Saturday, 18 July 2015
25 November 2020
به بهانه زادروز «ابن خلدون»

«قاضی عادل و دانا بهتر از سلطان»

2010 May 27

محبوبه / رادیو کوچه

mahboobeh@koochehmail.com

بیست و هفتم می برابر با زادروز «ابن خلدون»، تاریخ‌نگار، جامعه‌شناس، مردم‌شناس و سیاست‌مدار مسلمان است. شناخته‌‌شده‌ترین اثر او کتاب تاریخ اوست که مقدمه‌ى آن از خود اثر بسیار مهم‌تر است و با نام «مقدمه ابن خلدون» در ایران شهرت دارد و توسط «محمدپروین گنابادی» به فارسی ترجمه شده‌است و از شاه‌کاری بزرگ در فلسفه تاریخ و جامعه شناسی به شمار می‌آید. او که در سال 1332 میلادی به دنیا آمده و در سال 1406 میلادی درگذشت.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

خدا به هر انسان هنگام تولد «مغز» را برای تفکر و تعقل و تشخیص خوب و بد و روا و ناروا از هم، اهدا کرده است که اگر در طول عمر از این وسیله مهم استفاده بهینه نکند کیفیت حیات و حلاوت زندگی را خواهد باخت.«ابن خلدون»

«ابوزیدعبدالرحمن‌بن‌محمدبن‌خلدون» معروف به «ابن خلدون» که یک عرب یمانی تبار بود دربیست و هفتم می سال 1332 میلادی در تونس زاده شد.

او تحصیلات مقدماتی را نزد پدرش گذراند و سپس نزد علمای تونسی قرآن و تفسیر، فقه، حدیث، علم رجال، تاریخ، فن شعر و فلسفه آموخت. وی پس از تکمیل تحصیلات در تونس به مراکش وسپس الجزایر رفت و دوباره به مغرب بازگشت و پس از آن که اطلاعات مفیدی درباره‌ی کشورهای شمال آفریقا  به دست آورد،به مصر رفت و در دفتر سلطان این کشور به کار پرداخت.

وی پس از دو سال به شمال آفریقا بازگشت. او در هر یک از کشورهای «مغرب» که می‌رفت به علت دانش معلوماتی که در زمینه فقه و علوم دیگر داشت قدر می‌دید و بر صدر می‌نشست. او مدت‌ها در تونس و مراکش به وزارت امیران محلی مشغول بود و نیز ، بارها از جانب امیران شمال آفریقا در تونس، مغرب و الجزایر به سمت «قاضی‌القضاتی» رسید. با این حال در زمانی که در الجزایر به سر می‌برد مورد خشم سلطان آن دیار قرار گرفت و مدت 4 سال در قلعه «ابن سلامه» زندانی شد.

او در زندان ، به نوشتن کتاب معروف تاریخ خود مشغول شد و پس از آزادی از زندان به نوشتن آن ادامه داد تا آن که کتاب را به پایان رساند. که مقدمه‌ى آن کتاب از خود اثر بسیار مهم‌تر است، و به این دلیل با عنوان «مقدمه‌ی ابن‌خلدون» شهرت دارد که از شاه‌کاری بزرگ در فلسفه تاریخ و جامعه‌شناسی به شمار می‌آید. او در همین کتاب برای نخستین بار شیوه‌هایی علمی برای استخراج حقیقت از منابع دست اول را طراحی کرده است. کتاب او توسط «محمدپروین گنابادی» به فارسی ترجمه شده و بارها به چاپ دیگر رسیده است.

ابن‌خلدون پس از آزادی از زندان، از الجزایر به تونس رفت، و با کشتی راهی بندر اسکندریه شد و از آن‌جا به قاهره رفت. در قاهره به دستور «الملک الظاهر سیف الدین»، ازممالیک برجی مصر، به سمت استادی «جامع الازهر»، که امروزه دانشگاه «الازهر» نامیده می‌شود، رسید و در آن جا به آموزش و پرروش دانشجویان پرداخت و به جای‌گاه قضاوت نیز رسید.

او از مصر برای زیارت خانه‌ی خدا به مکه رفت و از آن‌جا به سوی شام ره‌سپار شد. در دمشق بود که دیدار مشهور او با امیر تیمور گورکانی رخ داد. در آن دیدار ابن‌خلدون مورد توجه تیمور قرار گرفت.

ابن خلدون در نوشته‌هایش کوشیده است، ثابت کند که محیط، اقتصاد و واقعیت‌های اجتماعی هر عصر، به تمدن آن عصر شکل می‌دهد و تاریخ آن عصر را به وجود می‌آورد و تمدن به همین عوامل بستگی دارد.

برای مثال: او به جای پرداختن به شرح جنگ‌های امیر تیمور، از او به عنوان مردی ادیب‌پرور و علاقه‌مند به اصحاب فکر و دانش و مشوق هنر، معماری و مهندسی یاد کرده است.

ابن خلدون بار دیگر به قاهره بازگشت و 24 سال آخر عمر را در قاهره به‌سر برد و در الازهر به تدریس تاریخ و فلسفه ادامه داد. سرانجام، در روز چهارشنبه، چهار روز مانده به پایان رمضان سال 808 قمری، برابر با سال 1406 میلادی درگذشت و در مزار صوفیان، در قاهره به خاک سپرده شد.

منبع‌ها:

تقویم تاریخ

زندگی‌نامه ابن‌خلدون

ویکی‌پدیا

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,