Saturday, 18 July 2015
30 November 2020
پرسه اجتماعی - نگاهی به فصل شکوفه‌های گیلاس ژاپن (ساکورا)

«زمانی برای عشق‌ورزی شکوفه‌ها»

2010 April 14

سیمین/ رادیو کوچه

simin@koochehmail.mcom

می‌گویند حدود چهارصد سال قبل در ژاپن دختر و پسری جوان که عاشقانه یکدیگر را دوست داشتند بعد از سختی‌های بسیار، درست زمانی که قرار بود به هم برسند، دچار مشکلی غم‌انگیز شدند. پسر بایستی به جنگ می‌رفت و بعد از رفتن پسر به نبرد، دختر هر روز به بالای تپه‌ای که محل قرارشان بود می‌رفت. اما بعد از چند ماه خبری از پسر جوان نشد. دختر بر روی تپه درخت گیلاس کوچکی کاشت و هر روز به درخت نگاه می‌کرد. این درخت برای او سمبل عشق و علاقه بود. او امیدوار بود روزی با پسر جوان زیر درخت گیلاس بنشینند. دختر سال‌ها زیر درخت گیلاس می‌نشست و از درخت مراقبت می‌کرد تا این‌که مُرد و در زیر همان درخت دفن شد. امروز بعد از چهارصد سال نهال گیلاس کوچک میلیون‌ها شکوفه می‌دهد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

نمی‌دانم این داستان یا افسانه تا چه حد حقیقت دارد و درخت‌های گیلاس ژاپنی از چه زمانی جای خود را در این کشور باز کرده‌اند اما آن چه حقیقت دارد این است که هر سال هزاران هزار توریست از سراسر دنیا برای دیدن این درخت‌های گیلاس می‌آیند و در سکوت به صلح و عشق می‌اندیشند.

عکس از علی پارسی

«ساکورا» به شکوفه‌های گیلاس گفته می‌شود که هرساله در اواخر ماه مارس و اوایل آوریل هم‌زمان با فصل بهار، چهره بی‌نظیری به ژاپن می دهند. این فصل که شاید به جرات بتوان گفت زیباترین فصل در ژاپن است متاسفانه آن‌قدر کوتاه است که شاید کل عمر آن تنها به دو تا سه هفته برسد و پس از آن شکوفه‌ها جای خود را به برگ‌های سبز می‌دهند. این درختان گیلاس ‌زینتی در واقع گونه‌ای از درخت شکوفه ده گیلاس است‌. ژاپنی‌ها این درختان را نه برای میوه آن بلکه برای دیدن شکوفه‌هایش می‌کارند و در طی جشنی به نام «Hanami» به تماشای این شکوفه‌ها می‌روند.

«هانامی» در زبان ژاپنی تشکیل شده از «هانا» به معنای گل و «می» به معنای دیدن. درواقع این‌جا منظور از «گل»، شکوفه‌های گیلاس (ساکورا) هست و ژاپنی‌ها قرن‌هاست که مراسم «ساکورا هانامی» یعنی جشن دیدن شکوفه‌های گیلاس را هرساله در فصل بهار اجرا می‌کنند. آن‌ها این روزها به تماشای شکوفه‌های زیبای گیلاس می‌روند و تا پاسی از شب در زیر این درختان می‌گذرانند.

عکس از علی پارسی

ماه و شکوفه‌های گیلاس

در آیین «هانامی» شاید آن‌ها درواقع با نوعی مراقبه به درخت گیلاس و شکوفه‌هایش می‌نگرند. شکوفه‌های گیلاسی که در واقع سمبل زیبایی و کوتاهی عمرند.

کشور اپن به لحاظ موقعیت جغرافیایی و اقلیمی خویش همواره دست خوش جنگ و زلزله و سیل و امواج اقیانوس و توفان و آتشفشان بوده است و چه چیز بهتر از شکوفه‌های گیلاس می‌تواند بازگو کننده‌ی کوتاهی و زیبایی و شکوه زندگی ژاپنی باشد … در سکوت و آرامش ژاپنی (سابی) نوعی مرگ نهفته است. مرگی که در شکوفه باران با شکوه بهاری وقتی شکوفه‌های گیلاس خود را در دستان باد رها می‌کنند به سخن می‌آید. ژاپنی‌ها همواره در پی زیبایی و شکوه هستند و به نوعی در جهت هماهنگ شدن با زندگی و طبیعت حرکت می‌کنند. شاید از همین جا باشد که زندگی شعر سومی می‌شود که «ریووهو»، هایکوسرای فقید سروده‌است: «ماه و شکوفه‌های گیلاس … اکنون می‌دانم در این جهان که شعر سوم کجاست…»

از دیگر آداب آئین «هانامی»، ‌آشنا کردن کودکان و نوجوانان با این رسم است که توسط مدرسه‌شان به صورت گروهی به پارک‌ها برده و از نزدیک با طبیعت و سپا‌س‌گزاری از آن آشنا می‌شوند. هم‌چنین آن‌ها معتقدند که آوردن سال‌مندان به صورت تکی و یا گروهی به طبیعت سبب ایجاد سر زندگی و شادابی و امید به زندگی در میان این نسل از جامعه است.

فرستادن کارت تبریک با نماد ساکورا و پوشیدن لباس‌هایی به رنگ صورتی شکوفه گیلاس در این روزها برای هماهنگ شدن با طبیعت از جمله دیگر آدابی است که مردم ژاپن انجام می‌دهند. طرح شکوفه‌های گیلاس در پارچه‌ها، طراحی داخلی خانه‌ها و سایر فضاهای درونی خود می‌نماید و به خوبی القاکننده حس لطیف این شکوفه‌هاست.

شهر «ناگویا» در ژاپن از جمله شهرهایی است که در کنار شهرهای توکیو، یوکوهاما، کیوتو، توهوکو و اوساکا هرساله در فصل بهار میزبان شکوفه‌های گیلاس است.

در این برنامه از حس و حال این شهر در این زمان از زبان هم وطنی که در این شهر زندگی می‌کند می‌شنویم.

می‌بینیم که برپایی این آیین به عنوان یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های گردش‌گری ژاپن نقش مهمی را در جذب گردش‌گر به ویژه از کشورهایی که فصل بهار در آن‌ها چندان نمودی ندارد، ایفا می‌کند. تبلیغات

«ساکورا هانامی» با تصاویری زیبا و دل‌انگیز در نمایشگاه‌های گردش‌گری و شبکه‌های تلویزیونی دیده می‌شود. از سوی دیگر، این روزها این شکوفه‌های گیلاس حسابی جای خودشان را نه‌تنها در ژاپن بلکه در بسیاری نقاط جهان باز کرده‌اند.

این مراسم در بسیاری از نقاط دنیا از جمله آمریکای شمالی برگزار می‌شود که به آن «Cherry Blossom» گفته می‌شود.

سابقه حضور درخت‌های گیلاس ژاپنی در آمریکا برمی‌گردد به زمانی که همسر سفیر ژاپن در ابتدای  قرن بیست میلادی دو درخت گیلاس را اهدا کرد که در کنار دریاچه‌ای در واشنگتن کاشته شد. پس از آن جریان اهدای درخت‌ها ادامه یافت و از سال 1935 نخستین فستیوال شکوفه‌های گیلاس در امریکا برگزار شد.

این درختان آن‌چنان ماندنی شدند که پس از آن که درختان گیلاس ژاپنی در جریان یک سیل از بین رفتند برش‌هایی از همین درختان حضور شکوفه‌های گیلاس را در ژاپن تداوم داد.

این روزها فستیوال «ساکورا ماتسوری»، هرساله در واشنگتن برگزار می‌شود که در این جشنواره خیابانی انواع گوناگونی از نمایه‌های فرهنگی ژاپن به نمایش در می‌آید.

رد پای این شکوفه‌ها را می‌توان در آثار هنری نیز مشاهده کرد. فیلم‌های سینمایی، تابلوهای نقاشی، نقاشی‌های دیواری، آثار سرامیک و …

به هرحال استفاده از این موهبت‌های طبیعی نه‌تنها نشانه‌ای از شکرگزاری استفاده کنندگان آن است بلکه فرصت‌هایی را برای بهره برداری فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی فراهم می‌آورد.

سوسن چلچراغ

در کشوری هم‌چون ایران که به لحاظ موقعیت خاص جغرافیایی و اقلیمی امکان حضور گونه‌های متنوع گیاهی وجود دارد از این نمونه فراوان است که هرکدام از آن‌ها خود ظرفیتی کامل برای برگزاری یک جشنواره تمام و کمال را دارند. شکوفه‌های بهار نارنج که آوردن نامشان به خودی خود روح آدمی را در هر کجای این جهان پهناور که باشی که به سرای مشیر و حافظیه در شیراز می‌برد یا گل‌های سوسن چلچراغ که دامنه‌های البرز تنها خاستگاه آن در دنیاست. از لاله‌های واژگون تا شکوفه‌های انار و گل‌های رزی که عطر دل‌انگیز آن زینت‌بخش هر عطر فروشی در جهان است.

شاید بهتر باشد تا گرم شدن هوای زمین بیش از این اثرات مخرب خود را در استفاده از این فرصت‌های طبیعی از ما دریغ نکرده است بیشتر به فکر آن‌ها باشیم. ممکن است فردا دیرباشد.

منابع

– japanlife2005

–  خانه ما

– آفتاب

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , 

۱ Comment