Saturday, 18 July 2015
20 September 2020
به بهانه زادروز «جان نش»

«روزنگاشت / از نبوغ تا جنون»

2010 June 13

محبوبه / رادیو کوچه

mahboobeh@koochehmail.com

سیزدهم ژوین برابر با زادروز «جان نش» ریاضی‌دان نابغه و برجسته آمریکایی که در سال 1928 میلادی متولد شد و در 31 سالگی به بیماری روان‌گسیختگی یا «اسکیزوفرنی» مبتلا شد، کار مهم او معرفی مفهومی است که بعدها به «تعادل نش» معروف شد. کارهای او در گسترش نظریه بازی‌ها (از شاخه‌های ریاضیات نوین) بسیار موثر بوده است.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

«می‌گویند مرز بین نبوغ و جنون به باریکی یک تار مو است.»

«جان نش» در سیزدهم ژوین سال ۱۹۲۸ در آمریکا متولد شد. در کودکی اطرافیان و به‌خصوص خانواده‌اش متوجه هوش بسیار او شدند و می‌دانستند که آینده درخشانی پیش روی اوست.

جان در 20 سالگی مدرک لیسانس و فوق لیسانس را یک‌جا اخذ کرد و 2 سال بعد هم، در سن 22 سالگی، به درجه دکترا نایل شد. او به معنای واقعی کلمه یک نابغه ریاضی بود و تئوری‌های مهم و بحث‌انگیزی در حوزه ریاضیات و اقتصاد وضع کرد که برایش جوایز متعددی به هم‌راه داشت.

او در سال 1994، به جایزه نوبل اقتصاد نیز دست پیدا کرد. اما آن‌چه از جان نش چهره‌‌ای ممتاز و مورد توجه ساخته است، نه نبوغ ریاضی، که استقامت او در مبارزه با بیماری «اسکیزوفرنی» است.

خودش در یادداشتی برای پایگاه اینترنتی بنیاد نوبل می‌نویسد: «از کودکی تمایل داشتم که کارهایم را تنهایی انجام بدهم. گوشه‌گیر بودم و دوست نداشتم که با هم‌کلاسی‌هایم بجوشم. فکر می‌کردم کارهای‌شان، تفریحات‌شان، همه و همه یک جور وقت تلف کردن است.»

«در 31 سالگی هنوز هم گوشه‌گیر بودم. همسرم باردار بود و من در دانشگاه تدریس می‌کردم. همه چیز روبه‌راه بود تا این‌که کم‌کم سر و کله آن فکرهای عجیب و غریب و آن صداهای لعنتی پیدا شد.»

جان نش صداهایی غیرواقعی را می‌شنید که او را از خطراتی موهوم حذر می‌دادند و وادارش می‌کردند کارهایی برخلاف خواسته‌اش انجام بدهد. رفته رفته بر شدت توهمات او افزوده شد و زندگی‌اش در آستانه فروپاشی قرار گرفت.

همسرش او را ترک کرد، کرسی استادی خود را در دانشگاه از دست داد و بالاخره در بیمارستان بستری شد.

پزشکان بیماری‌اش را نوعی «اسکیزوفرنی هذیانی» تشخیص دادند که با افسردگی خفیف و کاهش اعتماد به نفس هم‌راه شده بود.

او در ابتدا از خود سرسختی و مقاومت نشان می‌داد و سعی می‌کرد با هر ترفندی شده از بیمارستان و حتا از نظارت مستقیم روان‌پزشک، فرار کند. اما با شدت گرفتن بیماری، کم‌کم به درمان تن داد. سوای درمان، آن‌چه بیش از همه به جان کمک کرد، تلاش آگاهانه‌ای بود که او از خود نشان داد.

او با تمام توان سعی کرد تا محتوای ذهن بیمار خود را ذره ذره اصلاح کند. این فرآیند جبرانی، چیزی نزدیک به 25 سال از بهترین سال‌های عمر او را گرفت اما امید و اراده‌ای که او از خود نشان داد، کار خودش را کرد و ریاضی‌دان نابغه از بند بیماری نجات پیدا کرد.

جان نش این‌طور می‌نویسد: «به مرور زمان سعی کردم بخش بیمار ذهن خودم را شناسایی و پاک کنم. سعی کردم رفته رفته ذهنیت عالمانه‌ای را که از قبل داشتم، بازسازی کنم. این کار خیلی طول کشید، خیلی چیزها را از من گرفت اما فکر می‌کنم الان دیگر بخش اعظم آن هذیان‌ها و آن توهمات را دور ریخته‌ام. این‌که در این سن و سال هنوز می‌توانم یک ریاضیدان و تئوریسین فعال باشم، به این معنی است که من در مبارزه با بیماری‌ام موفق شده‌ام».

درباره زندگی عبرت‌آموز و امیدبخش جان نش علاوه بر کتاب‌های مختلفی که نوشته شده است، دو فیلم نیز بر همین اساس تولید شده است. یکی فیلم «یک ذهن زیبا» که تفاوت‌هایی با زندگی واقعی جان دارد، به طور مثال در مورد فداکاری «آلیشیا» همسر جان نش در این فیلم اغراق شده است، زیرا در واقع آلیشیا در سال ۱۹۶۳ میلادی از جان نش جدا شده و هفت سال بعد در ۱۹۷۰ به جان نش اجازه داده است تا در خانه وی زندگی کند.

و دیگری فیلم مستند «جنون درخشان» که در این فیلم نگاهی دقیق‌تر و وفادارانه‌تری به زندگی او شده است.

جان نش دارای دو فرزند پسر است. فرزند اولش که درست هم‌زمان با شروع بیماری پدر به دنیا آمد، ریاضیدان است و از بد حادثه، درست مانند پدر، به بیماری اسکیزوفرنی هذیانی مبتلاست. او نیز سال‌هاست که تحت نظارت و درمان پزشکان قرار دارد.

جان نش یکی از معروف‌ترین اساتید ریاضیات در دانشگاه «پرینستون» است.

منبع‌ها:

ویکی‌پدیا

زندگی جان نش

انجمن ریاضی دانشگاه آزاد همدان

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , ,