Saturday, 18 July 2015
30 October 2020

«از اتوبوس‌های دیزلی تا ترامواهای مدرن»

2009 September 07

20090907-bus-koocheh1

سروش / رادیو کوچه

souroosh@radiokoocheh.com

یادش بخیر زمانی نه چندان دور در تهران برای رفت و آمد از اتوبوس‌های دو طبقه استفاده می‌شد. اتوبوس‌هایی که امروز اگر آنها را ببینیم با هراسی وهم‌آلود به آن‌ها نگاه می‌کنیم. اتوبوس‌هایی با بلیط‌های ۵ ریالی. ماجرا برای زمان خیلی دوری نیست. دهه‌ی ۶۰ همه این وسایل استفاده می‌شد و شاید در کنار پیکان‌های مدل پایین که نقش تاکسی را ایفا می‌کردند، یکی از وسایل نقلیه عمومی بود. به تدریج آن اتوبوس‌ها جای خود را به اتوبوس‌های یک طبقه‌ای داد که کماکان فرسوده و کثیف بودند. هر کسی که تجربه‌ای از این اتوبوس‌ها داشته باشد، بی‌اختیار به یاد تعداد زیاد مسافران داخل اتوبوس و فشارهای ناشی از آن می‌افتد.

امروزه نقش اتوبوس برای حمل و نقل عمومی انکار نشدنی است. در بیشتر کشورهای توسعه یافته اتوبوس‌ها در کنار مترو و تراموا نقش بسزایی برای جابجایی مسافران دارند. در بیشتر کشورها، تاکسی، وسیله‌ای لوکس به حساب می‌آید و تقریبا تمامی افراد، چه غنی و چه فقیر ترجیح می‌دهند برای مسافرت‌های درون شهری‌شان از وسایل نقلیه عمومی استفاده کنند. اما در کشور ما هنوز تاکسی‌ها نقش بیشتری در حمل و نقل عمومی دارند. این‌ها را گفتیم تا به عنوان یک مقدمه به تاریخچه‌ی اتوبوس برسیم. نوستالژی اتوبوس! اتوبوس در کشور ما سیر تکاملی خوبی را طی نکرده و هنوز به نظر می‌رسد؛ چه خود آن و چه نقش آن به پختگی لازم نرسیده است. البته شهردار مدرن تهران، آقای قالیباف سعی کرده با واردات تعدادی اتوبوس جدید از نوع تندر فرآیند توسعه‌ی شکل و شمایل این وسیله نقلیه عمومی را تسریع کند؛ اما باید به خاطر داشته باشیم سیر تکامل باید طبیعی باشد. امروزه در اکثر دنیا صحبت از ساخت اتوبوس‌های ویژه معلولان می‌شود در حالی که در کشور ما هنوز مردم خاطره‌ی خوشی از آن ندارند.
اما ساخت اولین اتوبوس به دست توانای پاسکال بود. او که در محیطی ثروتمند پرورش یافته بود، ‌روز هفتم سپتامبر سال 1662 موفق شد اولین خط اتوبوس را با ترکیبی از کالسکه و تاکسی راه‌اندازی کند. شاید بتوان گفت بزرگ‌ترین دستاورد پاسکال در ارتباط با نبوغ مکانیکی وی، ساخت اتوبوس و ایجاد خط  آن برای حمل مسافران در داخل پاریس در کالسکه‌هایی با چندین صندلی بود.
اتوبوس که کلمه‌ای فرانسوی و به معنای وسیله حمل عمومی است؛ به دلیل کامل نبودن خیلی زود کنار گذاشته شد تا در سال 1960 دوباره راه‌اندازی آن از سر گرفته شود. در آن زمان  فقط از آن در فرودگاه‌های اروپا استفاده می‌شد. اما با گذشت زمان این وسیله نقلیه عمومی کامل‌تر شد و بجایی رسید که امروزه حذف آن تقریبا غیرممکن است.
امروزه کارخانه‌های خودروسازی، دست به انواع ابتکارات می‌زنند تا بتوانند اتوبوس‌هایی راحت‌تر تولید کنند. اتوبوس‌هایی که  به نطر می‌رسد جای خالی آنها در کشورهای غربی و توسعه یافته به شدت احساس می‌شود اما در ایران اینچنین نیست! در ایران بیشتر مردم ترجیح می‌دهند از تاکسی استفاده کنند و بجز قشر پایین جامعه، تمایلی برای استفاده از این وسیله نقلیه خوب دیده نمی‌شود. در شهر تهران محال است شما برای کاری عجله داشته باشید و از اتوبوس برای تردد استفاده کنید. چرا که کندی حرکت آن‌ها هم‌راه با مشخص نبودن زمان دقیق ورود به ایستگاه‌ها، جایی برای آدم‌های عجول نمی‌گذارد.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|