Saturday, 18 July 2015
29 November 2020
به بهانه زادروز «برتراند راسل» فیلسوف، منطق‌دان و منتقداجتماعی

«دین و ریشه ترس بشر»

2010 May 18

محبوبه / رادیو کوچه

mahboobeh@koochehmail.com

هجدهم می برابر با زادروز «برتراند آرتور ویلیام راسل» فیلسوف، منطق‌دان و منتقداجتماعی بریتانیایی قرن بیستم بود که بیش‌تر به خاطر فعالیت‌های‌اش در زمینه منطق ریاضی و فلسفه تحلیلی شناخته می‌شود. کتاب معروفش «چرا مسیحی نیستم» از جنجال برانگیزترین کتاب‌های قرن بیستم به شمار می‌آید. او در سال 1872 زاده شد و در سال 1970 در گذشت.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

«اگر انسان را معجونی از فرشته و حیوان بدانیم در واقع درباره حیوان بی‌انصافی کرده‌ایم پس چه بهتر است که او را، ترکیبی از فرشته و شیطان بدانیم.»

«برتراند آرتور ویلیام راسل» در ۱۸ می سال ۱۸۷۲ میلادی، در «راونزکراف» ویلز زاده شد. خانواده او از شهروندان قدیمی و بانفوذ انگلستان بودند. پدر بزرگش، «جان راسل» از نخست وزیران پیشین دولت انگلیس بود و پدرش، «لرد آمبرلی» از اشراف‌زادگان انگلیسی به‌شمار می‌رفت که برتراند و برادرش، عنوان «لردی» را از او به ارث بردند.

راسل دوران کودکی خود را چنین توصیف می‌کند: «دوره‌ی بچگی من، شادمانه و روبه‌راه بود، و من نسبت به همه‌ی بزرگ‌ترهایی که با آنان در تماس قرار می‌گرفتم احساس محبت می‌کردم. به یاد دارم وقتی به سنی رسیدم که در علم نوین روان‌شناسی کودک «دوره‌ نهفتگی» نامیده می‌شود، تغییری قاطع در من پدید آمد. در این مرحله، کیف می‌کردم از لحن کلام عامیانه استفاده کنم.»

راسل دوران کودکی تا جوانی را به مدرسه نرفت، اما معلم خانگی داشت و خیلی خوب و جدی درس می‌خواند، در سال 1890 به کالج «ترینیتی» در کمبریج وارد شد و در سال 1893 مدرک لیسانس ریاضی را دریافت کرد.

وی در سال ۱٩٠٣ و در سن ٣٢ سالگی، کتاب «اصول ریاضیات» را نوشت و از سال ۱٩۱٠ تا ۱٩۱۵، کتاب «مسایل فلسفه» را به‌ رشته تحریر درآورد که برای یادگیری فلسفه، ساده و جذاب است.

وقتی جنگ جهانی اول آغاز شد، کشورهای غربی از جمله انگلستان برای تامین منافع خود در جنگ شرکت کردند، اما روح راسل با جنگ سازگاری نداشت و فردی صلح‌طلب به‌شمار می‌رفت. وی بر این باور بود که منافع شخصی انگلیسی‌ها ارزش کشته شدن هزاران جوان را ندارد و سرمایه‌داری را علت جنگ‌طلبی انگلیسی‌ها می‌دانست، آن‌گونه سرمایه‌داری که همه ثروت خود را از راه دزدی و زورگویی به‌دست آورده است.

از این رو، راسل شروع به‌ ایراد سخن‌رانی و نوشتن مقاله علیه دولت‌مردان انگلیس نمود، تا این‌که دولت او را از دانشگاه اخراج و به مدت شش ماه زندانی کرد. وی پس از آزادی به‌ مبارزه ادامه داد و به‌قول خودش، از این‌که می‌دید متمدن‌ترین سرزمین جهان در چنگال ترس و وحشت دست و پا می‌زند، بسیار رنج می‌کشید.

او در دامان سرمایه‌داری غرب پرورش یافته و از طبقات مرفه جامعه بود، ولی از عمل‌کرد آن‌ها نفرت داشت. از این رو به‌طرف‌داری از سوسیالیسم روسیه پرداخت، ولی بعد از مدتی به این نکته پی‌برد که روش آنان نیز مثل سرمایه‌داری غرب، ناموفق و شکست‌خورده است.

مسیحیت هم برای او جذابیتی نداشت. راسل مدتی به چین رفت و به زندگی مردم آسیا علاقه‌مند شد، اما سرگردانی رهایش نکرد. او هیچ‌گونه اعتقادی به سوسیالیسم، سرمایه‌داری، نژاد سفید و تمدن غرب را در وجود خود حس نمی‌کرد.

زمینه فعالیت‌های او در اخلاق، شناخت‌شناسی، منطق، ریاضیات و فلسفه‌دین بوده است،  از آثار مشهور او می‌توان به «فلسفه اتمیسم منطقی»، «مبادی ریاضیات»، «قدرت» اشاره کرد، هم‌چنین  راسل موفق به کسب جایزه نوبل در رشته ادبیات نیز شد، او از مشهورترین فیلسوفان لاادری است و کتاب معروف او «چرا مسیحی نیستم» از جنجال برانگیزترین کتاب‌های قرن بیستم به شمار می‌آید.

وی دین را ناشی از ترس می‌داند به طوری که در کتاب «اجتماع انسانی» خود می‌گوید: «انسان پدیده‌هایی را می‌دیده ‌است که باعث ترس و اضطرابش می‌شده و برای این‌که این ترس و اضطراب را آرام کند٬ نمی‌توانسته ازعلم و شناخت واقعی پدیده‌ها که بعد منجر به پیدا کردن راه حلی مناسب و منطقی می‌شده استفاده کند در نتیجه به جای علاج واقعه یک مسکن برای خود پیدا می‌کرده و به تعبیری دل خود را خوش می‌کرده‌ است.»

به طور مثال با اعتقاد به قضا و قدر ناملایمات زندگی را برای خود تعریف می‌کرده یا با اعتقاد به بهشت و این‌که اگر ما این‌جا سختی می‌کشیم در عوض بهشتی وجود دارد که در آن‌جا راحتیم ناملایمات زندگی را برای خود تحمل پذیر و توجیه می‌کرده ‌است.

سرانجام برتراند راسل در دوم فوریه سال ۱۹۷۰ میلادی در «ویلز» درگذشت.

آثار راسل به شرح زیر است:

«پرینکیپیا ماتماتیکا»

«اصول ریاضیات»

«مسائل فلسفه»

«قواعد ریاضی»

«قدرت تحلیل موضوع»

«شرح انتقادی بر فلسفهٔ لایب نیتس»

«تکامل فلسفی من »

«چرا مسیحی نیستم»

«آیندهٔ بشر علم ما به عالم خارج»

«عرفان و منطق»

«اتو بیگرافی»

«زناشویی و اخلاق نبرد دین و علم »

«تاریخ فلسفهٔ غرب»

منبع‌ها:

دانش‌نامه آریانا

ویکی‌پدیا

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,