Saturday, 18 July 2015
25 November 2020
هم‌زمان با تاکید احمدی‌نژاد بر افزایش جمعیت

«آموزش و پرورش ایران در بحران»

2010 April 15

سام شریف / رادیو کوچه

sam@koochehmail.com

در کشور ایران، فراگیرترین نهادی که به امر آموزش و تربیت نیروی انسانی می‌پردازد، وزارت آموزش و پرورش است که نزدیک به یک‌چهارم جمعیت ایران را تحت پوشش خود قرار داده است. تعداد دانش آموزان در سال تحصیلی گذشته 14 میلیون و 500 هزار نفر بود که بنابر آمار جدید یک میلیون نفر کاهش یافته است. بنابر آمار جدید، در سال جاری 5 میلیون و 700 هزار نفر در مدارس ابتدایی، سه میلیون و 300 هزار نفر در مدارس راهنمایی و سه میلیون و 900 هزار نفر در مدارس متوسط به تحصیل مشغول هستند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

در قرن 21 در جمهوری اسلامی ایران، یک چهارم از جوان‌ترین مقطع سنی جمعیت ایران‌، در شرایطی به امر تحصیل مشغول است که تصور آن نیز برای انسان مشکل و موجب حیرت است.

مشکلات کیفی  آموزش در ایران، در کنار کمبودهایی کمی،  از قبیل وجود 32 هزار مدرسه تخریبی و خطرآفرین و 26 هزار و 610 مدرسه غیرمقاوم و هزینه‌های آموزشی و شهریه‌های سرسام‌آور و نیز  وجود نابسامانی‌های از قبیل اعتیاد، مواد دخانی ، مسایل جنسی، خشونت، فقر و سو تغذیه و… از جمله آسیب‌هایی است که جوا‌ن‌ترین قشر جامعه ایران  در معرض آن قرار دارند.

بودجه آموزش و پرورش ایران

در بخش آموزش و پرورش که در هر کشورى کلید توسعه پایدار و مبناى رشد و پیشرفت جامعه است،  ملاحظه مى‌شود که در ایران همواره به دلیل کثرت نیروى انسانى و گستره وسیع دامنه عملیات آن، بودجه آموزش و پرورش با کسری مواجه است. در سال ۸۴ آخرین سال حکومت خاتمی این وزارت خانه با کسرى شدید ۳۳۰۰ میلیارد تومانى مواجه بود و بودجه سال 85 با وجود افزایش تعداد دانش آموزان و به تبع افزایش نیازها تنها 1700 میلیارد تومان از کسری 3300 تومان را تامین کرد. کسری اعتبار آموزش‌وپرورش در سال 87 حدود 5700 میلیارد تومان بوده‌است که در اصلاح بودجه مجلس‌ شورای اسلامی، حدود 2100 میلیارد تومان آن تامین شد. این در حالی است که بودجه برخی از نهادهای مذهبی در ایران در طی سال‌های گذشته بیش از 200 درصد افزایش یافته است.

کلاس‌های مخروبه و آموزش‌گاه‌ها و فاصله 50 درصدی تا حد مطلوب

«40 درصد مدارس ایران ناایمن هستند.» معاون عمرانی وزارت آموزش و پرورش و رییس سازمان نوسازی توسعه و تجهیز مدارس کشور در سال 87 در حالی از وضعیت نابسامان مدارس سراسر کشور خبر داد که رییس وی علی‌رضا علی‌احمدی، وزیر آموزش پروش جمهوری اسلامی از نواختن زنگ غزه در مدارس کشور می‌گفت. معاون عمرانى و رییس سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور در آخرین سخنان خود ضمن اعلام خبر فوق اضافه کرد که: «16 درصد مدارس کشور تا حدى با استانداردها فاصله دارند و نیازمند مقاوم‌سازى و 24 درصد مابقى نیازمند تخریب و بازسازى هستند.» وی به وجود مدارس کپری اشاره کرده و گفته است این نوع مدارس در بسیاری از استان‌هاى کشور شناسایى شده و تعدادی از آن‌ها با کلاس‌هاى جدید جای‌گزین شده‌اند. سی سال پس از انقلاب بهمن در سال ۱۳۵۷ و در حالی‌که بسیاری از کارشناسان آموزشی شکل‌گیری یک نظام آموزشی نوین را منوط به روابط نوین تولیدی و اجتماعی عنوان می‌کنند، وضعیت استاندارد مدارس کشور و فضای آموزش و پرورش چگونه است و خیل نوجویان ایرانی در چه هوایی مشق می‌کنند؟ موج انفجار جمعیتی در دهه 60 که جمعیت ایران را به دو برابر رساند، کشور را با خلا و نبود فضاها و امکانات آموزشی در دهه 70 روبه رو کرد. حال رییس جمهوری ایران‌، محمود احمدی نژاد  صحبت از افزایش جمعیت می‌کند و موج دوباره انفجار جمعیت.

محرومیت ازتحصیل‌، ترک تحصیل و میزان مردودی

مقایسه تعداد دانش آموزان سال 87 و 88 در ایران نشان از کاهش 10 درصدی دانش آموزان دارد. مقایسه این آمار با تعداد دانش آموزان سال گذشته نشان می‌دهد که تغییری در تعداد دانش‌آموزان مدارس ابتدایی حاصل نشده اما تعداد دانش‌آموزان مدارس راهنمایی و دبیرستان کاهش یافته است. میانگین کاهش هر مقطع تحصیلی در دوره‌های راهنمایی و دبیرستان حدود یک‌صد هزار نفر است. دلایل این کاهش روشن نیست ولی برخی کارشناسان بر این باورند که برخی از دانش‌آموزان بعد از گذراندن دوره‌های ابتدایی ترک تحصیل کرده‌اند.

اگر این اتفاق در آموزش‌و‌پرورش ایران افتاده باشد حدود یک میلیون دانش‌آموز در یک سال اخیر تحصیل و مدرسه را رها کرده‌اند. از سوی دیگر بی‌کاری بعد از دوران تحصیل یکی از عوامل کاهش انگیزه دانش‌آموزان ایران برای ادامه تحصیل است. به دلیل فقدان زیر ساخت‌های اقتصادی اکثر فارغ‌التحصیلان در ایران جذب بازارهای کاری غیرمرتبط با رشته تحصیلی می‌شوند و حتا تاسیس رشته‌های کار و دانش و فنی وحرفه ای نیز نتوانست از این روند جلوگیری کند.

از روی اظهارات مسوولین محلی نیز می‌توان به افزایش آمار ترک تحصیل پی برد. برای نمونه رییس سازمان آموزش‌ و‌‌ پرورش مازندران در سال 86 اعلام کرد: «در چند سال اخیر ۹۰هزار دانش‌آموز مقاطع مختلف تحصیلى این استان به ‌دلایلى ترک تحصیل کردند. این دانش‌آموزان 11 تا 17 سال سن  دارند و  بالاترین ترک تحصیل دانش‌آموزان مازندران مربوط به دوره متوسطه بوده است.»

هم‌چنین مدیر آموزش و پرورش شهرستان «اهر» در سال 86 معتقد است که 43 درصد از دانش آموزان روستایی این شهرستان ترک تحصیل کرده یا بازمانده از تحصیل هستند.

وضعیت تغذیه دانش آموزان

لیلا عیوض زاده عضو انجمن تغذیه ایران چندی پیش در گفت‌وگو با مهر اعلام کرد که بیش از 50 درصد دانش آموزان کشور صبحانه نخورده مدرسه می‌روند و فقط نزدیک به 36 درصد کودکان از همه گروه‌های غذایی مصرف می‌کنند. به گزارش ایسنا هر دختر و پسر 7 تا 18 ساله ایرانی باید در ماه 3 کیلوگرم گوشت در سبد غذایی ماهانه خود داشته باشند تا ضمن تامین استاندارد نیازهای غذایی خود، بتوانند به رشد مطلوب دست یابند. هم‌چنین بایستی ماهانه 10 لیتر شیر و 4.5 کیلوگرم ماست، 3 کیلوگرم گوشت در جیره غذایی ماهانه دانش آموزان دختر ایرانی یافت شود. سو تغذیه در ایران و بلاخص در میان دانش آموزان برخی از بیماری‌ها را به مرحله بحران رسانده است.

برای نمونه تحقیقات نشان می‌دهد 90 درصد خانواده‌های ایرانی به دلیل تغذیه نامناسب و مصرف پایین لبنیات در ایران به پوکی استخوان مبتلا هستند. سن ابتلا به این بیماری در بین زنان ایرانی به شدت کاهش یافته و به 35 سالگی رسیده است؛ در حالی که میانگین سن ابتلا به این بیماری در جهان 75 سالگی است. بسیاری از کارشناسان تغذیه در ایران دلایل شیوع پوکی استخوان را سرانه پایین مصرف شیر و مواد لبنی و ورزش و نور خورشید می‌دانند. که متاسفانه این سه عنصر در میان دانش‌آموزان به ویژه دختران با محدودیت‌هایی روبه‌رو است. حجاب اجباری برای کودکان دختر از سنین 7 سال و محصور بودن در محیط‌های سر پوشیده و تغذیه نامناسب و هم‌چنین ورزش زنان که با محدودیت‌های جدی مواجه است آنان را در برابر بسیاری از بیماری‌ها آسیب‌پذیر کرده است.

وضعیت ورزش مدارس: غیبت شادی و نشاط

کارشناسان تربیت بدنی و روانشناسان معتقدند دانش‌آموز ایرانی چهره بانشاط و شادابی ندارد. ورزشی که در مدارس از آن به عنوان ورزش صبحگاهی یاد می‌شود، بیشتر اوقات توسط یکی از دانش‌آموزان انجام می‌شود که معمولن با اشتباهات زیادی همراه است.
این در حالی‌ است که به گفته‌ی کارشناسان ورزشی، ورزش و تحرک دردوران کودکی از مهم‌ترین عوامل رشد جسمی کودک محسوب می‌شوند و نقش به‌سزایی در روند رشد جسمی و عاطفی دانش آموزان در سنین رشد بازی می‌کند. بر اساس تحقیقات انجام شده در مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، وجود معلم تربیت بدنی درمقطع ابتدایی برای مدارس کشور ضروری است. نا‌هنجاری‌های جسمانی درمیان دانش‌آ‌موزان ایرانی و به خصوص دختران محسوس است و این واقعیت علاوه بر اهمیت تربیت بدنی و ورزش در مدارس کشور، ضرورت پرداختن به ورزش در دوره ابتدایی به خصوص درسال‌های اول تا سوم ابتدایی که دوران استخوان‌بندی دانش‌آموزان در حال رشد است را، بیشتر نمایان می‌کند. ناکافی بودن وسایل ورزشی با توجه به تعداد دانش‌آموزان یکی دیگر از مشکلات زنگ ورزش در مدارس عنوان می‌شود.
این در حالی است که بنا به گفته‌ی معاون امور اجرایی و توسعه منابع اداره کل تربیت بدنی مدارس کشور: «وزارت آموزش و پرورش ایران با کمبود ۱۲ هزار معلم ورزش روبه‌رو است و این کمبود در صورت افرایش ساعات درس ورزش در مدارس به ۳ ساعت در هفته، به بیش از ۳۰ هزار نفر خواهد رسید. اما هنوز تکلیف اعتبار ۳۰ میلیارد تومانی برای یکسان‌سازی تجهیزات و امکانات ورزشی مورد نیاز مدارس کشورتامین نشده است و آن‌گونه که آمار و ارقام رسمی و غیر‌رسمی سخن می‌گویند کل اعتبارات ستادی ۱۲ میلیارد تومان نیز کفاف تامین بودجه‌ی مذکور را در سال جاری نخواهد کرد و بنا‌بر اعلام رسمی مدیرکل تربیت بدنی وزارت آموزش و پرورش در حال حاضر سرانه ورزش دانش‌آموزی به ازای هر دانش‌آموز یک هزار تومان است.»
با این همه مدیر یکی از مدارس ابتدایی شهر تهران در زمینه نبود معلم ورزش درمقطع ابتدایی به یک خبرگزاری دولتی می‌گوید معتقد است که مشکلات در آموزش و پرورش آن قدر زیاد است که کارشناسان آموزشی را نیز قاصر از برشمردن فهرست بلند آن‌ها می‌کند. وی تصریح می‌کند که «آموزش و پرورش به دلایل مختلف قادر به تامین نیروی انسانی مورد نیاز در بخش ورزش نیست.»
بر اساس استانداردهای جهانی، اختصاص روزی ۲ ساعت به ورزش در مدارس ضروری است، اما تنها نگاهی به ظرفیت‌های موجود ورزش مدارس فاصله‌ی زیاد ایران با استانداردهای جهانی را روشن می‌کند.
نتایج تحقیقات انجام شده نشان می‌دهد که کشورهای پیشرفته دنیا، قهرمانان ورزشی خود را در مدارس شناسایی می‌کنند. این در حالی است که اگر کمی دقیق به یک ساعت و سی دقیقه زنگ ورزش در کشور توجه کنیم می‌بینیم کمترکسی برای آن اهمیت قایل است.
مدیر یکی از مدارس ابتدایی شهر تهران می‌گوید: «خدا را شاهد می‌گیرم که اگر درصد ناچیزی از اجلاس شهردارن را به مدارس سطح تهران اختصاص می‌دادند، با محاسبه‌ای که انجام داده‌ام، به هر مدرسه چند ده میلیون می‌رسد چون شنیده‌ام چند صد میلیون از هزینه میلیاردی اجلاس، جهت تامین هزینه رفت و آمد کشور های فقیر صرف شده است که این بذل و بخشش مصداق آن مثل معروف است که چراغی که بر خانه رواست بر مسجد حرام است.»

دانش‌آموزان ایران راهی ناکجا آباد

نگاهی به آمار اعتیاد و مصرف سیگار در میان جوانان و نوجوانان نشان از سو کارکرد آموزش و پرورش در ایران دارد. هنگامی که سن مصرف سیگار به زیر 15 سال می‌رسد و بنا به گفته مسوولان سازمان ملل متحد در سال 85 ایران بالاترین میزان معتادا به تریاک و هروئین را در جهان داشته است. به نحوی که 20 درصد جمعیت 15 تا 60 سال کشور در معرض سو استفاده از مواد مخدر قرار دارند شاید لزوم باز‌بینی در آموزش و پرورش ایران بیشتر باشد. به اعتقاد برخی از کارشناسان علوم اجتماعی ارزش‌های حاکم بر آموزش و پرورش ایران همگام با تحولات جامعه ایران پیش نرفته است و تکیه بر ارزش‌های کهن و الگوهای سنتی، بزرگ‌ترین وزارتخانه ایران را با بحرانی جدی رو‌به‌رو کرده است.

حال این سوال مطرح است که آیا برای تاکید مجدد بر افزایش جمعیت و موج انفجاری جدید راه‌کارهای لازم برای آموزش و پرورش تعبیه شده است؟

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , ,