Saturday, 18 July 2015
29 November 2020
پارس‌نامه _ قسمت هفتم

«بیمارستان و دانشگاه پزشکی گندی‌شاپور»

2010 April 05

امیر و کاملیا / رادیو کوچه

در سال 241 میلادی «والریانس» امپراطور روم  به ایران حمله کرد. او «کپدوکیه» را گرفت در نتیجه ایرانیان عقب‌نشینی کردند و سپس  جنگ به درازا کشید. شاپور پس از گرفتن شهر «انتاکیه» و اسیر نمودن امپراطور روم والریانوس شهری در داخل ایران بنا کرد. این شهر که به نام گندی شاپور نام گذارده شد، بدست اسیران رومی و یونانی در خوزستان در شرق شوش و جنوب غربی دزفول و شمال غربی شوشتر که مکان کنونی شاه آباد است به دستور شاپور اول ساخته شد.

شاپور هفت سال برای ساختن دانشگاه گندی‌شاپور تلاش کرد و در روزبازگشایی گندی‌شاپور گفت: «شمشیرهای ما مرزها را می‌گشاید و دانش و فرهنگ ما، قلب‌ها و مغزها را تسخیر می‌کند.»

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

پس از شاپور خسرو انوشیروان چون همانند شاپور دوست‌دار دانش و فلسفه و اندیشه بود، دستور گردآوری نسخه‌های مهم پزشکی، فلسفی و علمی را داد و همین‌گونه به پیشرفت این مرکز علمی کمک فراوانی کرد.‌ در گندی‌شاپور گروهی از پزشکان ایرانی، هندی، سریانی و یونانی به آموزش‌های پزشکی سرگرم بودند. ایرانیان علاوه بر این‌که در داروسازی بسیار قوی بودند، با تلاش شاپور دوم آن‌جا به مرکز مهم نساجی و عطرسازی تبدیل شد.

پزشکی گندی‌شاپور بیشتر آمیخته‌ای از پزشکی ایران و هند و یونان بود. چنان‌که درمان بیماری‌ها توام با فن داروشناسی و داروسازی پیشرفت به سزایی یافت.  بدین گونه که پزشکان گندی‌شاپوری روش‌های علمی روز را با دانسته‌ها و یافته های تازه خود تکمیل می‌کردند و روشی پدید آوردند، که روش ایرانی نام گرفت، به‌گونه‌ای که درمان آنان بر یونانیان و هندیان دوران پیشی داشت. از برتری‌های بزرگ دانشگاه گندی‌شاپور آن بود، که در این دانشگاه فزون بر آموزش علمی، حکمتی و فلسفی و ریاضی، علوم پزشکی رواج بسیاری داشت و فزون بر دانشکده پزشکی بیمارستان آموزشی آن نیز درکنار دانشگاه بزرگ گندی‌شاپور وجود داشت که گروه زیادی از دوست‌داران پزشکی از داخل و خارج به آن‌جا روی می‌آوردند  بعضی از پزشکان به میهن خود برمی‌گشتند و در آن‌جا به درمان بیماران می‌پرداختند.

نخستین بیمارستانی که در اسلام برای درمان بیماران ساخته شد، بیمارستان بغداد بود که در زمان هارون‌الرشید از روی بیمارستان گندی‌شاپور ساخته شد. روش کار همانی بود که در بیمارستان گندی‌شاپور سال‌ها دنبال می‌شد.

پژوهش‌گر بلند پایه‌ای مانند «سارتن» در کتاب نفیس خود آن را به نام دانشگاه می‌خواند. هم در دوره ساسانی و هم پس از آن تاقرن سوم و چهارم هجری هم‌چنان مرکز پزشکی و دانش‌های وابسته به آن در ایران بود. نخستین نسخه‌های پزشکی به‌دست همین گروه از پزشکان نوشته شد. بعدها به زبان عربی برگردانده شد و مهم‌ترین نسخه‌هایی که چه در پزشکی و چه در داروسازی که قرن‌ها پس از آن مورد استفاده‌ی پزشکان مسلمان قرار گرفت. بنابراین شکی نیست که بررسی درباره نخستین نهادهای پزشکی  دوران اسلامی و نخستین نسخه‌هایی که در این رشته به زبان عربی برگردانده شد و یا نوشته شد و هم‌چنین شرح حال نخستین پزشکانی که در اسلام و دولت خلفا این کار پرداختند کمک بسیار گران‌بهایی در روشن شدن پیشینه‌ی پزشکی دوران ساسانی انجام شد. گویند در زمان ساسانیان بر در دانشگاه گندی‌شاپور نوشته شده بود: «دانش و هنر برتر از زور و شمشیر است.»

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , 

۱ Comment