Saturday, 18 July 2015
24 November 2020
به بهانه زادروز «دیوید هیوم»

«حقیقت این است که حقیقت وجود ندارد»

2010 April 26

محبوبه / رادیو کوچه

mahboobeh@koochehmail.com

بیست و ششم آوریل برابر با زادروز «دیوید هیوم» است، وی در سال 1711 به دنیا آمد. او از فیلسوفان معروف اسکاتلندی و مهم‌ترین فیلسوف مکتب تجربه‌گرایی و نیهیلیست بوده است. از آثار مهم او می‌‌توان اشاره کرد به: «رساله درباره طبیعت آدمی»، و «پژوهش درباره‌ی فهم آدمی» و «گفتارهای سیاسی» نام برد. او در بیست و پنجم اوت 1766 میلادی در گذشت.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

روشن بینی حقیقی برای انسان            همانند آفتاب برای خاک است

«دیوید هیوم» در بیست و ششم آوریل سال  1711میلادی  در «ادینبورو» اسکاتلند به دنیا آمد. وی تحصیلات خود را به سرعت به پایان برد و در نوجوانی وارد دانشگاه گردید. خانواده‌اش دوست داشتند دیوید قاضی شود اما او به فلسفه علاقه‌مند بود، و به علت عدم تمایل به فراگیری هر چیز جز فلسفه، دروس دانشگاهی را رها کرد و به مطالعات خود در رشته فلسفه ادامه داد.

هیوم در جوانی مدتی به تدریس روی آورد و به تفکراتی درباره عقل پرداخت. وی از این زمان تلاش کرد تا این اصل را که آدمی حیوان ناطق است و جهان توالی منظمی از علت و معلول است، باطل سازد. از این رو اعلام کرد که من تنها به یک حقیقت پی برده‏ام و آن این است که حقیقتی وجود ندارد.

هیوم به فرانسه رفت و به تحقیق و تفکر فلسفی پرداخت. ظرف سال‌هایی که در فرانسه گذراند، اثر بزرگش به نام «رساله درباره طبیعت آدمی» را در آن‌جا نوشت. هیوم در سال ۱۷۳۷ به اسکاتلند بازگشت و در آن جا اثر فلسفی دیگری منتشر ساخت. در سال ۱۷۴۵ درخواست کرد تا در دانشگاه «ادینبورگ» کرسی تدریس اخلاق و فلسفه روح را بر عهده بگیرد، اما درخواستش به سبب شهرتش به شکاکیت و الحاد رد شد. پس از یک سال تدریس خصوصی، به عنوان منشی یک ارتشبد به خارج رفت و تا ۱۷۴۹ به میهنش باز نگشت. در این مدت، چند اثر فلسفی از او انتشار یافت که نام و شهرتی بلند برایش به ارمغان آورد.

به این ترتیب هیوم فلسفه خود را این گونه آغاز کرد که چون هر آن‌چه ما در می‏یابیم تنها تصور ذهن ماست، خود ذهن نیز یک چنین تصوری بیش نیست. ذهن وجود واقعی ندارد. از این گذشته خدا نیز تصوری است در ذهن انسان، پس خدا نیز وجود واقعی ندارد.

هیوم بر این اعتقاد بود که ما هیچ چیز را به طور یقین نمی‏شناسیم حتا خودمان را و برای حقایق و قوانینی که پیش خود فرض می‏کنیم، هیچ دلیل فلسفی نداریم. هیوم اعلام می‏دارد که ما تصور روشنی از ذات خود و از بقیه جهان نداریم. ما فقط صاحب مقداری تاثرات درهم و برهم هستیم. این تاثرات ممکن است درست و ممکن است غلط باشند ولی ما راهی برای تشخیص بدی و خوبی آن‌ها نمی‏شناسیم.

هم‏چنین چون هیوم اشیا را بدون هرگونه ارتباط منطقی با یک‏دیگر می‏داند، معتقد است که ما نمی‏توانیم به علت اشیا پی ببریم. بنابراین برای قبول هیچ چیز، دلیل وجود ندارد. به این ترتیب، فلسفه هیوم ما را به یک خیابان بن‏بست می‏کشاند، زیرا به این‌جا ختم می‏شود که به هیچ یک از تصورات ما، اعتماد  نیست. به گمان او میان دیوانگی و فرزانگی تفاوتی نیست. به نظر هیوم آن کس که در راه نجات بشریت شربت شهادت می‏نوشد، و آن دیوانه‏ای که برای نابود ساختن بشریت می‏کوشد، هر دو به‌طور یک‌سان از اثبات عقیده خویش عاجزند. بنابراین هیچ کس نباید گمان برد که تنها او به حقیقت دست یافته است. فروتنی قدم اول حکمت است، فیلسوف باید احتمالات را بپذیرد و از فرض یقینیات بپرهیزد.

علی‏رغم این که افکار نیهیلیستی و پوچ‌گرای هیوم تاثیر عمیقی بر تفکرات برخی از اندیش‌مندان پس از او نهاد، با این حال، مطرود دین‏داران و خداباوران نیز واقع شد. هیوم گرچه به عنوان یک متفکر و فیلسوف مورد توجه و محبوب بود، اما به علت بی‏اعتنایى به حقیقت، شکاکیت در علت دنیا و دشمنی با دین، مورد تنفر کلیسا قرار گرفت و به عنوان فردی ملحد عنوان گردید. هیوم افکار خود را در مجموعه سه جلدی رساله‏ای درباره طبیعت بشر و نیز تاریخ انگلستان و پژوهش درباره فهم انسانی به نگارش درآورده است. دیوید هیوم سرانجام در بیست و پنجم اوت 1766میلادی  در شصت و شش سالگی درگذشت.

از آثار مهم او می‌‌توان اشاره کرد به: «رساله درباره طبیعت آدمی»، و «پژوهش درباره‌ی فهم آدمی» و «گفتارهای سیاسی» نام برد.

هیوم می‌گوید: «هر وقت کتابی دست می‌گیریم بهتر است بپرسیم{آیا دارای هیچ‌گونه استدلال درباره‌ی کیفیت یا عددی است} خیر {آیا دارای هیچ‌گونه استدلال تجربی درباره‌ی امور واقعی و هستی است؟} خیر- پس آن را به آتش بسپار چون چیزی ندارد جز اوهام و سفسطه‌. وی می‌گوید این عقل نیست که گفتار و کردار ما را تعیین می‌کند این احساسات است که تعیین می‌کند.»

منبع‌ها:

ویکی‌پدیا

راسخون

بیوگرافی دیوید هیوم

مشاهیر جهان

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , ,