌کنند مجبوره توضیح بده که اون آلبوم را شتابزده و هول هولکی سر هم کرده بود. Wiggle Wiggle جزو ده آهنگ بدترین‌های جهان شد! این هم خودش یک جور رکوردزنیه دیگه.

نه نه! زود قضاوت نکنید. دیلان هنوز ١۵ سال دیگه وقت داره که بارها و بارها شما را غافل‌گیر کنه. در برنامه‌ی بعدی شگفتی‌های بیشتری از باب دیلان را بشنوید.

مطالب مرتبط

باب دیلان، از انقلاب تا کتاب مقدس

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , ,