Saturday, 18 July 2015
03 December 2021
پارس‌نامه - برنامه هشتم - منشوری که هم اکنون سرلوحه ملل مترقی دنیاست

«منشور کوروش، اولین منشور حقوق بشر جهان»

2010 April 12

امیر و کاملیا / رادیو کوچه

در حدود سال ۱۲۸۵ خورشیدی (۱۸۷۹-۱۸۸۲) به هنگام کاوش‌های باستان‌شناسی  گروه انگلیسی در معبد بزرگ اسـگیله (نیایشگاه مـردوک، خدای بزرگ بابلی) در شهر باستانی بـابل در میاندورود (بین‌النهرین)،  استوانه‌ای از گل پخته بدست باستان‌شناسی کـلدانی به نام «هرمز رسـام» پیدا شد، که به خط میخی بود، جنس این استوانه از گل رس است، ۲۳ سانتی‌متر طول و ۱۱ سانتی‌متر عرض دارد و دور تا دور آن در حدود ۴۰ خط به زبان اکدی و به خط میخی بابلی نوشته شده‌است.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

ساخت منشور

کوروش دوم، بنیان‌گذار پادشاهی ایران و آغازگر سلسله هخامنشیان، پس از تسخیر بابل، در بابل تاج‌گذاری کرد و اعلام عفو عمومی داد، ادیان بومی را آزاد اعلام کرد، برای جلب محبت مردم، او هیچ انسانی را به بردگی نگرفت و سپاهیانش را از تجاوز به مال و جان رعایا بازداشت. او تمامی کسانی را که به اسارت به بابل آورده شده بودند، گرد هم آورد و منزل‌گاه آن‌ها را به ایشان بازگرداند. کوروش هم‌چنین قوم یهود را نیز از اسارت و بیگاری در بابل آزاد کرد.

بررسی‌ها نشان داد که نوشته‌های استوانه در سال ۵۳۹ پیش از میلاد مسیح به دستور کوروش بزرگ پس از شکست نبونید )بخت‌النصر( و گشوده شدن شهر بابل، نویسانده شده‌، به عنوان سنگ بنای یادبودی در پایه‌های شهر بابل قرار داده شده‌است. در حال حاضر این لوح سفالین استوانه‌ای، در بخش «ایران باستان» در موزه بریتانیا نگه‌داری می‌شود.

از سوی دیگر در سال‌های اخیر آشکار شد که بخشی از یک لوحه استوانه‌ای که آن را از  آن «نبونید» پادشاه بابل می‌دانستند، در حقیقت پاره‌ای از استوانه کوروش بزرگ، از سطر‌های ۳۶ تا ۴۳ است. پس از این کشف، این پاره از لوح استوانه‌ای که در دانشگاه ییل (Yale) در آمریکا نگه‌داری می‌شد، به موزه بریتانیا در لندن انتقال داده شد و به استوانه اصلی پیوست گردید.

این سند به عنوان نخستین منشور حقوق بشر ( CYRUS HUMAN RIGHT CYLINDER) شناخته می‌شو‌د و در سال ۱۹۷۱ میلادی، سازمان ملل آن را به شش زبان رسمی سازمان منتشر کرد. بدلی از این منشور در مقر سازمان ملل متحد در شهر نیویورک نگه‌داری می‌شود.

دراین لوح استوانه‌ای، کوروش پس از معرفی خود و دودمانش و شرح مختصر فتح بابل، می‌گوید که تمام دستاوردهایش را با کمک و رضایت مردوک خدای بابلی به انجام رسانده‌ است.

وی سپس بیان می‌کند که چگونه آرامش و صلح را برای مردم بابل و کشور سومر به ارمغان آورده، و پیکر خدایانی که نبونید از نیایش‌گاه‌های مختلف برداشته و در بابل گردآوری کرده بوده را، به نیایش‌گاه‌های اصلی آن‌ها در میان‌رودان و غرب ایران برگردانده‌است. پس از آن، کوروش می‌گوید که چگونه نیایش‌گاه‌های ویران‌شده را از نو ساخته و مردمی را که اسیر پادشاه‌های بابل بودند به میهن‌شان برگردانده‌است.

ترجمه و انتشار متن این استوانه گلی نشان داد آن‌چه از خاک بابل کشف شد،«نخستین منشور جهانی حقوق بشر» است. به همین مناسبت در سال ۱۳۴۸ در گردهمایی حقوق دانان سراسر جهان که در کنار آرامگاه کوروش برگزار شد، او را نخستین بنیان‌گذار حقوق بشر نامیدند.

بازتاب احترام به اقوام و ادیان در منشور کوروش

استوانه کوروش به شدت آسیب‌ دیده است، بسیاری از سطرهای آن از بین رفته یا بر اثر فرسودگی بیش از اندازه قابل خواندن نیست. نوشته‌های بخش‌های آسیب‌دیده را تنها با توجه به اندازه فضای خالی و برخی حروف باقی مانده در آن می‌توان تا حدودی بازسازی کرد که در این بازسازی احتمال اشتباه‌هایی وجود دارد.

علاوه‌بر این از آن‌جا که در خوانش و ترجمه نوشته‌های بابلی، هنوز اتفاق نظر وجود ندارد، متن منشور کوروش در ترجمه‌های گوناگون تفاوت دارد با این وجود محتوای اصلی آن که در بردارنده احترام به اقوام و ادیان و مذاهب گوناگون است.  و از سوی همه باستان شناسان تایید می‌شود.

باید توجه داشت که ایرانیان یگانه قومی بودند که در عهد باستان، بر خلاف سایر ملل معاصر خود، بت‌پرست نبودند و از مدنیت پیشرفته‌ای برخوردار بودند و ضمن مهر و محبت فراوان نسبت به یکدیگر، رعایت قانون و اخلاق نیز از خصوصیات بارز آنان بود.

در این‌جا لازم است این نکته را اشاره کرد که لغو برده‌داری را به آبراهام لینکن که در سال 1863میلادی اعلام شد نسبت می‌دهند. ولی اولین‌بار کورو‌ش بزرگ در سال539 پیش از میلاد در بابل این اعلامیه را صادر کرد.

گزیده‌هایی از متن لوح کوروش

منم کـوروش، شاه جهان، شاه بزرگ، شاه توان‌مند، شاه بابل، شاه سومر و اکد، شاه چهار گوشه جهان. پسر کمبوجیه، آن‌گاه که بدون جنگ و پیکار وارد بابل شدم، همه مردم گام‌های مرا با شادمانی پذیرفتند. در بارگاه پادشاهان بابل بر تخت شهریاری نشستم. مردوک خدای بزرگ دل‌های پاک مردم بابـل را متوجه من کرد … زیرا من او را ارجمند و گرامی داشتم.

ارتش بزرگ من به صلح و آرامی وارد بابل شد. نگذاشتم رنج و آزاری به مردم این شهر و این سرزمین وارد آید. وضع داخلی بابل و جایگاه‌های مقدسش قلب مرا تکان داد … من برای صلح کوشیدم.

من برده‌داری را بر‌انداختم، به بدبختی آنان پایان بخشیدم. فرمان دادم که همه مردم در پرستش خدای خود آزاد باشند و آنان را نیازارند. فرمان دادم که هیچ‌کس اهالی شهر را از هستی ساقط نکند.

مردوک خدای بزرگ از کردار من خشنود شد … او برکت و مهربانی‌اش را ارزانی داشت. ما همگی شادمانه و در صلح و آشتی مقام بلندش را ستودیم …

من همه شهرهایی را که ویران شده بود از نو ساختم. فرمان دادم تمام نیایش‌گاه‌هایی که بسته شده بودند را بگشایند. همه خدایان این نیایش‌گاه‌ها را به جاهای خود بازگرداندم.

همه مردمانی که پراکنده و آواره شده بودند را به جایگاه‌های خود برگرداندم و خانه‌های ویران آنان را آباد کردم. همه مردم را به همبستگی فرا خواندم. هم‌چنین پیکره خدایان سومر و اکد را که نـبونید بدون واهمه از خدای بزرگ به بابل آورده بود، به خشنودی مردوک خدای بزرگ و به شادی و خرمی به نیایش‌گاه‌های خودشان بازگرداندم. بشود که دل‌ها شاد گردد.

بشود، خدایانی که آنان را به جایگاه‌های مقدس نخستین‌شان بازگرداندم، هر روز در پیشگاه خدای بزرگ برایم زندگانی بلند خواستار باشند. بشود که سخنان پر برکت و نیک‌خواهانه برایم بیابند. بشود که آنان به خدای من مردوک بگویند: «‌به کورش شاه، پادشاهی که ترا گرامی می‌دارد و پسرش کمبوجیه، جایگاهی در سرای سپند ارزانی دار.»

من برای همه مردم جامعه‌ای آرام فراهم ساختم و صلح و آرامش را به تمامی مردم اعطا کردم.

منابع

Oppenheim, A. L. Traduction du Cylinder du Cyrus in Pritchard, J. b., Ancient Near Easte Texts Relating to the Old Testament, Princeton, 1955.

Rawlinson, H. C., Notes on a Newly Discovered Clay Cylinder of Cyrus the Great. JRAS, 12. 1880.

Wikipedia

مقالات رضا مرادی‌غیاث‌آبادی

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , 

۱ Comment