Saturday, 18 July 2015
25 November 2020
گزارش روز

«فساد مالی، رویارویی جدید دولت و مجلس»

2010 April 12

سام شریف / رادیو کوچه

sam@koochehmail.com

زمانی که محمود احمدی‌نژاد در سال 1384 با متهم کردن فرزندان هاشمی رفسنجانی به فساد مالی توانست مقبولیتی در ایران بدست آورد. این رقابت در انتخابات سال ۸۸ به اوج رسید. نه تنها هاشمی رفسنجانی بلکه ناطق نوری هم که از روحانیون اصول‌گرای نزدیک به رهبر بود، متهم شد که از فساد مالی فرزندانش جلوگیری نکرده است، کمتر کسی فکر می‌کرد اطرافیان احمدی نژاد در 4 سال بعد از سوی نمایندگان مجلس به فساد مالی سنگین متهم شوند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

هر چند در جریان مبارزه انتخاباتی محمود احمدی نژاد با رقبایش اتهام فساد مالی به او و اطرافیانش زده شد. برای نمونه می‌توان به مناظره او با مهدی کروبی اشاره کرد که در آن مهدی کروبی از فساد مالی و اختلاس چند میلیارد تومانی صادق محصولی‌، وزیر وقت دولت پرده برداشت. اما بسیاری از ناظران بیش از آن‌که این اتهام را بپذیرند آن را در چارچوب برنامه‌های تبلیغاتی و مبارزات انتخاباتی تفسیر کردند. اما حالا مسئله بسیار متفاوت است. این اتهامات نه از جانب اصلاح‌طلبان مطرح می‌شود که بتوان آن را ادامه تسویه حساب‌های سیاسی دانست و نه از سوی رسانه‌های بیگانه. این بار برخی نمایندگان مجلس اصول‌گرای هشتم هستند که محمد‌رضا رحیمی معاون اول رییس جمهور را به فساد مالی متهم می‌کنند.

آقای نادران سه شنبه ۱۷ فروردین (6 مارس)‌ در حاشیه جلسه علنی مجلس گفت: «رحیمی رییس حلقه خیابان فاطمی است که در مورد منابع فاسد و توزیع آن‌ها تصمیم‌گیری می‌کرد و تقریبن تمام اعضای این حلقه به جز وی دست‌گیر شده‌اند و این که کسی را به دلیل مسوولیت اجرایی مستثنا کنند، نه عادلانه است و نه اقدام درستی است.»

«حلقه فاطمی» اصطلاحی است که آقای نادران برای اشاره به دست‌گیری گروهی از متهمان به فساد اقتصادی به کار برده که خبر شناسایی و برخورد با آن‌ها در هفته‌های اخیر منتشر شده است. حدود چهار هفته پیش ۲۱۶ نفر از نمایندگان مجلس ایران در نامه‌ای سرگشاده، با اشاره به بازداشت اعضای یک «باند فساد اقتصادی» تاکید کردند: «برخی افراد با مسوولیت‌های بالای اجرایی نقش موثرتری از اعضای بازداشت ‌شده در این پرونده‌ها داشته‌اند.»

رییس قوه قضاییه ایران، یک ماه پیش از شناسایی و دست‌گیری «یک باند بزرگ مفاسد اقتصادی» در یکی از شرکت‌های دولتی خبر داده و گفته بود: «افراد این باند توانسته‌اند با جعل اسناد دولتی و قضایی، میلیاردها تومان به حقوق مردم و بیت‌المال خسارت وارد کنند که فقط اختلاس یک نفر از آنان ۶ میلیارد تومان است.»

در پی انتشار این خبر، سایت پارلمان نیوز، ارگان اصلاح‌طلبان مجلس، نوشت که «یک مقام ارشد دولتی» در راس این شبکه قرار دارد و مدیر یک شرکت بیمه‌ای و تعدادی از مدیران و کارکنان دولت نیز در شبکه مزبور عضویت دارند.

اکنون آقای نادران، نماینده اصول‌گرای مجلس، با نام بردن از محمد‌رضا رحیمی، معاون اول محمود احمدی نژاد، از او به عنوان نفر اول مرتبط با متهمان به فساد اقتصادی نام برده و گفته است که اگر نمایندگان مجلس در زمان معرفی آقای رحیمی برای احراز پست معاون اولی ریاست جمهوری از این اخبار اطلاع داشتند از او حمایت نمی‌کردند و اکنون از موضع «حق طلبانه و عدالت خواهانه» می‌خواهند که با این موضوع برخورد شود.

آقای رحیمی امروز چهارشنبه ۱۸ فروردین (۷ آوریل) گفت که در دوران ریاستش بر دیوان محاسبات مجلس دو موضوع «تخلفات در بیمه» و «معوقات بانکی» را پی‌گیری می  کرده و حالا «همان کسانی که صاحب پول‌های معوقه هستند و در بیمه سو استفاده کرده‌اند، در جامعه القای شبهه می‌کنند.»

به‌نظر می‌رسد که اشاره آقای رحیمی به سخنان الیاس نادران، نماینده اصول‌گرای منتقد دولت در مجلس شورای اسلامی باشد که دیروز گفته بود: «رحیمی رییس حلقه خیابان فاطمی است که در مورد منابع فاسد و توزیع آن‌ها تصمیم‌گیری می‌کرد و تقریبن تمام اعضای این حلقه به جز وی دست‌گیر شده‌اند و این که کسی را به دلیل مسوولیت اجرایی مستثنا کنند، نه عادلانه است و نه اقدام درستی است.»

گروهی از نمایندگان طرف‌دار دولت در مجلس شورای اسلامی به این سخنان آقای نادران اعتراض کرده‌اند و فاطمه بداغی، معاون حقوقی رییس جمهوری ایران هم گفته است از کسانی که علیه آقای رحیمی «شبهه افکنی» کرده‌اند، به دستگاه قضایی شکایت خواهد کرد.

اما معاون حقوقی رییس جمهوری می‌گوید: «بررسی‌های صورت گرفته از قوه قضاییه نشان می‌دهد که اطلاعات ارایه شده و برخی اسامی که از آنان به عنوان مجرم یاد شده نیز صحت ندارد، زیرا برخی از این افرادی که از آنان نام برده شده، حتا بازداشت هم نشده‌اند.»

الیاس محمودی، یکی از افرادی که آقای نادران از او به عنوان عضو «شبکه فساد اقتصادی خیابان فاطمی» نام برده بود هم در گفت‌و‌گو با خبرگزاری فارس گفته‌های آقای نادران را تکذیب کرد.

او گفت: «دست‌گیری بنده یا تحت تعقیب قرار گرفتنم به دلیل ارتباط با خانه‌ای در فاطمی بیان شده صحت ندارد و بنده مسعودی و ابدالی را نمی‌شناسم و با آن که دوره‌ای با آقای رحیمی در ستاد مبارزه با مفاسد اقتصادی هم‌کاری داشتم، سه سال است توفیق زیارت این برادر عزیز را نداشته ام.»

آقای محمودی در حالی به عضویت در شبکه فساد اقتصادی متهم شده که در گذشته ریاست حفاظت اطلاعات قوه قضاییه و ریاست مجتمع قضایی ویژه مبارزه با مفاسد اقتصادی را به عهده داشته است.

هنگامی که او رییس حفاظت اطلاعات قوه قضاییه بود، گزارش‌هایی در مورد دست‌گیری اعضای یک هیت تحقیق و تفحص از قوه قضاییه توسط او منتشر شد.

ریاست آقای محمودی بر مجتمع قضایی ویژه مبارزه با مفاسد اقتصادی هم در اسفندماه سال ۱۳۸۵ هنگامی پایان یافت که در پی فرار شهرام جزایری از ایران، رییس وقت قوه قضاییه دستور برکناری رییس این مجتمع را صادر کرد.

جدای از این کنش و واکنش‌های سیاسی می‌توان 2 تحلیل را از نظر‌گاه‌های سیاسی و جامعه شناختی ارایه داد که کمتر به آن پرداخته شده است.

تحلیل سیاسی

میزان فساد و مالی و اداری در تاریخ ایران به دلیل ریشه‌دار شدن استبداد کم نبوده است. از زمان قاجار به این سو ما در ایران همواره به انحا مختلف شاهد فساد مالی اطرافیان شاه و بعد‌ها دولت بوده‌ایم که بنا به فضای باز جامعه در آن زمان  کم و یا زیاد می‌شده است و در هر دوره ما شاهد دعواهایی این‌ چنینی بر سر فساد مالی اطرفیان بوده‌ایم. به عبارت دیگر فساد مالی برگی بوده است برای بازی در عرصه سیاست و کسب قدرت. بیش از آن‌که دعوا بر سر ریشه کردن فساد مالی باشد عرصه‌ای بوده برای رویارویی مردان سیاسی. بر همین اساس رسوایی‌های اخیر مردان دولت ایران از سوی نمایندگان اصول‌گرای مجلس نشان از آرایش بخشی عمده‌ای از اصول‌گرایان در برابر احمدی نژاد است.

البته این آرایش از مدت‌ها قبل صورت گرفته بود و در انتخابات ریاست جمهوری دهم به اوج رسید. زمانی که تمام احزاب  اصول‌گرایان به غیر از حزب موتلفه از اعلام حمایت از کاندیدا‌توری احمدی نژاد خودداری کردند و تنها سکوت پیشه کردند. بعد از حوادث پس از انتخابات این شکاف‌ها بیشتر شد و سرانجام در طرح هدف‌مند کردن یارانه‌ها به اوج رسید. جایی که احمدی نژاد در مصاحبه تلویزیونی با درشتی به نمایندگان مجلس ، رودرروی مجلس ایستاد. اکنون که در هدف مند کردن یارانه‌ها بیش از صد هزار ملیارد تومان در گردش مالی دولت قرار می‌گیرد و احمدی نژاد با سختی می‌خواهد تمام 40 هزار ملیارد تومان حاصل از آزاد سازی قیمت‌ها بگیرد. اصول‌گرایان با شدت بیشتر می‌خواهند که امانت‌داری دولت و اطرافیان احمدی نژاد را به رخ بکشند تا به سرنوشت اصلاح‌طلبان و بلعیده شدن دچار نشوند.

اما اتفاق مهم دیگر خط کشی رهبر جمهوری اسلامی است با احمدی نژاد. آیت‌اله خامنه‌ای در سخنان نوروزی خود بر حفظ پایبندی دولت به قانون تاکید کرد و بار دیگر از اختیارات خود برای احمدی نژاد و پیروز شدنش در مجلس ،استفاده نکرد. بحرانی فزاینده در عرصه سیاست ایران رو به رشد است. بحرانی در عرصه قدرت که بیشتر شبیه مربعی است که یک‌سوی آن محمود احمدی نژاد نشسته و سوی دیگر نمایند‌گان اصول‌گرای مجلس و رهبر ایران و سرانجام اصلاح‌طلبان بر گوشه انتهایی آن نشسته‌اند. به نظر می‌رسد رویارویی‌های نیروهای سیاسی ایران طی ماه‌های آینده افزایش یابد.  به راستی چه کسی پیروز این میدان خواهد بود؟

تحلیل جامعه شناختی

بسیاری از کارشناسان علوم اجتماعی معتقدند برای کاهش فساد مالی حضور مطبوعات و رسانه‌های آزاد و سازمان‌های مدنی ضروری است. در ایران نیز این قاعده در تاریخ اثبات شده است. برای نمونه زمانی که ایران در سال‌های 54 تا 57 فضای باز سیاسی را تجربه کرد میزان رسوایی‌های فساد مالی دربار و اطرافیان شاه افزایش یافت و مطبوعات هر روز گزارشی از رسوایی مالی یکی از مردان سیاسی را می‌دادند. نمونه دیگر آن فضای باز سیاسی بعد از دوم خرداد 76 منجر به کاهش فساد مالی دولت شد.

ایران در شرایطی که بیشترین روزنامه‌نگاران دربند را دارد لاجرم چشم‌های بینای جامعه خود را کور کرده و مطبوعاتی نیز وجود ندارد که از فساد مالی سخن بگویند. امروز اصول‌گرایان نیز از همان نقطه‌ای ضربه می‌خورند که خود روزی تیشه به ریشه آن می‌زدند، آزادی بیان. امروز حتا صدای اصول‌گرایان در صدا وسیما بازتابی ندارد و صحبت‌های نمایند‌گان مجلس سانسور می‌شود. اگر اصول‌گرایان کمی دوراندیش‌تر بودند، نباید امروز برای بازتاب صداشان مجبور باشند با تعداد معدودی از سایت‌ها گفت‌و‌گو کنند. اکنون نیز تا چشم‌های بینای جامعه‌، روزنامه‌نگاران، به جامعه برنگردند ایران کورمال کورمال به مبارزه با فساد مالی می‌رود.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , ,