Saturday, 18 July 2015
29 November 2020
از گناهان کبیره تا ناکارآمدی مدیریت

«بررسی علل زلزله تهران»

2010 May 12

سام شریف / رادیو کوچه

sam@koochehmail.com

چندی پیش، محمود احمدی‌نژاد رییس‌جمهوری که در جریان بازدید از مجتمع اردوگاه‌های اسکان اضطراری بشارت در غرب تهران در جمع نیروهای امدادی و خدماتی سخن می‌گفت، با تاکید بر لزوم جدی گرفتن بروز زلزله در تهران اظهار داشت: «زمان وقوع زلزله مشخص نیست؛ اما شرایط طبیعی نشان می‌دهد که وقوع زلزله در تهران قطعی است.»

پس از این اظهارات «آیت‌اله صدیقی» در خطبه‌های نماز جمعه تهران افزایش زنا و گناهان کبیره را عامل زلزله دانست و از مردم خواست توبه عمومی کنند. سایت رجاءنیوز از رسانه‌های نزدیک به دولت ایران در گزارشی اعلام می کند که «آیت‌اله خوشوقت» برای احمدی‌نژاد پیغام فرستاده است که تهران در آستانه زلزله قرار دارد. در این گزارش آمده است: «رییس جمهور در دیدار مجتمع اردوگاه‌های اسکان اضطراری بشارت در غرب تهران حرف‌های مهم‌تری هم زد.» احمدی‌نژاد در این دیدار گفت: «یکی از علمای بزرگ تهران به من پیغام داد که از مردم بخواهم مراقب باشند و ضمن پرهیز از گناه، برای دوری از بلایا دعا کنند.»

این اظهارات واکنش‌های زیادی را در محافل سیاسی و مطبوعاتی در بسیاری از کشورهای دنیا به دنبال داشت. روز چهارشنبه 8 اردیبهشت گروهی از دانشگاهیان ایرانی در سراسر جهان با انتشار نامه سرگشاده‌ای خطاب به بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل متحد، سخنان آقای صدیقی را «‌جهالت و تعصب دینی» توصیف و نسبت به افزایش این قبیل خرافات ابراز تاسف کردند.

شاید پیش از این برخی روحانیون تندرو یا اصول‌گرا از این قبیل سخنان در برخی محافل گفته باشند اما سال‌هاست از تریبون رسمی چون نماز جمعه چنین حرف‌هایی زده نمی‌شد. این در حالی است که برخی از مخالفان دولت نگران از ادامه پیدا کردن چنین سخنانی و دامن زدن به خرافات در اقشار مختلف جامعه هستند.

«محمد‌جواد اکبرین» پژوهش‌گر دینی در گفت‌و‌گویی با بی‌بی‌سی فارسی سخنان امام جمعه موقت تهران را به این شکل مورد انتقاد قرار می‌دهد و می‌گوید: «که افرادی چون کاظم صدیقی برای سرپوش گذاشتن بر ناتوانی در پیش‌برد کشور به سمت توسعه و تامین امنیت و آرامش باورهای دینی را مطرح می‌کنند.» او ادامه می‌دهد:‌ «شما برای زلزله چه کار کرده‌اید؟ برای پیش‌گیری از زلزله چه کار کرده‌اید؟ حرکتتان چیست؟ گفتند به ما حرکت کنید خدا هم کمک می‌کند. حرکت دولت کجاست؟ به لحاظ علمی برای اداره بهینه یک کشور، برای تامین امنیت مردم چه در ماجرای زلزله و چه در همه قضایای دیگر چه کرده؟ کاری نکردند و به جایش توجیه می‌کنند و اسمش را هم می‌گذارند مردم گناه کردند و زلزله آمد. هیچ توضیحی هم برای حرکت های خودشان نمی دهند و پاسخ‌گو نیستند»

در همین راستا من در گزارش روز امروز اقدامات و نارسایی‌های دولت را در عرصه ایمن‌سازی ساختمان‌ها و شهر تهران در برابر زلزله واکاوی می‌کنم.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

هم‌واره در مورد خطرات زلزله تهران و ابعاد فاجعه بار آن به مناسبت‌های گوناگون سخنانی گفته شده‌است.

کلان‌شهر تهران نیز نه‌تنها از خطر زلزله ایمن نیست بلکه سال‌هاست در انتظار زلزله‌ای ویران‌گر با قدرت بالای ۷ ریشتر به سر می‌برد. آخرین زلزله در تهران ۱۷۲ سال پیش اتفاق افتاد و بر همین اساس وقوع زلزله تهران ۱۴ سال تاخیر زمانی دارد. عامل اصلی وقوع زلزله در تهران وجود ۱۵ گسل در این منطقه  است که سه گسل در این میان هریک به تنهایی پتانسیل ایجاد زلزله‌ای بیش از ۷ ریشتر را دارا هستند.

سوالی که برای ما مطرح می‌شود این است که در صورت وقوع زلزله تهران چه مشکلاتی پیش روی این شهر قرار دارد؟

«بهرام عکاشه»، پدر زلزله‌شناسی ایران با عنوان این مطلب که گره این کار آن‌چنان پیچیده است که هیچ مقام و مسوولی قادر به باز کردن آن نیست، گفت: «باید با تدبیر سیاست‌ها و راه‌کارهایی در دراز مدت به فکر خروج از بحران زلزله در تهران باشند. چون با این شرایط هیچ شهردار و رییس‌جمهوری نمی‌تواند تهران را از آسیب‌پذیری نجات دهد.»

این درحالی است که در تازه‌ترین نظرسنجی خبرگزاری دانشجویان ایران «مرکز افکارسنجی دانشجویان ایران» درمورد زلزله حدود ‌٧۵ درصد مردم تهران نسبت به استحکام ساختمان محل سکونت خود در برابر زلزله اطمینان خود ندارند. نتایج این نظرسنجی حاکی‌است تنها ‌٣/۵١ درصد شهروندان مقاله‌ای پیرامون زلزله و عواقب آن در مطبوعات مطالعه کرده‌اند هم‌چنین ‌٨٢ درصد میزان آمادگی عملی مردم را در مواجهه با زلزله کم دانسته‌اند.

نا‌ایمنی ساختمان‌های تهران در برابر زلزله

نگاهی به ساختمان و برج‌های سر به فلک کشیده در شمال و جنوب تهران ترس و کابوس شهروندان و کارشناسان را از وقوع زلزله در تهران دوچندان می‌کند، چراکه به اعتقاد بسیاری از کارشناسان عمران و سازه بسیاری از ساختمان‌های تهران مقاوم در برابر زلزله نبوده و اصول لرزه‌نگاری را در هنگام ساخت رعایت نمی‌کنند.

در همین راستا با «مهدی میری»،مهندس عمران گفت‌و گو کردیم. او که ناظر پروژه‌های بزرگ عمرانی در تهران بوده است با تاکید بر نقص‌های گوناگون در عرصه اجرا و مدیریت گفت: «متاسفانه اگر در تهران زلزله‌ای در حدود ۵ ریشتر بیاید ۸۵ درصد ساختمان‌های تهران تخریب خواهد شد.» او با انتقاد از سیستم آموزشی دانشگاه‌های کشور سازمان نظام مهندسی را نیز از تقصیر مبرا ندانست وگفت:«متاسفانه در سازمان نظام مهندسی باندبازی‌های بسیاری وجود دارد منتها در سال‌های اخیر با  توجه به حوادث رخ داده در کشور و اقدامات غیرقانونی برخی ناظران این سازمان تحت‌فشار افکار عمومی مجبور شد تعهدات بیشتری را برای مهندسین در نظر بگیرد.»

«محسن زبردست» مهندس عمران ازجمله این کارشناسان است و نگرانی خود را در برابر وقوع زلزله این‌گونه بیان می‌کند: «ساختمان‌هایی که تا قبل از سال 1373 و 74 ساخته شده بودند هیچ‌کدام مقاوم در برابر زلزله نیستند اما از زمان تدوین آیین‌نامه 2800 اندک ساختمان‌هایی ساخته شدند که در برابر زلزله‌هایی البته با ریشترهای پایین مقاوم هستند.»

او با انتقاد از عدم اجرای آیین‌نامه 2800 توضیح می‌دهد: «این آیین‌نامه پس از زلزله بم و برای بار سوم ویرایش شد و قابلیت اجرایی پیدا کرد اما متاسفانه ساختمان‌ها براساس این آیین‌نامه تنها تا روی نقشه مقاوم بوده و بسازوبفروش‌ها با عدم اجرای قوانین این آیین‌نامه خطر بزرگی را متوجه شهروندان تهرانی کرده‌اند.» این کارشناس عمران یادآور می‌شود: «مسوولان ساختمان‌سازی با رعایت کردن اندک جزییاتی هم‌چون جوش‌دادن حرفه‌ای اسکلت‌های فلزی، استفاده از بتون‌های کارخانه‌ای و مصالح مرغوب می‌توانند شهری ایمن را برای شهروندان بسازند، اما هیچ‌کدام از این موارد در اغلب ساختمان‌های تازه‌ساز شهر تهران رعایت نمی‌شود.»

تحقق ضریب ایمنی مستلزم مشارکت جمعی است

رییس پژوهش‌گاه بین‌المللی زلزله‌شناسی نیز چندی پیش تدوین و تحقق «ضریب ایمنی در برابر زلزله» را در کشور ضروری عنوان کرد و می‌گوید: «رسیدن به چنین ضریب ایمنی مستلزم مشارکت همه دست‌گاه‌ها، مردم و طراحی برمبنای عمل‌کرد است.»  «عباس‌علی تسنیمی» با اشاره به لزوم توجه همه اقشار جامعه به موضوع زلزله، آن را مقوله‌ای فراگیر دانسته و می‌گوید:

«موضوع زلزله، یک موضوع تخصصی صرف و ساده نیست، بلکه طیف وسیعی از مجموعه علوم و تخصص‌ها در حوزه‌های مختلف را شامل می‌شود که باید تک‌تک آن‌ها بررسی شود تا به سطح ایمنی مطلوب در حوزه زلزله برسیم.» این کارشناس زلزله ضمن تاکید بر اهمیت و ضرورت رعایت «ضریب ایمنی در برابر زلزله» در کشور توضیح می‌دهد: «بیش از دو سال از طرح ایده ضریب ایمنی در برابر زلزله به پیشنهاد این‌جانب می‌گذرد که تاکنون به‌صورت بخشی رعایت شده، این در حالی است که هدف از طرح این ایده دعوت گسترده از عام و تدوین یک برنامه کلان برای کشور است تا ضریب ایمنی محقق شود.»

نظر ژاپنی‌ها درباره‌ی زلزله تهران

به گزارش خبرگزاری مهر، احتمال وقوع زلزله در تهران حتمی است و آن‌چه نگرانی‌ها را بیش از پیش می‌کند، بزرگ شدن شهر، گسترش حاشیه‌نشینی، ساخت‌و‌ساز روی گسل‌ها و افزایش بیش از حد جمعیت در آن است. «بهرام عکاشه» رییس دانشکده علوم پایه دانشگاه آزاد اسلامی وقوع زلزله در پایتخت را حتمی دانست و با تشریح تحقیقی که ژاپنی‌ها درباره زلزله احتمالی تهران انجام داده‌اند، گفت: «رای کاهش فجایع زلزله خروج مردم از پایتخت کافی نیست بلکه باید تمرکز را از پایتخت برداریم.»

وی با اشاره به سخنان رییس‌جمهوری در زمینه وقوع زلزله خاطرنشان کرد: «این مسئله سال‌ها است که اعلام می‌شود ولی این‌بار این واقعیت از سوی مقام ارشد کشور عنوان شده است.» وی انتقال جمعیت پایتخت به سایر شهرها را راه‌حل مناسب برای کاهش فجایع زلزله ندانست و گفت: «نمی‌شود مردم را مجبور کرد که در پایتخت زندگی نکنند. این حق مردم است که در هر جا که مایل باشند سکنی گزینند ولی از سوی دیگر در پایتخت با معضل حاشیه‌نشینی روبه‌رو هستیم که لازم است تا با اتخاذ تدابیری این مشکل برطرف شود.»

این محقق گفت: «گروهی از محققان ژاپنی پروژه‌ای در زمینه گسل‌های تهران و احتمال وقوع زلزله در آن اجرا کرده‌اند. این پروژه پنج سال به طول انجامید و در نهایت گزارشی را ارایه کردند. این گزارش حاکی از آن است که در صورت بروز زلزله در پایتخت فجایع و بحران‌های زیادی گریبان‌گیر کشور خواهد شد.»

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , ,