Saturday, 18 July 2015
27 November 2020
گزارش روز

«ریزگردها و مصائب حل نشدنی»

2010 March 28

سام شریف / رادیو کوچه

sam@koochehmail.com

در چند روز گذشته مردم استان‌های غربی ایران به ویژه ایلام با پدیده گرد‌وغبار شدید روبه‌رو بودند. به میزانی که این امر منجر به تعطیلی اداره‌ها و مراکز دولتی در چند شهرستان شد. به همین علت در این گزارش نگاهی به علل رخداد این موضوع داریم.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

ریزگردها چیستند؟

سرچشمه اصلی ریزگرد در ایران باد شمال است. این باد که از خرداد تا شهریور فعال است در شمال خاورمیانه و با گذر از کوه‌های ترکیه و شمال عراق مانند قیفی به بیابان‌های عراق و سوریه سرازیر می‌شود و تا رسیدن به خلیج فارس و آب‌های آزاد پیش می‌رود. جریان خشک هوای عربستان و عدم توجه به محیط زیست و بیابان‌زدایی ‌در عراق باعث خشک‌شدن بسیاری از باتلاق‌های عراق و ایجاد نواحی غبار‌ساز شده است. در گذشته سه کشور ایران، عراق، و عربستان به‌صورت مشترک هزینه‌های «مالچ‌پاشی» این زمین‌ها را تامین می‌کردند و تمام زمین‌ها در فصل خاصی از سال مالچ‌پاشی می‌شدند. مالچ یا قیر معطر نوعی فرآورده چسبنده نفتی است که برای تثبیت شن‌های روان در بیابان استفاده می‌شود. جنگ عراق و تغییر رویه این دولت‌ها در دهه‌های 2000 میلادی سبب فراموشی این کار، و در نتیجه افزایش ریزگرد در خوزستان و غرب ایران و سرانجام سراسر ایران شد. توفان اخیر، که به گفته برخی اهالی بغداد بدترین توفان غبار زندگیشان بوده‌است، سبب بیشترین میزان ریزگرد در سه دهه اخیر ایران شد و ترکیب غبار با آلاینده‌های شهری ریزگرد خطرناکی را تولید کرد که صد‌ها شهروند را به بیمارستان کشاند.

محمد درویش با اشاره به مشکل ریزگردها می‌افزاید: «این از معضلاتی بود که به دلیل فرایندهایی مثل سدسازی در کشورهای ترکیه و سوریه تشدید شد و باعث شد که برای اولین‌بار ایران در سطح معاون رییس جمهور هیاتی برای بررسی همه‌جانبه‌ی این موضوع اعزام کند و تلاش شود تا در قالب یک پیمان منطقه‌ای با شرکت کشورهای ترکیه، سوریه و ایران و احتمالن کویت این مشکل به صورت پایدارتر و دقیق‌تر و علمی‌تری حل شود.»

در همین راستا چندی پیش «عبدالطیف رشید» وزیر منابع آبی عراق در حاشیه نشست مشترک با سرپرست وزارت نیرو در این باره گفت: «متاسفانه در دوران رژیم صدام خشک‌سازی تالاب‌ها در جنوب عراق در منطقه‌ای به وسعت 20 هزار کیلومتر صورت گرفت. رژیم وقت به دلیل برخی ملاحظات سیاسی و نظامی این اقدام را صورت داد. در حالی که تالاب‌ها در ابعاد فرهنگی و اجتماعی و صید ماهی برای عراق بسیار پراهمیت است. ما خشک‌سازی تالاب‌ها را جنایتی علیه ملت عراق می‌دانیم و من از بدو تصدی وزارت منابع آبی عراق برای فعال‌سازی تالاب‌ها تلاش کرده‌ام.»

او گفت: «حل این مشکل ارتباط مستقیم با مقادیر آب دجله و فرات دارد که طی دو سال اخیر بسیار کاهش یافته است. حتا میزان آب تالاب هویزه که تالاب مشترک ایران و عراق است نیز به شدت کاهش یافته است.»

تبعات ریزگردها به حدی زیاد است که میزان آلودگی هوا را در برخی استان‌های ایران به میزان قابل ملاحضه‌ای افزایش داد. آلودگی هوا بر اثر ریزگردها در سال 88 در زاهدان و لرستان 26 تا 30 برابر حد مجاز اعلام شد و زندگی در این نواحی را مختل کرد. به نحوی که روزنامه ابتکار در این‌باره نوشت: «میزان آلاینده‌های هوا ناشی از طوفان در منطقه سیستان30 برابر استاندارد جهانی است. استاندارد اولیه و ثانویه غبار معلق در هوا 150 تا 250 میکروگرم در هر مترمکعب و در منطقه سیستان سه هزار و 500 میکروگرم در هر متر مکعب است که این میزان بر اثر طوفان به پنج هزار میکروگرم افزایش یافت.

لازم به ذکر است خشکسالی‌های چند سال اخیر منطقه سیستان و خشکی و یا کم آبی رودخانه هیرمند و هم‌چنین خشک شدن تالاب بین‌المللی هامون موجب شده تا به محض وزش باد و توفان; گرد وغبار غلیظ آسمان منطقه را فراگرفته و مشکلات عدیده  تنفسی برای مردم این منطقه محروم فراهم آورد.» مشکلات و معضلات ناشی از ریزگردها به تمام حوزه‌ها تسری یافته است، تا جایی که دانش‌آموزان این مناطق را با افت تحصیلی شدید رو به‌رو کرده است چرا‌که دانش‌آموزان این مناطق بر اثر طوفان‌های شن و گرد‌و‌غبار به طور مداوم با تعطیلی مدارس رو‌به‌رو هستند.از سویی دیگر از آن جایی که این استان‌ها در زمره مناطق محروم ایران از نظر اقتصادی و بهداشتی و امکانات هستند، طوفان گرد و غبار با فلج اقتصادی منطقه ساکنان آن را با مشکلات معیشتی روبه‌رو می‌سازد. حل بحران ریزگردها نیاز به عزمی بین‌المللی دارد که همکاری‌های لازم را میان ایران و عراق و عربستان و افغانستان می‌طلبد اما تا آن زمان اثرات مخرب ریزگردها شهروندان این مناطق را تهدید می‌کند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , ,