Saturday, 18 July 2015
26 November 2020
روز جهانی آب

«آب پاک برای جهانی سالم»

2010 March 22

سروش / رادیو کوچه

soroush@koochehmail.com

دوم فروردین ماه از سوی سازمان ملل متحد به عنوان «روز جهانی آب» نام‌گذاری شده است. این روز بر اساس پیشنهاد مسوولان برگزاری کنفرانس محیط زیست و توسعه سازمان ملل در سال 1992 نام‌گذاری شد.  بـا توجـه بـه این‌که دوم فروردین ماه در ایران مصادف با ایام تعطیلات نوروز است و عملن امکان بهـره‌گیـری زیـادی از آن بـرای آگـاه سـازی مـردم دربـاره آب وجـود نـدارد از حـدود سـه سـال پیـش سیزدهم اسفندماه که «نوروز آب‌ها» در ایران باستان بوده است روز ملی آب در ایران نام گذاری شده است.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

آب مایه حیات و فراوان‌ترین ماده‌ی مرکب بر روی سطح کره زمین و بستر اولیه حیات است. بیش از ۷۰٪ سطح کره زمین  یعنی نزدیک به ۳۶۰ میلیون از ۵۱۰ میلیون کیلومتر مربع را آب پوشانده‌است.  با وجود این حجم عظیم آب تنها دو درصد از آبهای کره زمین شیرین و قابل شرب است و باقی آن به علت محلول بودن انواع نمک‌ها به خصوص نمک طعام غیر قابل استفاده‌است. هم‌چنین از همین دو درصد آب شیرین بیش از ۹۰ درصد به صورت منجمد در دو قطب زمین و دور از دسترس بشر واقع شده‌است.

روز جهانی آب، اولین بار  در بیست‌ویکمین دستور جلسه کنفرانس «محیط زیست و توسعه سازمان ملل (UNCED)» در سال 1992 و در شهر ریودوژانیرو برزیل به طور رسمی مطرح گردید.

در این کنفرانس از کلیه کشورها خواسته شد تا در راستای اجرای بیانیه 21 سازمان ملل، این روز را به عنوان روز ترویج و آگاه‌سازی مردم در مورد آب اختصاص داده و از طریق پخش و اشاعه نشریات و برگزاری کنفرانس‌ها، سمینارها و نمایشگاه‌ها در گرامی‌داشت آن بکوشند.

از سال 1993، هر سال یک شعار جدید درباره مسایل حیاتی و حساس آن زمان برگزیده می‌شود تا فعالیت‌های جامعه بر پایه آن شعار شکل گیرد. دوم فروردین ماه امسال نیز به روال سال‌های گذشته از سوی سازمان ملل متحد شعار «آب پاک برای جهانی سالم» اعلام شده است.

در سیزدهمین اجلاس کمیسیون توسعه پایدار ملل متحد که در بهار سال 2005 برگزار شد، اعضای حاضر همگی بر این عقیده بودند که دستیابی جوامع انسانی به تاسیسات زیربنایی دفع بهداشتی زایده‌های انسانی، در بهبود سلامت عمومی، کاهش فقر، توسعه اقتصادی – اجتماعی و زیست محیطی آنان بسیار اثرگذار خواهد بود.

از حدود 5/3 میلیارد نفر جمعیت آسیا و اقیانوسیه، حدود 82 درصد به آب بهداشتی کافی دسترسی دارند و تنها 700 میلیون نفر از مردم این مناطق به آب بهداشتی سالم دسترسی  دارند و هر سال حدود 60 میلیون نفر از این جمعیت کاسته می شود. 50 درصد جمعیت نیز تحت پوشش سیستم جمع آوری بهداشتی فاضلاب هستند، یعنی حدود 8/1 میلیارد نفر دسترسی به امکانات بهداشتی ندارند که  5/1 میلیارد نفر آن در روستاها زندگی می کنند.

بر اساس آمار برنامه عمران سازمان ملل متحد در سال ۲۰۰۶ در جهان   ۱٫۱ میلیارد نفر به آب آشامیدنی دسترسی ندارند.   ۲٫۶ میلیارد نفر به آب کافی برای بهداشت دسترسی ندارند.    ۷۰۰ میلیون نفر در ۴۳ کشور با مشکل کمبود پیوسته‌ی آب مواجه هستند. و  ۱٫۸ میلیون کودک زیر ۵ سال هر روز   به علت آشامیدن آب نا‌سالم می‌میرند.

بر اساس نظر کارشناسان تاسیسات بهداشتی ناقص همراه با کمبود آب آشامیدنی سالم و نبود بهداشت، میزان مرگ و میر را در جهان افزایش می دهد و آنانی که زنده می مانند، از زندگی سالم محرومند.

سه عامل مهم  آلوده شدن آب، اتلاف آب و تغییرات آب و هوا، وضعیت آب را به صورت خطرناکی در جهان در آورده است، چرا که حدود 70 درصد آب مصرفی دنیا در بخش کشاورزی، 23 درصد در صنعت و 7 درصد در بخش خانگی صرف می شود. گرچه 70 در صد سطح زمین را آب پوشانده‌ ولی فقط  5/2 درصد آن آب شیرین و بیشتر آن نیز به صورت یخ در قطب است، از سوی دیگر کمتر از 1 درصد از آب شیرین نیز در اختیار انسان است؛ یعنی 2/0 در صد از کل آب دنیا را آب شیرین در اختیار انسان تشکیل می دهد.

بر این اساس، سازمان ملل تخمین می‌ زند که تا سال 2030 بیش از 5 میلیارد نفر از مردم دنیا به نحوی با کمبود آب درگیر خواهند بود. عامل 98 درصد از  کمبود آب «انسانی» است و 2 درصد آن «دلایل طبیعی» دارد. این در حالی است که انسان با آلوده کردن و اتلاف آب، نقش بسیار مهمی در این بحران جهانی دارد که نتایج آن به کشور خاصی محدود نمی‌شود. سطح آبهای زیرزمینی هر روز پایین ‌تر می‌رود و آبهایی که در دوره‌های زمین شناسی مشخصی انباشته شده بودند، به مصرف می رسند بدون آنکه بتوان آن را جایگزین کرد.

آب در ایران

در میان ایرانیان آب جایگاهی والا دارد و آب و آبیاری در ایران پیشینه‌های فراتری از تاریخ مدرن دارد و بر خلاف بسیاری از مناطق دنیا، وضعیت جغرافیایی و آب و هوایی در ایران به گونه‌ای نبوده است که آب در محل تجمع مردم، مهیا و در دسترس باشد.

به این سبب ایرانیان در طول تاریخ همواره کوشیده‌اند تا آب را تأمین و در کنار خود قرار دهند. بیشتر ادیان الهی آب را اولین پدیده‌ای می‌دانند که خداوند خلق کرده است. در اعتقاد یهودیان آب ماده اولیه خلقت بوده و بدین منظور مراسم خاص آبپاشی در میان آنها مرسوم است. ارامنه نیز علاوه بر پذیرش هرآنچه در تورات آمده، آب را مظهر پاکی می‌دانند. در بین زرتشتیان نیز آب مورد ستایش بوده به طوری که روز دهم آبان که آبان روز نام دارد، جشن آبان‌گان برگزار می‌شود. ایرانیان قدیم در این روز در کنار چشمه و آب می‌رفتند و نیایش و سرودهای دینی را می‌خواندند و شادی می‌کردند و برای این نعمت بزرگ که برای آشامیدنی و نظافت، رشد و نمو نباتات و رفع سایر نیازهاست، سپاس خدا را بجا می‌آوردند.

قداست آب و حفاظت از آن، تا آنجا با فرهنگ و آیین و مذهب ایرانیان آمیخته است که حتا امروز نیز سوگند خوردن به آب در بین روستاییان مرسوم است. از تقدس آب نزد ایرانیان همین بس که میهن و زادگاه را آب و خاک می‌نامند.

در دین اسلام نیز احادیث بسیاری برای پیشگیری از آلوده ساختن آب آمده است. قداست آب و حفاظت از آن، تا آنجا با فرهنگ و آیین و مذهب ایرانیان آمیخته است که حتا امروز نیز سوگند خوردن به آب در بین روستاییان مرسوم است. هیچ مراسم مذهبی و فرهنگی را نمی‌توان سراغ گرفت که در آن نشانی از آب به عنوان تبرک وجود نداشته باشد. مورخان، تمدن ایرانیان باستان را هیدرولیکی و آبی و اخلاق آنها را اخلاق آبی ذکر کرده‌اند. ایرانیان همیشه با دیده احترام به آب نگریسته‌اند و هنوز هرجا که آبادانی است در پیوند ناگسستنی با آب است.

با این وجود باید گفت که ایران در یکی از مناطق کم آب جهان قرار دارد. به دلیل باران کم که از حد متوسط خاورمیانه نیز پایین‌تر است، از آب زیر زمینی که آب غیر قابل تجدید است، استفاده می‌شود. با توجه به رشد جمعیت که از 16 میلیون نفر در سال 1337 به بیش از 70 میلیون نفر رسیده انتظار می رود که ایران در کمتر از 20 سال آینده با بحران شدید آب مواجه شود.

بر اساس گزارش های رسمی وضعیت آب آشامیدنی و بهداشت در برخی از نقاط ایران  شرایط مطلوبی ندارد. کاهش سطح آب زیرزمینی دشت های ایران در دو دهه اخیر موجب شده است تا در برخی نقاط آب‌های شور زیرزمینی به سمت سفره‌های آب شیرین حرکت کند که این امر منابع آب‌های زیرزمینی به ویژه در نقاط خشک و نیمه خشک کشور را با بحران مواجه می‌کند.

آب‌یـاری زمیـن‌هـای کشـاورزی بـا فاضلاب، دفع سنتی فاضلاب، تصفیه ناقص فاضلاب و پساب آلوده حاصل از برخی از تصفیه خانه‌های فاضلاب از دیگر تهدیدهای منابع آب ایران است که امید می‌رود با توجه به فرصت جهانی پیش آمده در تمرکز برای حل این مشکلات، راه حل‌های پایداری برای آن‌ها اندیشیده شود.

منابع

  • مهر
  • ایسنا
  • شبکه خبری آب ایران

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , ,