Saturday, 18 July 2015
03 December 2020
به بهانه زادروز هوشنگ گلشیری

«جنگ اصفهان برنده جایزه صلح»

2010 March 16

سروش / رادیو کوچه

soroush@koochehmail.com

من البته اگر نهنگ این آب خُردِ داستان‌نویسی ایران باشم. این طورها زیسته‌ام؛ گاهی سر به دیواره‌ها کوبیده‌ام.. سعی هم کرده‌ام که به نسل بعد بی‌توجه نمانم تا از این آب خُرد همان نبینند که من دیده‌ام.» (هوشنگ گلشیری)

بیست و پنجم اسفندماه برابر با زادروز هوشنگ گلشیری نویسنده‌ی مطرح معاصر ایرانی است. وی را بعد از صادق هدایت، تاثیرگذارترین داستان‌نویس ایرانی دانسته‌اند. گلشیری سردبیر ماهنامه ادبی کارنامه بود که در سال 1383 با حکم شورای نظارت بر مطبوعات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی توقیف شد. او  با تشکیل جلسات هفتگی داستان‌خوانی و نقد داستان از سال ۱۳۶۲ تا پایان عمر خود نسلی از نویسندگان را پرورش داد که در دهه هفتاد خورشیدی به شهرت رسیدند او هم‌چنین   یکی از موسسان کانون نویسندگان ایران و از بنیانگذاران حلقه ادبی جُنگ اصفهان نیز بود.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

هوشنگ گلشیری در بیست و پنجم اسفندماه سال 1316 در شهر اصفهان به دنیا آمد. هنوز پنج سالش تمام نشده بود که به همراه خانواده خود به آبادان رفت. خودش می‌گوید: «آبادان، شکل‌دهنده‌ی حیات فکری و احساسی من بود. پدرم کارگر بنا، سازنده‌ی مناره‌های شرکت نفت بود، و ما مدام از خانه‌ای به خانه‌ی دیگر می‌رفتیم، و همه‌اش هم بازی و بازی می‌کردیم. فقر هم بود، اما آشکار نبود، چون همه مثل هم بودیم و عالم بی‌خبری بود»

گلشیری تا سال 1334 که دوباره اصفهان برگشت وقت خود را به آموختن و خواندن و آشنایی با سنت‌های ریشه‌دار گذراند. پس از گرفتن دیپلم متوسطه مدتی را در یک کارخانه مشغول به کار شد.

پس از چند ماه وی به تدریس روی آورد و در روستایی بین راه اصفهان و یزد به کار معلمی پرداخت. در سال ١٣٣٨ وارد دانشکده ادبیات اصفهان شد و در همین دوران به انجمن ادبی ‌صائب راه یافت. ازاین آشنایی به عنوان رویدادی مهم در زندگی ادبی او یاد کرده‌اند.

آشنایی با برخی فعالان سیاسی در این انجمن، او را به عرصه‌ی فعالیت سیاسی کشاند و در سال ١٣۴٠راهی زندان کرد. در شهریور ١٣۴١ از  زندان آزاد شد و در پایان همان سال از دانشکده ادبیات اصفهان فارغ التحصیل گردید.

گفته می‌شود که گلشیری فعالیت نویسندگی خود را با سرودن شعر آغاز کرد اما خودش می‌گوید: «قضاوت‌‌ها براساس آثار چاپ شده است اما  حقیقت این است که حداقل دو کار چاپ نشده و بسیار خام هم دارم که باید برای  سال۳۷ باشد، یعنی وقتی که در دفتر اسناد رسمی کار می‌کردم.»

او پس از مدتی دوباره به اصفهان بازگشت و در ماهنامه «جنگ اصفهان» مشغول به فعالیت شد.

گلشیری و تعدادی از یاران جنگ اصفهان، در سال ۱۳۴۶، همراه با عده‌ای دیگر از اهل قلم در اعتراض به تشکیل کنگره‌ای فرمایشی از جانب حکومت وقت بیانیه‌ای را امضا کردند و با تشکیل کانون نویسندگان ایران در سال ۱۳۴۷ به عضویت آن درآمدند. در سه دوره فعالیت کانون در جهت تحقق آزادی قلم و بیان و دفاع از حقوق صنفی نویسندگان، گلشیری همواره از اعضای فعال آن باقی ماند. در دوره‌های دوم و سوم فعالیت کانون، به عضویت هیت دبیران نیز انتخاب شد.

گلشیری تعدادی از داستان‌های کوتاه و چند شعر خود را در شماره‌های مختلف نشریه جنگ اصفهان به چاپ رساند و در سال 1347، این داستان‌ها را در مجموعه‌ی «مثل همیشه» منتشر کرد. وی رمان شازده احتجاب را در سال 1348، و رمان کریستین و کید را در سال 1350 منتشر کرد.

وی در سال ١٣۵٠ بار دیگر به زندان افتاد و افزون بر تحمل شش ماه زندان به پنج سال محرومیت از حقوق اجتماعی از جمله تدریس محکوم شد. در سال ١٣۵٢به ناچار راهی تهران شد و تا پایان عمر در این شهر بود.

هوشنگ گلشیری در بهمن 1358 «معصوم پنجم» را منتشر کرد. سال 1361 آغاز انتشار گاهنامه‌ی «نقد آگاه» بود. مطالب این گاهنامه را شورایی متشکل از نجف دریابندری، هوشنگ گلشیری، باقر پرهام و محسن یلفانی (بعدتر، محمدرضا باطنی) انتخاب می‌کردند. انتشار این نشریه تا سال 1362 ادامه یافت.

«جبه‌خانه» در سال 1362 و «حدیث ماهیگیر و دیو» توسط وی در سال1363 منتشر شد. گلشیری از اواخر سال 1364، با همکاری در مجله‌ی «آدینه» از اولین شماره آن، و پس از آن، «دنیای سخن و پذیرش» و نیز مسوولیت صفحات ادبی «مفید» برای ده شماره دور تازه‌ای از کار مطبوعاتی خود را آغاز کرد.

در کنار ادبیات و نقد معاصر، ضرورت شناخت متون کهن نیز از دل‌مشغولی‌های گلشیری بود. او به همراه دوستانی از اهل قلم در جلساتی هفتگی، که از سال 1361  آغاز شد و پانزده سالی ادامه داشت، بسیاری از آثار کلاسیک فارسی را بازخوانی و بررسی کرد.

در فروردین 1376، اقامتی 9 ‌ماهه در آلمان به دعوت بنیاد هاینریش بل فرصتی شد برای به پایان رساندن رمان جن‌نامه که تحریر آن را سیزده سال پیشتر آغاز کرده بود. در همین دوره، برای داستان‌خوانی و سخنرانی به شهرهای مختلف اروپا رفت و جایزه‌ی لیلیان هلمن  را نیز دریافت کرد. در زمستان 1376، رمان جن‌نامه (سوئد) و جدال نقش با نقاش انتشار یافت.

او در دوازدهم تیرماه ۱۳۷۸ جایزه‌ی صلح «اریش ماریا رمارک» را در مراسمی در شهر ازنابروک آلمان دریافت کرد.این جایزه به پاس آثار ادبی و تلاش‌های او در دفاع از آزادی قلم و بیان به او اهدا شد.در مهر ماه همین سال در آخرین سفرش در نمایشگاه بین‌المللی کتاب فرانکفورت شرکت کرد. سپس برای سخنرانی و داستان‌خوانی به انگلستان رفت.مجموعه‌ی مقالات باغ در باغ در پاییز ۱۳۷۸ منتشر شد.

در نهایت به دنبال یک دوره‌ی طولانی بیماری، که نخستین نشانه‌های آن از پاییز ۱۳۷۸ شروع شده بود، هوشنگ گلشیری در ۱۶ خرداد ۷۹ در بیمارستان ایرانمهر تهران درگذشت و در امامزاده طاهر در کرج به خاک سپرده شد.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , ,