Saturday, 18 July 2015
25 November 2020
گزارش روز

«دانشگاه آزاد زیر چکمه‌های دولت»

2010 May 27

سام شریف/ رادیو کوچه

sam@koochehmail.com

دانشگاه آزاد، سومین دانشگاه جهان از لحاظ تعداد دانشجو فعالیت خود را در دهه 1350 با مدیریت عبدالرحیم احمدی و معاونت شاهرخ مسکوب آغاز کرده بود و در سال 1355 تعدادی از فارغ التحصیلان ممتاز کشور را با بورس تحصیلی به دانشگاه‌های ممتاز جهان اعزام کرد تا فعالیت خود را با کادری نخبه آغاز کند. پذیرش دانشجو در این دانشگاه در 1357 به طور محدود آغاز شد و فعالیت آن با درگرفتن انقلاب اسلامی و رویدادهای پس از آن و نهایتن انقلاب فرهنگی به کلی متوقف شد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

دو سال پس از انقلاب فرهنگی در اردیبهشت1361 به پیشنهاد و با حمایت آیت‌اله خمینی دانشگاه آزاد اسلامی تاسیس شد. برخی از رجال سیاسی جمهوری اسلامی از جمله احمد خمینی و هاشمی رفسنجانی عضو هیات امنای آن بوده‌اند.

جاسبی ابتدا پیشنهاد خود را با هاشمی رفسنجانی در میان گذاشته و هاشمی در خطبه‌های نماز جمعه در‌باره دانشگاه در شرف تاسیس چنین می‌‌گوید:

«یکی از طرق این است که از همین امسال در هر جا که دستمان رسید و شاید کم‌کم به روستا هم بکشد ـ البته به شهرهای کوچک به آسانی می‌رسد ـ مراکزی درست کنیم به نام دانشگاه آزاد اما نه دانشگاه آزاد رژیم گذشته، دانشگاه آزاد واقعی که مواد تحصیلی دانشگاهی را با روش تحصیلی که در حوزه‌های علمیه علوم دینی می‌خوانند، خوانده شود.

امروز اگر یک دانشجو در سال به خاطر فضای دانشگاه و اساتید زیاد، کارمندان موسسه، وزارت علوم، آزمایشگاه‌ها و سایر چیزها، ده‌ها هزار تومان، صدها هزار تومان خرجش است، یک طلبه وقتی درس می‌خواند تقریبن هیچ خرجی ندارد و آن خرج‌هایی هم که دارد، خودش در یکی دو ماهی که می‌رود برای تبلیغ برمی‌گرداند و به مدرسه می‌آورد. اصلن مدارس و خیلی چیزهای دیگر را پول‌هایی که طلبه‌ها به عنوان سهم امام، خمس و انفاقات از روستاها برمی‌گردانند، اداره می‌کنند. اصلن مراجع با این پول‌ها اداره می‌شوند.»

چهار ماه بعد هاشمی رفسنجانی به عنوان رییس شورای موقت دانشگاه و طی حکمی با سربرگ مجلس، «عبداله جاسبی» را به ریاست موقت دانشگاه منصوب می‌کند. هیات موسس دانشگاه شامل «علی خامنه‌ای» (رییس جمهوری)، «میرحسین موسوی»(نخست وزیر)، «احمد خمینی» فرزند خمینی و «عبداله جاسبی» تشکیل جلسه داده و جاسبی را به ریاست دانشگاه منصوب می‌کند.

سال‌های اوج دانشگاه آزاد

دانشگاه آزاد در سال‌های پایانی  دهه هفتاد و اوایل دهه هشتاد روند پر شتابی را در زمینه جذب دانشجو داشت. انفجار جمعیت سال‌های 60 و 61 از یک سو و کمبود امکانات آموزش عالی ایران از سویی دیگر باعث شد خیل عظیمی از داوطلبان ورود به دانشگاه  روانه دانشگاه آزاد شوند. هر چند در سال‌های 76 تا 84 و در زمان دولت «سید محمد خاتمی» این دانشگاه به علت نفوذ هاشمی رفسنجانی که در آن هنگام جز جناح راست ایران محسوب می ‌شد، فضایی کاملن بسته داشت و هر گونه فعالیت سیاسی در این دانشگاه پیامدهای بسیار سنگینی را به دنبال داشت.

با پایان گرفتن دولت سید محمد خاتمی امیدواری‌ها افزایش یافت. چرا که هاشمی رفسنجانی کاندیدای ریاست جمهوری شد و در نبوی کاندیدهای اصلاح‌طلب به گزینه نخست اصلاح‌طلبان برای رقابت با محمود احمدی‌نژاد مبدل شد.

سال‌ها پر تنش و افول دانشگاه آزاد

با به قدرت رسیدن محمود احمدی‌نژاد تنش میان دولت و دانشگاه آزاد بالا گرفت. برخی تحلیل‌گران سیاسی اختلاف آقای احمدی نژاد را به حمایت آقای جاسبی از اکبر هاشمی رفسنجانی، رقیب رییس جمهوی کنونی ایران در انتخابات نهم ریاست جمهوری نسبت داده‌اند. عمل‌کرد دانشگاه آزاد به یکی از محورهای اصلی اختلاف تبلیغات دولت بدل شد و در این بین تحقیق و تفحص مجلس از این دانشگاه مورد استفاده دولت قرار گرفت. روزنامه ایران کرارن به انتشار مطالب مختلف علیه دانشکاه آزاد می‌پرداخت. که با شکایت دانشگاه آزاد مواجه شد. با بالاگرفتن انتقادات از این دانشگاه و عمل‌کرد آن ، هیات موسس هاشمی رفسنجانی ( رییس مجمع تشخیص مصلحت نظام) را به عنوان ریاست هیت موسس این دانشگاه برگزید. هم‌زمان نیز موج انفجار جمعیت سال‌های 60 به پایان رسیده بود و از میزان داوطلبان کنکور کاسته شده بود و از سویی دیگر نیز دولت با افزایش ظرفیت دانشگاه‌های دولتی ضربه سنگینی را به دانشگاه آزاد زد. برخی از رشته‌های این داشگاه به علت نبود متقاضی طی این سال‌ها تعطیل شد. البته در این میان از کیفیت مراکز آموزش عالی نیز به علت افزایش ضرفیت بیش از حد کاسته شده بود.

وقف اموال دانشگاه آزاد

بر اساس بیانیه‌ای که در هفتم شهریور 1388 به تایید هیت موسس دانشگاه آزاد اسلامی رسیده، تمام اموال منقول و غیرمنقول این دانشگاه وقف شده است و این موقوفات باید برای توسعه و تعمیق آموزش، پژوهش و فناوری در داخل و خارج از ایران مصرف شود. تصمیم هیت موسس دانشگاه آزاد اسلامی برای وقف اموال آن، واکنش قابل توجهی به دنبال داشت و به طور مشخص، طرف‌داران دولت به انتقاد از این تصمیم پرداختند؛ از جمله معاون مدیرکل امور فرهنگی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری اعلام کرد که این اقدام برای دور زدن مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی انجام شده است و تصمیم جدید برای وقف اموال دانشگاه آزاد، نوعی فرار از قانون به شمار می‌رود.

عبداله جاسبی در مصاحبه‌ای که در شماره اردیبهشت ماه نشریه همشهری ماه منتشر شد، به ارایه وقف نامه دانشگاه آزاد به آیت‌اله علی خامنه‌ای، رهبر ایران اشاره کرد.

آقای جاسبی در این مصاحبه گفت بنا بر نظر آیت‌اله خامنه‌ای «دانشگاه آزاد اسلامی درباره اموالی که مربوط به دانشگاه است و هیت موسس و امنا حق تصرف مالکانه نسبت به آن را دارند، می‌توانند وقف کنند.»

او هم‌چنین در واکنش به کسانی که مخالف وقف اموال دانشگاه آزاد هستند، تاکید کرد: «مقوله وقف، مساله‌ای شرعی و برگشت‌ناپذیر است.»

دانشگاه آزاد اسلامی در سال‌های نخست شکل‌گیری با استقبال چندانی روبه‌رو نشد و کارشناسان چندان از موفقیت آن مطمئن نبودند، ولی این دانشگاه توانست با گذشت بیش از 27 سال از تاسیس آن که به پیشنهاد اکبر هاشمی رفسنجانی در سال 1361 انجام شد، طرف‌داران زیادی پیدا کند. هرچند اگر ارزش اموال و دارایی‌های دانشگاه آزاد را طبق اعلام «کریم زارع»، عضو هیت امنای این دانشگاه، بیش از 40 هزار میلیارد تومان در نظر بگیریم، می‌توان به علت پرطرف‌دار بودن آن به ویژه در بین سیاست‌مداران پی برد.

اختیارات تازه دولت ایران در اداره دانشگاه آزاد

هم‌زمان با بالا گرفتن اعتراضات دانشجویی پس از انتخابات در سال گذشته خورشیدی، جناح‌های بنیاد‌گرا به مسوولان دانشگاه آزاد در باره وجود اعتراضات دانشجویی در دانشگاه آزاد هشدار دادند. دانشگاه آزاد در طی دوران حکومت محمود احمدی‌نژاد فضای نسبتن بازی را تجربه کرد. پس از انتخابات جنجال‌برانگیز  22 خرداد 1388 جنبش دانشجویی در دانشگاه آزاد نیز جانی دوباره گرفت و در برخی موارد نیز در اعتراضات پیشروتر از دانشگاه‌های دولتی بود و این زنگ خطری بود برای دولت. چرا که مراکز آموزش عالی در زیر سیطره دولت با ابزارهایی مانند کمیته انضباطی‌، می‌توانستند دانشجویان را زیر فشار قرار دهند و از آن برای کنترل اعتراضات انشجویی استفاده کنند. اما در دانشگاه آزاد به علت نفوذ هاشمی رفسنجانی و مدیریت عبداله جاسبی که خود از مخالفان دولت بودند سازمان‌های کنترل‌کننده کارایی لازم را نداشتند. این مسئله دولت را بر آن داشت تا اختیارات خود را در دانشگاه ازاد افزایش دهد.

دولت ایران با تغییر اساس‌نامه دانشگاه آزاد اختیارات هیت موسس، هیت امنا و رییس این دانشگاه را محدود کرده و نام میر‌حسین موسوی رهبر معترضان پس از انتخابات را از هیت موسس دانشگاه حذف کرد. در اساس‌نامه جدید‌، ترکیب اصلی هیت اداره کننده دانشگاه را شورای عالی انقلاب فرهنگی‌، وزارت علوم و دفتر نمایندگی رهبری در دانشگاه ها تعیین می‌کنند.

محمود احمدی‌نژاد رییس جمهوری ایران مصوبه جدید شورای عالی انقلاب فرهنگی را ابلاغ کرده است که بر اساس آن اساس‌نامه جدید جای‌گزین اساسنامه‌ای می‌شود که در سال ۱۳۶۶ به تصویب همین شورا رسیده بود.

تغییر اساس‌نامه دانشگاه آزاد در سال ۱۳۸۵ و پس از بالا گرفتن اختلاف میان آقای احمدی‌نژاد و عبداله جاسبی رییس دانشگاه آزاد در دستور کار شورای عالی انقلاب فرهنگی قرار گرفت.

روند کار شورای عالی انقلاب فرهنگی در باره اساس‌نامه دانشگاه آزاد در آذر ماه سال گذشته و پس از آن شدت گرفت که هیت امنای این دانشگاه در مصوبه امکان وقف اموال دانشگاه آزاد راتصویب کرد.

این مصوبه به مناقشه بین میانه‌روهای حامی دانشگاه آزاد و طرف‌داران دولت دامن زد که به مداخله آیت‌اله علی خامنه‌ای رهبر جمهوری اسلامی به نفع دولت منجر شد.

بنا بر اساس‌نامه جدید روسای واحد‌هایی از دانشگاه آزاد که دارای ۵۰۰۰ دانشجو یا بیشتر هستند باید با نظر دولت تعیین شود که این به معنای کنترل واحد‌های این دانشگاه در شهر‌های بزرگ ایران توسط دولت است.

در واکنش به تغییر اساس‌نامه، هیت موسس دانشگاه آزاد، اساس‌نامه مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی را «مغایر با قانون اساسی، قوانین مصوب مجلس ایران، اساس‌نامه الگو و آیین‌نامه مصوب خود شورای عالی انقلاب فرهنگی» تشخیص داد.

شورای عالی انقلاب فرهنگی ایران در اقدامی دیگر 5 عضو جدید هیت امنای دانشگاه آزاد اسلامی را در اساس‌نامه جدید خود معرفی و مهلت یک ماهه‌ای برای تغییر رییس این دانشگاه تعیین کرد.

«محمد‌رضا مخبر دزفولی»، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی روز چهارشنبه 5 خرداد (26 مه) اعلام کرد که در جلسه شب قبل این شورا و طبق اساس‌نامه تازه دانشگاه آزاد، ۵ عضو هیت امنای این دانشگاه انتخاب شدند.

«شهاب‌الدین صدر»(نماینده مجلس و رییس سازمان نظام پزشکی)، «نسرین سلطان‌خواه»(معاون رییس جمهوری و رییس بنیاد ملی نخبگان)، «محمد‌حسن شجاعی‌فرد»(رییس دانشکده مهندسی خودرو دانشگاه علم وصنعت)، «فرهاد دانشجو»(رییس سابق دانشگاه تربیت مدرس)، و «فرهاد رهبر»(رییس دانشگاه تهران) ،5 عضو جدید هیت امنای دانشگاه آزاد و همه از چهره‌های اصول‌گرا به شمار می‌آیند.

انتخاب این اعضا از سوی شورای عالی انقلاب فرهنگی به ریاست محمود احمدی‌نژاد، مرحله جدیدی از اختلاف قدیمی میان دولت آقای احمدی‌نژاد با دانشگاه آزاد خواهد بود. با این تصمیم به نظر می‌رسد دانشگاه آزاد بیش از پیش در زیر چکمه‌های دولتیان قرار گرفته است.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , ,