Saturday, 18 July 2015
21 September 2020
پرسه

«صنایع دستی و چالش‌های پیش رو»

2010 June 11

سیمین/ رادیوکوچه

simin@koochehmail.com

صنایع دستی هر کشور با رنگ و بوی هنر سنتی، یکی از نشانه‌های فرهنگی و هویتی آن کشور است و توجه به آن در هر کشوری نشان از هوشمندی و درایت دولتمردان آن دیار را دارد.

در روز جهانی صنایع دستی و آغاز هفته‌ای با این نام، گفت‌و گویی دارم با دکتر «ماندانا برکشلی»، یکی از مشاوران تخصصی دفتر مطالعات سیاست‌گذاری اقتصادی و برنامه‌ریزی در گسترش صنایع دستی در منطقه اقتصادی شرق مالزی.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

او که یکی از اعضای اصلی هیات داوران باتیک رقابت‌های «سری اندن» (seri endon) نیز هست به واسطه سال‌ها تحصیل و فعالیت در رشته‌های هنری از تحصیل در رشته طراحی پارچه در امریکا گرفته تا دریافت دکترای مرمت از هند، با صنایع دستی ایران و بسیاری از کشورها ارتباطی ملموس دارد و از این رو دغدغه حفظ و زنده نگاه‌داشتن این هنرهای سنتی و صنایع دستی را دارد و این امر در آثار پژوهشی وی هم‌چنین فعالیت‌های گسترده او نمایان است.

وی با اشاره به این که صنایع دستی نقش بسیار مهمی در غرور و هویت ملی یک کشور دارد و با عنوان یکی از ارکان اصلی هویت ملی در کشورها به شمار می‌رود، می‌گوید:« به همین دلیل است که دولت‌ها استراتژی‌هایی را اتخاذ کرده‌اند که مردم را هرچه بیشتر با فرهنگ و هنر بومی خودشان که در صنایع دستی نقش گرفته، آشتی بدهند.»

صنایع دستی نقش بسیار مهمی در غرور و هویت ملی یک کشور دارد و با عنوان یکی از ارکان اصلی هویت ملی در کشورها به شمار می‌رود

او با بیان این که در کشورهایی با تمدن کهن، هنر و صنایع دستی ارتباطی تنگاتنگ داشته‌اند، کار برد هنر را در دنیای امروز بیشتر برای طراحی یا دکوراسیون می‌داند و معتقد است صنایع دستی نیز تنها در کتاب‌ها یا در فروش‌گاه‌ها برای عرضه به عنوان هدیه یا سوغات حضور دارد.

«در تمدن‌هایی (با فرهنگ) غنی می‌بینیم صنایع دستی مختص یک قشر خاص نیست و در همه اقشار جایگاه خاص خود را دارد و در تمام بخش‌های مختلف زندگی حضور دارد اما متاسفانه در عصر جدید این مساله کم‌رنگ شده‌است. از این رو در روزگار کنونی کشورهایی که فرهنگ غنی‌تری دارند مثل هند، ژاپن و یا چین تلاش دارند به سمتی بروند که صنایع دستی را هماهنگ با مردم و به روز بکنند و آن را  دوباره هم چون یک هویت و غرور ملی احیا کنند در عین حال که فراتر از مسایل ملی به سوی بین‌المللی کردن صنایع دستی‌شان نیز گام بر می‌دارند و این سیاستی است که دولتمردان کشورها باید در بخش‌های مختلف در نظر بگیرند تا استفاده روزمره و افتخارآمیز مردم از صنایع دستی به صورت یک امر طبیعی اتفاق بیافتد و البته این مساله به مسایل آموزشی و برنامه‌ریزی دراز مدت و ممتد در کنار حمایت‌های مالی و خصوصی نیازمند است.»

دکتر برکشلی روز صنایع دستی را بهانه‌ای می‌داند برای مطرح کردن دوباره این مساله و بررسی چالش‌هایی که در کشورهای مختلف در ارتباط با آن وجود دارد و می‌افزاید: «نوع برخورد یک ملت با صنایع دستی خودش و چگونگی استفاده از آن در زندگی روزمره هم‌چنین به روزکردن آن به گونه‌ای که بتواند مورد توجه جوانانی که در معرض بسیاری از نمایه‌های زندگی مدرن قراردارند و فراهم کردن آشتی ملی میان آنان به گونه‌ای که جوان احساس کند این صنایع دستی از ان او ست و باید برای حفظ آن کوشش کند و به عنوان یک نشانه ملی هر جا با خود ببرد، نیاز به یک سیاست‌گذاری درست دارد.»

وی هم‌چنین «دوستدار طبیعت» بودن را یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های مهم صنایع‌دستی می‌داند که در دنیای معاصر که همه به دنبال هرچه طبیعی‌تر زندگی‌کردن هستند، بسیار اهمیت دارد و تاکید دارد با توجه به رنگ‌های طبیعی و مواد طبیعی که در صنایع دستی استفاده می‌شود اگر مردم از این ویژگی صنایع دستی برای مثال پارچه‌هایی که در  ایران تولید می‌شود، آگاه شوند به استفاده از آن تشویق می‌شوند.

او از کشور هند به عنوان یکی از کشورهای موفق در این زمینه نام می‌برد که هنوز صنایع دستی آن زنده است و هنرمندان نسل به نسل به این کار ادامه داده‌اند که این به این معناست که از جهت اقتصادی (تولید صنایع دستی) جواب داده‌است چراکه وقتی کالایی خریدار نداشته باشد تولیدکننده آن به سراغ کار دیگری می‌رود.

ژاپن نیز یکی از کشورهایی است که هم در مدرنیته جای خود را باز کرده و هم کیفیت صنایع دستی خودش را کماکان حفظ کرده و صنعتگران در جایگاه ویژه‌ای قرار دارند و  این ویژگی انتقال از نسل به نسل در این کشور نیز وجود دارد.

مشاور شورای سیاست‌گذاری صنایع دستی شرق مالزی، مالزی را نیز از جمله کشورهایی می‌داند که توانسته صنایع دستی را به شکل یک اقتصاد پویا مطرح کند که باوجود آن که به نسبت کشورهایی مثل ایران، هند یا ژاپن، صنایع دستی چندان متنوع و کهنی ندارد اما با همین محدودیت تلاش می‌کند که از نظر اقتصادی هم بتواند خودش را چه در بازار بومی وچه در بازار جهانی مطرح کند و هم با مطرح کردن این صنایع دستی به عنوان یک هویت ملی برای خودش اعتباری کسب کند.

او سه سیاست مهم این کشور را در جهت رشد کمی و کیفی صنایع دستی این گونه بر می‌شمارد: ایجاد تعامل بیشتر و ارتباط تنگاتنگ میان صنعتگران و هنرمندان بومی و افراد یا موسساتی که در بازار جهانی نقش موثری دارند تا این فعالیت اقتصادی پویاتر باشد چراکه با محک زدن آثار آنان در بازار جهانی هم کیفیت را بالاتر می‌برند و هم از حجم درخواست برای تولید این آثار مطلع می‌شوند. علاوه بر آن‌که از سلیقه مشتری نیز آگاه شده و بازار خویش را می‌یابند.

دومین سیاست، متمرکزکردن تحقیقات و توسعه روی صنایع دستی است چراکه انتظار بازار جهانی در قبال این صنعت تغییر یافته و توسعه پیدا کرده‌است. پس صنعتگران باید از دانش کافی برای بالابردن کیفیت محصولات خود و رسیدن به کیفیت مورد نیاز جهانی برخوردار شوند البته در ابتدا باید بتوان این بازار را در سطح بومی آماده‌سازی کرد تا بتوان آن را در سطح جهانی بالا برد.

ایجاد تعامل و ارتباط میان هنرمندان بومی و افراد موثر در بازار جهانی، تمرکز تحقیقات و توسعه بر روی صنایع دستی و تجهیز کارگاه ها به تکنولوژی مدرن سه سیاست اصلی مالزی برای رشد کمی وکیفی صنایع دستی است

و سومین سیاست مالزی در این زمینه تجهیزکردن کارگاه‌های صنایع دستی با آخرین تکنیک‌ها و مهارت‌هاست که نه تنها می‌تواند کیفیت طرح‌ها و محصولات را بالا ببرد بلکه در پائین‌آوردن هزینه‌ها کمک می‌کند.

او می افزاید: «اگر بخواهیم صنایع دستی را به سمت بازار جهانی ببریم زمینه‌های مختلفی وجود دارد برای مثال کاری که در مالزی انجام شده در واقع نوعی برندسازی کردن برای این محصولات یا با یک برند شناخته شده آن را به دنیا معرفی کردن است. باید درپی روش‌های نوین برای مطرح کردن این آثار به عنوان هویت ملی چه در داخل و چه در خارج از کشور بود.»

هم‌زمان با هفته صنایع دستی به طور معمول راهکارهای متنوعی برای بالابردن اطلاعات صنعتگران ایجاد می‌شود هم چون ایجاد تعامل میان صنعتگران و بانک‌ها یا موسسه‌های خصوصی و یا ارتباط و تعامل میان این صنعتگران و دانشگاه‌ها که می‌تواند نقش موثری در کیفیت آثار داشته باشد.

دکتر برکشلی، با بیان این که به جز سازمان صنایع دستی، سازمان‌های خصوصی هم در این زمینه فعالیت می‌کنند، از موسسه «پیالاسری اندون باتیک» مالزی که با همت همر نخست وزیر پیشین این کشور، تاسیس شده نام می‌برد که هدفش ابتدا معرفی هنر باتیک به جامعه هم‌چنین حمایت از صنعت باتیک به عنوان یک هویت ملی در جهان است و در این راستا هرساله رقابت‌هایی ر ا در بخش‌های مختلف پوشاک، معماری داخلی و صنایع دستی کاربردی در میان صنعتگران حرفه‌ای یا هنرمندان آماتور برگزار می‌کند و برنامه‌های حمایتی فراوانی از صنعتگران این رشته دارد.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , 

۱ Comment