Saturday, 18 July 2015
16 June 2021
سیگنال ممنوع – آن‌ها که دنیا را لرزاندند

«جنیس جاپلین در اسید، مرگ و کلوپ ٢٧ ساله‌ها»

2015 January 18

شادیار عمرانی – بهرنگ زندی/ رادیو کوچه

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

شنوندگان عزیز، صدای پس از مرگ را می‌شنوید

پس از مرگ؟

جنیس جاپلین

صدای اسید راک کلوپ ٢٧ ساله‌ها

مشهورترین آهنگ او پس از مرگش ، سال ١٩٧١ چارت‌های آمریکا را فتح کرد.

من و بابی مک-جی

آهنگی که کریستوفرسن، نزدیک‌ترین دوست و یار جنیس، ساخت ولی این جنیس بود که با بازاجرای این آهنگ اون را مالِ خود کرد. اون هم بعد از مرگ.

می‌گند روح ٢٧ ساله‌ی جنیس دنیای راک را تسخیر کرده. تو به روح اعتقاد داری؟

جنیس از بچگی بی‌قرار بود، برعکس خانواده‌ی مذهبیش که به کلیسای مسیح، کلیسای مستقل انجیلی می‌رفتند، او می‌گفت: من همیشه متفاوت بودم؛ نقاشی می‌کردم، مطالعه می‌کردم و از سیاه‌پوستان متنفر نبودم!

ولی اولین آهنگ سولو یی که خوند، نه‌تنها مذهبی بود، بلکه دعا بود به درگاه خدا.

1

“Work Me, Lord” را می‌گی؟

دوران نوجوانی دایمن مورد آزار هم‌کلاس‌هاش قرار می‌گرفت. چون چاق هم شده بود بهش می‌گفتند خوک عاشق سیاه‌برزنگی‌ها!

مجبور شد دانشگاه را هم ترک کنه. روزنامه‌ی دیلی تگزان در موردش یه مقاله نوشت که این دانشجو می‌خواد متفاوت باشه، هر‌ وقت دلش می‌خواد کفش‌هاشو درمیاره و پابرهنه راه می‌ره، با شلوار جین میاد سرکلاس، سازش را هم با خودش همه جا می‌بره که یه دفعه بزنه زیر آواز.

این درست زمانی بود که شاعران نسل بیت، جنبش ضدفرهنگ را در آمریکا رهبری می‌کردند. جنیس متفاوت اولین آهنگش را سال ١٩۶٢ بیرون داد تا لقب جنیس انقلابی را بگیره. آهنگ «میگساری چه کار خوبیه».

یک سال بعد عطای تگزاس را به لقاش بخشید و رفت سانفرانسیسکو. گفت تحمل تگزاس دیگه برام ممکن نبود.

با جورما کاکونِن چند تا آهنگ بلوز را بازاجرا کرد. مثل Nobody Knows You When You’re Down and Out” که داستان یک میلیونر ورشکسته است که رفاقت‌ها و مناسبات مادی را نقد می‌کنه. آهنگ معروفی از بِسی اسمیث.

بعدها این مجموعه را در آلبومی با نام نوار ماشین‌تحریر بیرون داد.

تا اون موقع با توجه به این که سو مصرف مواد و مشروبات الکی‌اش هم بالا گرفته بود، فقط مخاطبان خاص و متفاوت را جذب کرده بود. بهش می‌گفتند «عجق وجق سریع».

2

تا سال ١٩۶۵ اون جنیس تپل و پوست لکه و پیس‌دار انقدر لاغر شده بود که بهش می‌گفتند اسکلت لق لقو. دوستانش دوره‌اش کردند تا ترکش بدهند. به زور براش بلیط اتوبوس گرفتند و برش گردوندند به تگزاس.

این بازگشت باعث شد جنیس مواد مخدر و الکل را کنار بگذاره و زندگی جدیدی شروع کنه. در رشته انسان‌شناسی دانشگاه لامار تگزاس آغاز به تحصیل کرد. همزمان هم به شهر آستین رفت و آمد می‌کرد تا بلوز اجرا کنه.

حاصل این رفت و آمد آهنگ Turtle Blues بود.

سال 66، جنیس به سانفرانسیسکو برگشت و به گروه بیگ برادر پیوست. تحریر آواز بی‌بدیل جنیس این گروه سایکدلیک راک را متوجه خودش کرد.

جنیس با یک اجرای زنده‌ی عالی خودش را در این گروه جا کرد و از اون پس با چهار عضو دیگه‌ی گروه، به صورت تیمی زندگی کرد.

برای این گروه دوری از مواد مخدر و الکل خیلی مهم بود و به شدت استفاده‌ی اون را به خصوص به خاطر سابقه‌ی جنیس منع کرده بودند.

اما چند ماه نگذشته بود که جنیس دوباره مصرف بی‌رویه الکل را شروع کرد و بعد از بازگشت از تور شیکاگو دوباره سو مصرف مواد مخدر را از سر گرفت. این‌بار بیشتر از پیش.

اون‌ها به شیکاگو رفته بودند که آلبوم  Big Brother & the Holding Company را ضبط  کنند.

برعکس اجراها و کنسرت موفق فستیوال پاب مونتِری، این آلبوم در زمان خودش خیلی گل نکرد. بهترین آهنگش Down on Me بود. آهنگی قدیمی، مال دهه‌ ٢٠ که به آهنگ آزادی‌خواهی مشهوره.

اما تمام آهنگ‌های این آلبوم بعدها معروف شد.

جنیس اسم خودش را بر این آهنگ‌ها حک کرد. هیچ کس یادش نمیاد قبلن چه کسی این آهنگ‌ها اجرا کردند، همه با اسم جنیس جاپلین می‌شناسند و بعد از جنیس هم کسی دیگه جرات نکرد اون‌ها را اجرا کنه.

3

۴ تا از آهنگ‌های این آلبوم را خود جنیس ساخته بود. آهنگ‌هایی که اشعار  معترضی داشت. مثل آهنگ «زن‌ها بازنده‌اند»

البته اعتراض به شکست عشقی!

جنیس با بیگ برادر از این اجرای زنده بیرون می‌آمدند و یک راست می‌رفتند اجرای زنده‌ی بعدی.

از این کنسرت به اون کنسرت.

به نسل بیت هم پیوسته بودند و با شاعران بزرگی مثل آلن گینزبرگ و گروه‌های سایکدلیک راک کنسرت به نفع معبد کریشنا می‌گذاشتند.

دیگه یه بیگ برادر بود و یه جنیس جاپلین. همه میومدند که صدای جنیس را بشنوند، نه بیگ برادر را.

Ball ‘n’ Chain بیگ ماما ثورنتون را اجرا کرد از خودش بهتر.

بزرگان موسیقی به سراغش می‌آمدند تا با آن‌ها اجرای مشترک کنه. از جیمی هندریکس گرفته تا ریچی هِیون، آن هم در کنسرت « برای مارتین لوترکینگ از خواب برخیزید»

حالا دیگه رسانه‌ها و مطبوعات نه تنها جنیس را مسخره نمی‌کردند، بلکه اون را به عنوان قوی‌ترین صدای زن دنیای راک ستایش می‌کردند.

سال ١٩۶٨ آلبوم بسیار موفق «شادی‌های ارزان» را منتشر کردند.

تمام آهنگ‌های این آلبوم موفق به شهرتی خیره کننده رسید. این آلبوم پنج ستازه جنیس را چنان به اوج برد که به این راحتی‌ها نمی‌شد او را به پایین کشید.

طرح روی جلد این آلبوم، کارتونی بود که توسط کارتونیست نسل بیت، روبرت کرامب، کشیده شده بود.

4

این آلبوم خودش را در آرشیو ملی آمریکا و کتابخانه کنگره این کشور ثبت کرد. آلبومی که طی تنها یک هفته بیشتر از یک میلیون نسخه‌ی آن به فروش رفت.

سال ۶٩جنیس از بیگ برادر جدا شد و همراه سام اندرو و براد کمپبل گروه «کازمیک بلوز بند» را تشکیل داد.

دیگه جنیس سراسر اروپا کنسرت می‌گذاشت، بدون تشریفات و بادیگارد، طوری که آنقدر جمعیت به کنسرت‌هاش میومدند که اعضای گروهش روی سِن نمی‌تونستند همدیگر را پیدا کنند.

فیلم اجرای زنده ی جنیس روی پرده‌ی سینماهای انگلستان و اروپا بود و از تلویزیون‌های آمریکا پخش می‌شد.

در رویال آلبرت هال لندن اجرای زنده می کرد و در برنامه‌ی تلویزیونی تام جونز شرکت می‌کرد.

اجرای زنده دوئت جنیس جاپلین و تام جونز را می‌شنوید.

جنیس با خواننده‌ی محبوبش تینا ترنر هم اجرای مشترک کرد.

آلبوم I Got Dem Ol’ Kozmic Blues Again Mama!  را سال ۶٩ منتشر کرد. آلبومی که گرچه به پای آلبوم شادی‌های ارزان نرسید، اما با صدا و هنر تحریر جنیس بسیار موفق شد.

تابستان ۶٩، اتفاق بزرگی در موسیقی راک اند رول افتاد. کنسرت بزرگ و تاریخی وود استاک تمام خوانندگان کانتر کالچر و ضدفرهنگ را میزبانی می‌کرد.

5

اسم جنیس به عنوان یکی از شرکت کنندگان اصلی بدون اینکه خودش خبر داشته به عنوان اصلی‌ترین جاذبه‌ی وود استاک دائم تبلیغ می‌شد.

جنیس با جون بائز که اون روزها باردار بود با هیلکوپتر به محل اجرای کنسرت برده شد. آن‌جا بود که جنیس فهمید باید برای جمعیتی نزدیک به ۴٠٠ هزار نفر بخونه. از نیمه های شب شروع کرد و بیوقفه تا صبح فرداش خوند.

اما در مدتی که منتظر بود تا نوبت اجراش برسه آنقدر هرویین و الکل مصرف کرده بود که وسط اجرا دائمن صداش می‌گرفت. خودش بعدا خواست که اجراش را از فیلم وود استاک حذف کنند.

اما وضعیت اعتیاد جنیس به مصرف مواد مخدر آن هم در مقدار بسیار زیاد باعث شده بود که اجراهای زنده‌اش تبدیل به اتفاقاتی خارج از کنترل بشه، حتا طرفداران حاضر در کنسرت را به شورش دعوت می‌کرد. این گروه جنیس تنها یک سال عمر کرد و در پایان سال ۶٩ از هم پاشید.

فوریه ٧٠، جنیس به برزیل رفت و در آن جا اعتیادش را ترک کرد.

جنیس پس از بازگشت به آمریکا و شروع رابطه با پگی کاسرتا دوباره مصرف هرویین را شروع کرد. و گروه جدیدی را با نام Full Tilt Boogie Band  متشکل از چندین نوازنده‌ی کانادایی تشکیل داد. خودش می‌گفت «بالاخره این گروه خود منه»

سپتامبر ٧٠، جنیس، همراه با گروهش، شروع کرد به ضبط بهترین آلبوم عمر هنریش. «مروارید».

و البته آخریش.

آلبومی که تمام چارت‌ها را فتح کرد، پنج ستاره‌ای شد و در فهرست ۵٠٠ آلبوم تاریخ موسیقی مجله رولینگ استون قرار گرفت.

Move Over اعتراض به سو استفاده از زنان و خشونت علیه آن‌ها در روابطشان با مردان بود.

و آهنگ مرسدس بنز، با شعری از مایکل مک کلور ، شاعر و نمایشنامه نویس شهیر نسل بیت، نقدی بود به مصرف‌گرایی آمریکا. جنیس در این آهنگ یک ماشین بنز، یک تلویزیون رنگی و یک شب گردش در شهر را از خدا طلب می‌کرد که برایش بخرد!

6

صدای جنیس را سه روز پیش از مرگش می‌شنوید. این آخرین باری است که او خواند.

و البته آهنگی که قرار بود روز ۴ اکتبر ضبط کند، روزی که او هرگز به چشم ندید و این آهنگ بدون صدای او منتشر شد. Buried Alive in the Blues

جنیس هرگز موفقیت این آلبوم را ندید. روز ۴ اکتوبر قرار بود که جنیس برای ضبط آهنگ زنده به گور در بلوز به استودیو برود. تاخیر زیاد او باعث شد که جان کوک، منیجر او به هتل محل اقامتش در هالیوود برود و بدن مرده‌ی او را پایین تختش در اتاق ١٠۵ هتل پیدا کند.

جنیس به دلیل مصرف بیش از خد هرویین همزمان با الکل درگذشته بود.

قرار بود نهم اکتبر، به دعوت یوکو اونو، در مراسم سی‌امین سال تولد جان لنون در جشن تولد او شرکت کند. و آهنگ تولد مبارک را به او تقدیم کند. او هرگز به این مهمانی نرسید.

جنیس جاپلین عجیب غریب، ضد نورم، هنجارشکن، دوجنس‌گرا، بدعت‌گذار و هنرمند، با صدایی بی رقیب، تازه داشت پا به عرصه‌ی جدی موسیقی با دیدگاه اجتماعی تغییرطلب می‌گذاشت که هرویین صدایش را خاموش کرد.

مرگ نابهنام جنیس ٢٧ ساله ، و تنها ١۶ روز پس از آن، جیمی هندریکس بزرگ، آن هم باز در ٢٧ سالگی، اولین قربانیان کلوپ ٢٧ ساله‌ها را ساختند.

مستندها برای او ساخته شد، کتاب‌ها نوشته شد و آهنگ‌های او بارها و بارها بازاجرا شد. جنیس جاپلین تبدیل به صدایی شد که در حافظه‌ی موسیقی ماند و شبحی که هم‌چنان دنیای موسیقی را می‌لرزاند.

مطالب مرتبط

اسطوره‌ باب دیلان و آلبومی در راه

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , ,