Saturday, 18 July 2015
27 November 2020
گزارش روز

«در حاشیه بیست‌و‌سومین نمایشگاه کتاب تهران»

2010 May 10

سام شریف / رادیو کوچه

sam@koochehmail.com

نمایشگاه کتاب تهران در حالی برگزار شد که فضای نمایشگاه زیر پوشش دوربین‌های مداربسته قرار داشت. 14 اردیبهشت «محسن پرویز» رییس نمایشگاه کتاب تهران به مخالفان هشدار داد که از نمایشگاه کتاب بهره‌برداری سیاسی نکنند. او تامین امنیت نمایشگاه را بر عهده مسوولان انتظامی و امنیتی دانست.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

در نخستین روز برگزاری، برخی از کتاب‌ها، از جمله تمامی آثار یوسف صانعی و آیت‌اله منتظری از سطح نمایشگاه برچیده شدند. در روز آغاز نمایشگاه مسوولان وزارت فرهنگ‌و‌ارشاد مانع از حضور غرفه و انتشارات محمد بهشتی در نمایشگاه تهران شدند. یکی از مسوولان دفتر نشر آثار بهشتی گفت که مجوز برای تشکیل غرفه صادر شده بود ولی در روز اول غرفه توسط انتشاراتی دیگری اشغال شده بود. او گفت پس از مراجعه به مسوولان برگزاری اطلاع یافت که مجوز این انتشارات باطل شده است.

بر اساس گفته‌های «حسین ساجدی‌نیا»، فرمانده انتظامی تهران بزرگ، پس از اطلاع نیروی انتظامی از توزیع کتاب «موسوعه الخلیج العربی» در غرفه مصر این غرفه‌، پلمپ و کتاب‌های توزیع شده جمع‌‌آوری شد.

معترضان به نتایج اعلام شده‌ی انتخابات دهمین دوره ریاست جمهوری در ماه‌های گذشته از هر فرصت و تجمعی برای بیان اعتراض خود استفاده کرده‌اند. حامیان جنبش سبز از طریق پایگاه‌های اینترنتی برنامه‌ها و حرکت‌های مختلفی را برای آن‌چه سبز کردن نمایشگاه بیست و سوم عنوان شده پیشنهاد می‌کنند. ظاهرن احتمال انجام حرکت‌های اعتراضی ماموران امنیتی را به شدت نگران کرده است. پایگاه اینترنتی «بامداد خبر‌‌‌« هشتم اردیبهشت نوشت: «ماموران امنیتی به مدیران انتشاراتی‌های فعال در حوزه ادبیات و علوم انسانی هشدار داده‌اند که هرگونه شائبه تبلیغ علیه نظام و حتا گفت‌وگوهای سیاسی در غرفه‌ها با برخوردی شدیدتر از آن‌چه به فکر خطور می‌کند، مواجه خواهند شد.»

منتقدان شدیدتر شدن اقدام‌های امنیتی را نشانه‌ی نگرانی حکومت از گسترش حرکت‌های اعتراضی عنوان می‌کنند. اما از سویی دیگر کانون نویسندگان ایران با صدور بیانیه‌ای نسبت به سانسور‌های اعمال شده در بیست و سومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، انتقاد کرده است.

در این بیانیه آمده است: «این که واژه یا واژه‌هایی در محاق توقیف جان می‌بازند حدیثی چندان تازه نیست؛ این نیز که حاصل اندیشه‌ی نویسندگان، شاعران، مترجمان، محققان، هنرمندان، و دیگر دست‌اندرکاران حوزه‌ی رسانه‌ها در فضای خوف‌آلود سانسور مجال ظهور پیدا نمی‌کند حدیثی مکرر است.

این که زحمات اهل فرهنگ و اندیشه، ناشران مستقل و تمامی گردانندگان حوزه‌ی چاپ و نشر در آخرین مراحل ورود به بازار کتاب با خمیرشدن بر باد می‌رود، روندی است که در این دیار سابقه‌یی ننگین و طولانی دارد. این نیز که کتاب‌خانه‌ها مورد یورش قرار گیرند و فضای آشویتس‌وار کتاب‌سوزان از بوی سوختگی کلمات پر شود در ایران بی‌سابقه نیست. حتا گاه عاشقان کتاب برای نجات جان خود یا انسان‌های دیگر به ناگزیر خود کتاب‌های‌ خویش را به آتش کشیده‌اند.

این که به کامپیوترهای اداره‌ی متولی کتاب فرمان داده شود کلمات مجرم را شناسایی کنند دیری است که به عادت سانسورچیان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تبدیل شده است. این نیز روندی رو به فزونی است که چند سالی است نه‌تنها از حضور برخی از ناشران مستقل در نمایشگاه کتاب جلوگیری می‌کنند، بلکه آن‌ها را در چنان تنگنا‌های حرفه‌یی قرار داده‌‌اند که شماری از این ناشران، برای تن ندادن به تهدید و توهین و تحقیر، عطای ورود به نمایشگاه کتاب و رویارویی با برگزارکنندگان آن را به لقایش بخشیده‌اند و نامشان به خطی از خطوط قرمز وزارت ارشاد تبدیل شده است.

اما تازگی دارد که امسال در بیست‌وسومین نمایشگاه بین‌المللی کتاب، که برگزارکنندگان آن در بوق‌های تبلیغاتی‌ خود صلای ترویج و توسعه‌ی فرهنگ کتاب‌خوانی سر می‌دهند، گذشته از این که شماری از ناشران سرشناس اجازه‌ی ورود به نمایشگاه را پیدا نکردند و ورود برخی نیز مشروط و ملتزم پذیرفته شد، برگزارکنندگان نه‌تنها با ایجاد گشت‌های نامحسوس و سانسورچی‌های آنلاین فضایی رعب‌آور ایجاد کرده‌اند، که پا را از این فراتر نهاده و در آستانه‌ی نمایشگاه کتاب در حرکتی بی‌سابقه پروانه‌ی نشر تنی چند از ناشران را لغو و برخی از آن‌ها را به مراجع امنیتی احضار کردند.»

در پایان این بیانیه آمده است: «کانون نویسندگان ایران که بنا بر منشور خود آزادی اندیشه و بیان بی‌هیچ حصر و استثنا را حق مسلم همگان می‌داند، فشار روزافزون بر ناشران مستقل را به‌شدت محکوم می‌کند و نسبت به روند رو به افزایش سانسور، اختناق و سرکوب فرهنگی هشدار می‌دهد.»

در طی سال‌های گذشته بسیاری از ناشران در ایران با مشکل سانسور دست و پنجه نرم می‌کردند. از آن‌جا که حوزه فرهنگ در ایران هم‌واره زیر سیطره حاکمان بوده است و آن‌ها تمام منویات مورد علاقه خود را در اختیار مردم قرار می‌دادند ایرانیان از دریافت این بسته‌های فرهنگی اکراه داشتند.حاکمان به سختی در برابر نشر هر نوع فرهنگ منتقد و مخالف مقاومت می کردند چه در دولت پهلوی و حکومت‌های پیش‌تر و چه آن‌گاه که ایرانیان در سال 1979 به امید دست‌یابی به آزادی قیام کردند و پس از آن رتبه کشورشان در زمینه آزادی مطبوعات به چهار کشور پایانی دنیا تنزل کرد. روند سانسور کتاب و عدم مجوز چاپ طی سال‌های اخیر فزونی گرفته است.

امسال در اولین روز نمایشگاه کتاب مدیر نمایشگاه اعلام کرد: «پروانه نشر نباید در کشور دایمی باشد. نمایشگاه کتاب هم یک محیط فرهنگی و هنری است که هیچ‌کس حق ندارد از آن بهره‌برداری سیاسی کند.» او در  در پاسخ به سوال ایسنا مبنی بر تعداد ناشرانی که از حضور در نمایشگاه منع شده‌اند و علت ممانعت از حضور آن‌ها در این دوره از نمایشگاه، گفت: «طبق ضوابطی که کمیته انضباطی ناشران تبیین کرده است، برای برخی از ناشران متخلف در دوره‌های قبل، جریمه ممانعت از حضور در دوره بعدی نمایشگاه کتاب درنظر گرفته شده است.»

او با انتقاد از برگزارکنندگان نمایشگاه کتاب در دوره‌های پیشین که به گفته او، نسبت به تخلفات ناشران بی‌توجهی می‌کردند، تاکید کرد: «اسناد و مدارک بسیاری در بایگانی وزارت ارشاد هست که نشان از عدم برخورد برگزارکنندگان دوره های قبل نمایشگاه با متخلفان دارد.»

پرویز خاطرنشان کرد: «در سال گذشته، برای جلوگیری از این روند تصمیم گرفته شد با متخلفان برخورد شود و نباید انتظار داشت که اگر تخلفی صورت می‌گیرد، از یاد برود.»

رییس نمایشگاه کتاب تهران متذکر شد: «گاهی امکان طرح دلیل جلوگیری از حضور برخی از ناشران در نمایشگاه کتاب تهران نیست و از همین رو عده‌ای می‌آیند از این مساله سو ستفاده می‌کنند و علت ممانعت از حضور در نمایشگاه را به مسایل دیگر می‌بندند، به‌ویژه چند ناشری که به دلیل برخی از مسایل اخلاقی و حقوقی، نمی‌خواهم از آن‌ها نام ببرم و از آن‌ها خیلی دل‌گیر و ناراحت‌ام. آن ها در دوره‌های گذشته تخلفاتی را مرتکب شده‌اند و امروز طلب‌کار ما هستند که چرا به ما غرفه نداده‌اید و این‌قدر جسارت به خرج می‌دهند و می‌آیند شکایت مرا به نزد افراد دیگر می‌برند.»

از دیگر موارد سانسور می‌توان به گزارش خبرگزاری فارس از نزدیکان به دولت‌، اشاره کرد. فارس در گزارشی نوشته است: «عرضه کتاب‏هایی که به تبلیغ فرقه‏های ضاله و عرفان التقاطی بپردازند و در آن‌ها نسبت به آموزه‏های دینی و مذهب شیعه جعفری، بی‏توجهی شده باشد در نمایشگاه کتاب ممنوع است.»

به گزارش خبرگزاری فارس، محمد اللهیاری در گفت‌وگو با ستاد خبری بیست‌و‌سومین نمایشگاه بین‏المللی کتاب تهران، گفت: «تمامی کتاب‌هایی که با استفاده از واژه‏های مجعول، تمامیت ارضی جمهموری اسلامی ایران را هدف قرار دهند نیز مشمول این ممنوعیت می‏شوند.» وی افزود: «از ‏عرضه کتاب‏هایی که جنبه ترویجی و تبلیغاتی برای ادیان دیگر دارند نیز جلوگیری به‏عمل خواهد آمد.»

به گفته مدیر کمیته ارزش‌یابی و نظارت عرضه «کتاب‏هایی که وحدت ملی کشور را تهدید کنند و هم‌چنین آثاری که قصد توهین و یا احیانن وهن نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران را داشته باشند، در نمایشگاه کتاب تهران ممنوع خواهد بود.»

بی‌دلیل نیست بزرگ‌ترین اتفاق در حوزه نشر، نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران، در حالی هر ساله اتفاق اتفاق می‌افتد که سرانه مطالعاتی مردم آن به‌طور متوسط 7 دقیقه در روز است.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , ,