Saturday, 18 July 2015
01 October 2020
نغمه‌های ایرانی- کیهان کلهر

«کلهر آرشه بر قلب خود می‌کشد»

2010 June 13

آرش و آوا/ دفتر آمریکا/ رادیو کوچه

arash.ava@koochehmail.com

«کیهان کلهر» در سال ۱۳۴۲ شمسی در کرمانشاه به‌دنیا آمد. او که از خانواده‌ای کـرد و اهل موسیقی است از پنج‌سالگی موسیقی را به صورت آماتور آغاز کرد. از هفت‌سالگی به صورت کلاسیک و جدی آن را پی‌گیری کرد. با توجه به پشتکار و علاقه‌ی فراوانی که به موسیقی از خود نشان داد، توانست با وجود سن کم از دوازده‌سالگی آن را به صورت حرفه‌ای آغاز کند و در سیزده‌سالگی با ارکستر رادیو و تلویزیون کرمانشاه هم‌کاری کند.

بخش اول

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

کلهر به‌جز نوازندگی کمانچه، در نواختن سازهای دیگری از جمله سه‌تار تبحر و توانایی دارد. در هفده‌سالگی به کشور ایتالیا رفته و سپس برای ادامه‌ی تحصیل در رشته‌ی موسیقی به کانادا مهاجرت می‌کند. در رشته‌ی آهنگ‌سازی از دانشگاه «کارلتن اتاوا» فارغ‌التحصیل می‌شود و با ظرایف و فنون موسیقی غربی هم آشنایی پیدا می‌کند. این آشنایی سبب می‌شود تا بعدها بتواند آثار ماندگاری از جمله آلبوم‌های « غزل ۱ و ۲ و ۳ و ۴ »، « تا بیکران دوردست » و «‌شب‌های فیروزه‌ای نیشابور» و… را با هنرمندان معتبر موسیقی جهان خلق کند.

کلهر مدت کوتاهی با گروه شیدا در مرکز هنری « چاووش » هم‌کاری می‌کند. هم‌چنین به عنوان نوازنده‌ی کمانچه و سه‌تار با گروه دستان هم‌کاری کرده و آثار باارزشی هم با آن‌ها خلق می‌کند.

کلهر از معدود هنرمندان موسیقی است که برای معرفی و شناساندن موسیقی متعالی ایرانی با نوازندگان و آهنگ‌سازان به‌نام خارجی هم‌کاری کرده است.

از جمله می‌توان به نوازنده‌ی مطرح سیتار، « شجاعت حسین‌خان » اشاره کرد که حاصل این هم‌کاری‌ها آلبوم‌های « غزل ۱ و ۲ و ۳ و ۴(باران) » است. هم‌کاری با هنرمند ترک « اردال ارزنجان »، نوازنده‌ی مطرح باقلاما، که ثمره‌ی این هم‌کاری کنسرت‌هایی در مناطق مختلف جهان و آلبومی به نام «تا بی‌کران دوردست» است. او هم چنین با یویوما، کوارتت کرونوس و ارکستر فیلارمونیک نیویورک هم‌کاری نزدیک داشته است.

کیهان کلهر در ایران با آلبوم «شب سکوت کویر» با صدای استاد محمدرضا شجریان برای اهالی موسیقی و مردم، به‌عنوان آهنگ‌ساز و نوازنده‌ای چیره‌دست معرفی شد و در ادامه هم‌کاری خود را با ایشان، استاد حسین علی‌زاده و همایون شجریان آغاز کرد. نتیجه‌ی این هم‌کاری‌ها، کنسرت‌های متعدد در آمریکا، اروپا و دیگر نقاط مختلف جهان بود. هم‌چنین کلهر بعد از سال‌ها انتظار مردم ایران، به‌هم‌راه استاد شجریان و گروهش برای یاری‌رساندن به مردم زلزله‌زده‌ی بم، در دی‌ماه ۱۳۸۲ «هم‌نوا با بم» را به روی صحنه آوردند. ماحصل این تلاش‌ها آلبوم‌های جاودانه‌ی «زمستان است»، «بی‌تو به‌سر نمی‌شود» و «فریاد» است که جملگی در موسیقی اصیل ایرانی می‌درخشند.

در میان آثار منتشرشده از سوی کلهر، دو اثر متفاوت نیز جلب توجه می‌کنند. از این جهت که او در آلبوم‌های «سفر به دیگر سو» و «شب سکوت کویر» به‌عنوان نوازنده‌ی سه‌تار هم هنرنمایی کرده است و این از توانایی‌های اوست.

کیهان کلهر معتقد است: «کسانی شاخص و مطرح‌اند که یک فکر یا ذهنیتی پشت کارشان است. همیشه دوست داشته‌ام که خودم را نسبت به زمینه‌های دیگر هنری هم تا اندازه‌ای مطلع نگه‌دارم و معتقدم یکی از اشکالاتی که هنرمندان ما دارند، این است که در زمینه‌ی هنر خودشان خیلی محبوس هستند. نوازنده، موسیقیدان یا موسیقی‌شناس کسی است که باید به ریاضیات، تاریخ و ادبیات آشنا باشد. این بخشی از کار من است که علاقه دارم با موسیقی‌دانانی که از فرهنگ‌های دیگری هستند هم‌کاری کنم.

این کار اولن باعث می‌شود موسیقی ایرانی به کسانی که موسیقی ایرانی را نمی‌شناسند و به کنسرت موسیقی ایرانی نمی‌آیند، معرفی شود. دومن باید توجه داشت که در دنیایی که ما امروز زندگی می‌کنیم، موسیقی یک علم شخصی نیست و به مملکت خاصی بستگی ندارد.» او معتقد است: «امروزه مردم دوست دارند بیشتر از فرهنگ هم بدانند و با هم بیشتر ارتباط داشته باشند.»

اگر مروری بر آثار کلهر داشته باشیم متوجه می‌شویم که وی کم‌تر از آواز در کارهایش استفاده می‌کند و تاکید بیشتری بر ملودی دارد. خود او در این رابطه می‌گوید: «بیشتر دوست داشتم که کار سازی انجام دهم و فقط در مراحل خاصی در کارم با خواننده کار کرده‌ام که ترجیح اول من نبوده است.» شاید این کار وی به این دلیل است که به موسیقی سازی در فرهنگ ما کم‌تر توجه شده است که ریشه‌ی آن به عوامل فرهنگی می‌رسد.

کلهر نوازنده‌ای است که بیشتر کارهایش تلفیقی است. تلفیقی از بداهه و موسیقی نوشته‌شده و این توانایی او را می‌رساند. هم‌چنین در بین نوازندگان کمانچه به نوازنده‌ای تکنیکی معروف است.

کلهر درباره‌ی سفر خود به غرب و فراگرفتن موسیقی علمی و سپس بازگشت به ایران می‌گوید: «البته یک قسمت آن شخصی است. من علاقه داشتم که نوعی زندگی را تجربه کنم و چیزهایی را یاد بگیرم. این تجربه در برهه‌ای از زندگی من صورت گرفت و گذشت. الان از نظر من دلیلی ندارد که خارج از کشور زندگی کنم. علی‌الخصوص اکنون که نسل سوم موسیقی‌دان‌های ما بیشتر علاقه دارند چیزهای جدید را تجربه کنند و از عواملی که در همه جای دنیا وجود دارد بهره بگیرند. برای همین من تصور کردم در این مرحله‌ی خاص در صورتی که در ایران زندگی کنم می‌توانم تاثیرگذار باشم و به نسل جوان موسیقی کمک کنم.»

بخش دوم

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

کلهر نوازنده‌ای است که نشان داده هم در تک‌نوازی و هم در کارهای گروهی توانایی بالایی دارد و کنسرت‌ها و آلبوم‌های او گواه این مدعاست. او در کارهای گروهی نشان داده که به راحتی خود را با دیگر افراد گروه تطبیق می‌دهد و آن‌ها را به سمت خود می‌کشاند. این قابلیت وفق دادن در کارهای گروهی به تایید خود او ارزشمندتر است تا تکروی. به قول خودش: « دوست دارم در ترکیبی تعریف شوم که در نهایت به صورت مجموعه‌ای از صداها به آن نگریسته می‌شود.»

آلبوم «باران» یا همان «غزل ۴» کلهربه هم‌راه سیتار «شجاعت حسین‌خان» در سال ۲۰۰۴ میلادی نامزد جایزه‌ی معتبر « گرمی Grammy » شد. هم‌چنین او از سوی «جان آدامز» برای نوازندگی در جشنواره‌ی «در گوش شما » در نیویورک برگزیده شده است.

کلهر در ۲۶ ژانویه ۲۰۰۷ میلادی به‌هم‌راه سنتور نسیامک آقایی»، نی «سیامک جهانگیری» و تنبک «پدرام خاورزمینی»، در چهارچوب سلسله کنسرت‌های جاده ابریشم در آمریکا به بداهه‌نوازی پرداخته است.

از کارهای مهم او می‌توان به «شب سکوت کویر»، «زمستان است»، «بی‌تو به‌سر نمی‌شود» و «فریاد» با صدای استاد محمدرضا شجریان، «نخستین دیدار بامدادی» با هم‌راهی تنبک پژمان حدادی، «در آینه‌ی آسمان» با هم‌راهی تنبور علی‌اکبر مرادی و تنبک پژمان حدادی، « غزل ۱ و ۲ و ۳ و ۴(باران)» هم‌راه با شجاعت حسین‌خان، «شب‌های فیروزه‌ای نیشابور» به هم‌راه یویوما، «تا بیکران دوردست» به هم‌راه اردال ارزنجان، «سفر به دیگر سو» هم‌راه با گروه دستان و شهرام ناظری و… اشاره کرد.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , ,