Saturday, 18 July 2015
22 September 2020
پرسه – یک تجربه؛ آشنایی با ساز سنتی گاملان

«سازی به رنگ مهتاب»

2010 July 19

سیمین/ رادیوکوچه

simin@koochehmail.com

در برنامه امروز می‌خواهم شما را در یک تجربه جالب و شنیدنی سهیم کنم. تجربه شرکت در یک کارگاه آموزشی (ورکشاپ) که در آن با یک ساز سنتی اندونزیایی البته در کشور مالزی آشنا شدم.

این کارگاه آموزشی، نخستین کارگاهی از این نوع بود که با هدف آشنایی دانشجویان خارجی مقیم مالزی با یک ساز سنتی برگزار می‌شد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

ساز «گاملان» در واقع تشکیل شده از یک مجموعه ساز کوبه‌ای متفاوت (البته مجموعه کامل این ساز شامل 17 و گاهی بیش از 20 دستگاه است) که پیدایش آن به قرن‌ها پیش در جزیره‌های «بالی» و «جاوا» در کشور اندونزی باز می‌گردد اما در حدود یک‌صدو پنجاه سال پیش توسط یک مالزیایی علاقه‌مند به عنوان هدیه برای پادشاه به این کشور آورده شد. از آن جایی که این مجموعه ساز بسیار گران‌قیمت است در آن زمان تنها توسط پادشاهان یا برای آنان مورد استفاده قرار می‌گرفت و اکنون نیز با عنوان موسیقی خوشامدگویی و رسمی در آئین‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد.

نام اندونزیایی این ساز به معنای ضربه‌ یا چکش است و برای به صدا درآوردن آن‌ها از ابزاری شبیه چکش و البته نه با جنس فلزی آن، در اندازه‌های مختلف استفاده می‌شود. این مجموعه ساز حجم زیادی را از فضا اشغال می‌کند.

به نظر می‌رسد که گاملان در ابتدا از فرهنگ هندو – بودیست حاکم بر اندونزی نشات گرفته و بعدها به تدریج رشد کرده و با آوازهای خاص منطقه جاوا ترکیب شد و امروزه به عنوان یک اجرای رسمی در آئین‌های سنتی هم چون ازدواج یا رقص‌های سنتی، توسط گروهی از هنرمندان به همراه خواننده یا خوانندگان به اجرا درمی‌آید.

تقریبن در هر کجای جاوا در اندونزی که قدم بگذارید، از خانه‌ها، لابی هتل‌ها، بازارها و حتا روستاها می‌توانید صدای این ساز را بشنوید. صدای آن را به مهتاب و جریان آب تشبیه می‌کنند به همان رمزآلودی نور ماه و در جریان بودن و تغییر یافتن جاری آب…

اما از ساز که بگذریم حضور در چنین کارگاه اموزشی برای من و تمامی شرکت‌کنندگان تجربه هیجان‌انگیزی بود. یک فرصت مغتنم تا با گوشه‌ای از فرهنگ و هنر مردمان شرق آسیا در حین فراگیری نواختن یک ساز آشنا شویم.

[youtube]http://www.youtube.com/watch?v=tQsXwTlN2ZQ[/youtube]

شاید بسیاری از شرکت‌کنندگان نخستین باری بود که نواختن با یک ساز را تجربه می‌کردند آن‌هم با نوایی کاملن متفاوت از آن‌چه که ما در فرهنگ موسیقایی خود داریم. در آغاز کار بنا به سنت شروع کردیم به مقایسه این سازها با سازهای وطنی و این که سازهای ایرانی خیلی پیچیده هستند و مگر می‌شود که به آسانی آن‌ها را فرا گرفت اما این سازها ساده هستند و از این حرف‌ها. اما کمی که گذشت و شروع به تمرین کردیم دیدیم که کار چندان ساده‌ای هم نیست و پیچیدگی‌های خاص خود را دارد.

«چه‌گو» (معلم به زبان مالایایی) نواختن هریک از ما را نظارت می‌کرد و گاهی برایش جالب بود که یک قطعه را چقدر خوب می‌نوازیم!

و در نهایت پس از کلی خارج زدن و تغییر آهنگ به ذائقه خودمان در تمرین‌ها، گروه توانست یکی دو تا از آهنگ های رسمی را بنوازد و حاصل تلاش چند ساعته به نتیجه برسد و این‌چنین شد که ما عضوهای بین‌المللی گروه نوازنده «گاملان» در برنامه‌های رسمی دانشگاه شدیم.

علاوه بر این آموزش، گردهم آمدن افراد با ملیت‌های متفاوت به خودی خود تجربه‌ی جالب توجهی بود. عرب‌ها با استفاده از برخی از این آلات موسیقی، آهنگ هایی از فرهنگ خود را می‌نواختند و ایرانی‌ها برای آهنگ‌های نواخته شده توسط «گاملان» آواز ایرانی می‌خواندند.

«اندیمش» دانشجوی هندی دانشگاه اوهایوست که زمان کوتاهی را برای گذراندن بخشی از تحصیلات دکترایش در زمینه ارتباطات در مالزی می‌گذراند. او نیز از شرکت‌کنندگان در این کارگاه آموزشی است و از این کارگاه لذت فراوانی برده‌است. او معتقد است که هرچند در دنیای کنونی اینترنت و وسایل ارتباطی مدرن بسیار پرقدرت نقش ارتباطی میان مردم جهان بازی می‌کند اما تجربه مستقیم یک پدیده فرهنگی اثر بیشتر و واقعی‌تری دارد و آشنایی با آن را دلپذیرتر می‌کند.

به هرحال، برگزاری چنین کارگاه آموزشی که با یک برنامه‌ریزی هوشمندانه انجام شد، می‌تواند اثرات متفاوتی داشته باشد. تبادل فرهنگی میان کشورهای متفاوت، معرفی بخشی ویژه از فرهنگ یک کشور و فراهم آوردن فرصت تجربه‌های نو برای دانش‌جویان و جوانان.

تجربه‌ای که به سادگی و با صرف هزینه‌ای محدود امکان‌پذیر است و در عین حال که خاطره‌ای به یادماندنی را در ذهن ماندگار می‌کند یادگاری فرهنگی را با شرکت‌کنندگان همراه می‌کند.

بیشتر از گاملان بدانید

بیشتر از گاملان بدانید


«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , ,