Saturday, 18 July 2015
22 September 2020
به بهانه سال‌روز درگذشت «ادوارد براون»

«روزنگاشت/یک‌سال در میان ایرانیان»

2010 July 07

محبوبه / رادیوکوچه

mahboobeh@koochehmail.com

هفتم جولای برابر با سال‌روز در گذشت «ادوارد براون» ادیب و خاور‌شناس انگلیسی است او که در سال 1926 میلادی زاده شده بود، استاد زبان‌های شرقی در دانشگاه «کمبریج» بود و به زبان‌های ترکی و عربی و فارسی تسلط کامل داشت. براون مدت‌ها در ایران به سر برد و درباره تاریخ و ادبیات و اوضاع اجتماعی این مرز و بوم تحقیق کرد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

«ادوارد براون» در هفتم فوریه 1862 میلادی در انگلستان به دنیا آمد. پدرش «سر بنجامین براون» کارخانه کشتی‌سازی داشت و می‌خواست که پسرش رشته مهندسی را ادامه دهد، ولی او به پزشکی بیشتر علاقه داشت، و سرانجام در ۱۸۷۹ در دانشگاه کمبریج به تحصیل این رشته پرداخت و بعداز پایان دوره پزشکی و تخصص، جراح بیمارستان شد ولی هرگز به آن دل نبست.

در سال 1877 اخبار جنگ میان ترکیه و روسیه توجه او را جلب کرده و موجب علاقه‌مندی او به تاریخ و زبان مردم ترک شد. به این سبب بود که ضمن تحصیل پزشکی، به آموختن زبان ترکی، و سپس فارسی و عربی پرداخت و در تابستان سال ۱۸۸۲ به «استانبول» سفر کرد.

آشنایی و علاقه او با زبان فارسی باعث شد اوقات بیشتری را به خواندن کتاب‌های فارسی، به خصوص شعر و تاریخ، و معاشرت با ایرانیان بگذراند و در سال ۱۸۸۸ به قصد سیاحت، مطالعه و تحقیق ره‌سپار ایران شد و در اقامت یک‌ساله خود در ایران، با مردم ایران و آداب و اخلاق ایرانیان آشنا شد و زبان فارسی را به خوبی فراگرفت، کتاب «یک سال در میان ایرانیان» حاصل این سفر و بیان دیده‌ها و آموخته‌های او در این دوران است.

براون پس از بازگشت، در دانشگاه کمبریج به تدریس زبان و تاریخ و ادب فارسی و تحقیق در جریان‌های فکری و نهضت‌های اجتماعی ایران مشغول شد، و این راهی بود که تا پایان عمر در آن باقی ماند. در سال ۱۹۰۲ پس از درگذشت ایران‌شناس معروف، «چارلز ریو»، ریاست مدرسه زبان‌های شرقی به او محول شد.

در دو دهه اول و دوم قرن بیستم که حرکت‌های آزادی‌خواهی و مخالفت با حکومت استبدادی و مشروطه‌خواهی در ایران جریان داشت ادوارد با گروهی از رجال آزادی‌خواه و انسان‌دوست انگلستان، انجمنی به نام «کمیته ایران» تاسیس کرد.

کوشش‌های براون و یاران و هم‌فکران او در دفاع از حقوق ملت ایران و حمایت از استقلال ایران، در پیروزی مشروطه‌خواهان تاثیر مهمی داشت. برخی از آثار وی که برای شناساندن ایران جدید و اوضاع و احوال سیاسی و اجتماعی آن نوشته است، عبارت است از: شرخ مختصری از وقایع ایران، بحران دسامبر سال ۱۹۱۱ ایران، انقلاب ۱۹۰۵ تا ۱۹۰۹ ایران، مطبوعات و شعر جدید در ایران، حکومت وحشت در تبریز، نهضت مشروطه ایران.

آثار براون در موضوعات و مسایل سیاسی و اجتماعی ایران دارای اهمیت تاریخی بسیار است و از اسناد و منابع مهم تحقیقی این دوره از تاریخ ایران به شمار می‌رود.

تحقیقات و تالیفات براون در زمینه تاریخ ادبیات و نظم و نثر فارسی و تصحیح و نشر متون کهن به روش علمی و انتقادی جدید، از خدمات بزرگ و بسیار پرارزش او به فرهنگ ایران بوده است. «تاریخ‌‌ ادبی ‌ایران» در چهار جلد، مفصل‌ترین و جامع‌ترین تالیف در این زمینه به زبان‌های اروپایی است. شمار آثار بزرگ‌ ادوارد براون اعم‌ از تالیف‌ و ترجمه کتاب‌های‌ فارسى‌ ۱۸ جلد است‌. هم‌چنین، براون‌ ۳۲ رساله متوسط یا کوچک‌ و ۱۳ دیباچه‌ به‌ زبان‌ انگلیسى‌ بر کتابهای‌ فارسى‌ یا عربى‌ دیگران‌ نوشته‌ است‌.

ادوارد براون در سال ۱۹۰۳ به عضویت فرهنگ‌ستان «بریتانیا» و در سال ۱۹۱۱ به عضویت کالج سلطنتی پزشکی پذیرفته شد و در ۱۹۲۲ به نیابت ریاست انجمن «سلطنتی آسیایی» منصوب شد.

در جشن شصت‌مین سال زندگانی او دوستان و دوستاران ایرانی هدایایی برای او فرستادند و جامعه شرق‌شناسی اروپا با انتشار مجموعه مقالاتی از خدمات او تجلیل و قدرشناسی کردند.

و سرانجام براون درهفتم جولای 1826، در سن ۶۴ سالگی درگذشت. مجسمه‌ای از او در سال ۱۳۱۷ خورشیدی در کتاب‌خانه دانش‌سرای‌ عالى‌ تهران‌ نصب‌ شد و یکى‌ از خیابان‌های‌ نزدیک‌ دانشگاه‌ تهران‌ در ۱۳۳۴خورشیدی‌ به‌ نام‌ او نام‌گذاری‌ شد.

منبع‌ها:

راسخون

بیوگرافی ادوارد براون

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , 

۱ Comment


  1. Iman
    1

    تاریخ درگذشت پروفسور ادوارد براون ۱۹۲۶ ترسایی است