Saturday, 18 July 2015
19 September 2020
پارس‌نامه_«خشایارشا هخامنشی»

«خشایارشا مردی با خصلت بزرگ‌منشی»

2010 July 19

امیر و کاملیا / رادیو کوچه

خشایارشا پسر داریوش بزرگ و مادرش آتوسا دختر کوروش بزرگ بود. نام خشایارشا از دو جز خشای (شاه) و آرشا (مرد) تشکیل شده و به معنی «شاه مردان» است. او در سن سی و شش سالگی به سلطنت رسید و در آغازسلطنت شورشی  را که در مصر برپا شده بود فرونشاند و بعد به بابل رفت و شورش‌های آن‌جا را نیز سرکوب کرد. خشایارشا نمی‌خواست به یونانیان حمله کند. اما اطرافیان وی از جمله مردونیه داماد داریوش شکست ماراتن را مایه سرشکستگی ایران می‌دانست و خشایارشا را به انتقام فرامی‌خواند. یونانیان مقیم دربار ایران نیز که از حکومت این کشور ناراضی بودند از خشایارشا درخو‌‌‌‌است می‌کردند که به یونان یورش برد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

سرانجام خشایارشا در بهار  480  قبل از میلاد به سوی یونان حرکت کرد. عرب‌ها، هندی‌ها، پارس‌ها، مادها، سکاها، فنیقی‌ها، مصری‌ها و حتا ساکنان جزایر خلیج فارس نیز در این لشکرکشی حضور داشتند.  به نظر مورخان تعداد افراد سپاه خشایارشا پانصدهزار نفر بوده است. به ابتکار خشایارشا پلی از قایق بر روی بغاز داردانل ساختند که نیروی زمینی ایران توانست از روی آن عبور کرده و وارد خاک یونان شود. در همین هنگام طوفانی سهمگین وزید و به کشتی‌های ایران خسارت و‌‌ارد کرد. سرانجام در دریای آرتمزیوم(Artemisium) بین کشتی‌های دو سپاه جنگ درگرفت و یونان شکست خوردند.

نبرد دیگر در تنگه ترموپیل(Thermopylae) در گرفت. سرانجام یک یونانی به ایرانیان که در آستانه شکست بودند راهی را معرفی کرد که به پشت تنگه می‌رفت. یونانیان با آگاهی از این خیانت گریختند و فقط لئونیداس(Leonidas) حاکم اسپارت به همراه سیصد اسپارتی برجای ماندند و همگی کشته شدند. سپاه ایران بعد از این جنگ آتن را به تصرف درآورد و به تلافی سوزاندن آتشکده سارد توسط یونانیان در زمان داریوش، معبد آکروپولیس را به آتش کشیدند.

یکی از بزرگان آتن به نام تمیستوکلس(Themistocles) نامه‌ای به شاه ایران نوشت و خود را از طرف‌داران یونان نشان داده گفت که چون آنان قصد فرار دارند وقت آن است که سپاه پارس آنان را یک‌سره نابود کند. خشایارشا پیغام را راست انگاشته ناوگان مصری تحت فرماندهی ایران جزیره پنسیلوانیا را تسخیر کرد.

یونانیان در جزیره سالامیس گیر افتادند، این همان چیزی بود که تمیستوکلس می‌خواست.

نیروی دریایی ایران برخلاف کشتی‌های یونانی که آرایش صف را اختیار کرده بودند به دلیل تنگی جا به‌طور ستونی اقدام به حمله کرد و ناگهان زیر آتش نیروهای دشمن قرار گرفت. جنگ تا شب ادامه داشت و در این جنگ بیش از نیمی از کشتی‌های ایران نابود شد و سپاه ایران اقدام به عقب‌نشینی کرد.

در همین زمان  اخبار بدی از ایران به خشایارشا رسید. بنابراین اقدام به مشاوره با سرداران خود کرد. نظر مردونیه این بود که خود وی با سیصد هزار سپاهی برای تسخیر کامل یونان در این سرزمین باقی بمانند و خود خشایار شاه به ایران بازگردد. شاه این نظر را پذیرفت.

مردونیه آتن را باز هم به تسخیر درآورد اما در محل پلاته(Plataea) صدهزار یونانی در مقابل وی صف‌آرایی کردند. در ابتدا تصور می‌شد که ایرانیان پیروز هستند چراکه نهایت دلاوری را نشان دادند اما این گونه نشد. مردونیه در آغاز جنگ در اثر تیری که به وی اصابت کرد کشته شد و سپاه بی‌سردار ایرانی نبرد بی حاصلی را آغاز کرد که تنها سه هزار ایرانی از آن جان سالم به‌در بردند.

بنابر نوشته مورخان علل شکست ایران در تسخیر یونان به این شرح است: زیادی شمار نفرات که تامین آذوقه و هدایت ارتش را مشکل می‌کرد. نامناسب بودن اسلحه‌های ایرانیان در برابر یونانیان سنگین اسلحه(به غیر از هنگ جاویدان باقی سپاه ایران از سلاح‌های سبک نظیر تبر  استفاده می‌کردند). عدم آشنایی ایرانیان به موقعیت جغرافیایی یونان اغفال شدن ارتش ایران در سالامیس. بازگشت ناگهانی خشایارشا، ناهمواری جلگه‌های یونانی و عدم عادت ایرانیان به جنگ در این سرزمین‌ها که نیروهای دریایی و زمینی را از حمایت یکدیگر محروم می‌کرد.

درباره داستان استر و مردخای که به اشاره تورات در زمان خشایارشاه رخ داده مربوط به دختری یهودی است به نام استر(Esther) به معنی «ستاره» که همسرشاه و ملکه دربار بود. اما سعایتی که وزیر خشایارشاه از پسرعموی این دختر به نام مردخای(Mordecai)  نزد شاه به‌عمل آوردسبب دستور قتل عام یهودیان ایران از سوی خشایارشاه شد اما استر و مردخای با اثبات بی‌گناهی خویش موجب شدند که شاه دستور قتل وزیر خود و خانواده او را بدهد.

خشایارشا دارای صفاتی عالی بوده به‌طوری‌که یونانیان بزرگ‌منشی او را ستوده‌اند. مشهور است که اسکندر وقتی که تخت جمشید را به آتش کشید، مجسمه خشایارشا به روی زمین افتاد و اسکندر گفت: «آیا باید به‌خاطر روح عالی و صفات نیکویت تو را از روی زمین بردارم یا بگذارم که روی زمین بمانی تا به‌خاطر تاخت و تازت به یونان مجازات شوی؟»

خشایارشاه در تخت جمشید که به‌دستور پدرش داریوش ساخته شده بود قصرهای دیگری بنا کرد که بر عظمت و شکوه این اثر باستانی افزود. همین‌طور کتیبه‌هایی در کوه الوند و نیز در ارمنستان از خود به جای گذاشت. این پادشاه پس از بیست سال سلطنت (485  تا  465  پیش از میلاد) توسط یک خواجه به نام «میترادات» (مهرداد) به قتل رسید.

منابع:  ویکی پدیا / ایران باستان

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , 

۶ Comments

  1. 1

    dorod bar sharafe khashayar shah khoda byamorzateshon, khoda lanat koneh har kasi ke dar har lebasi be in mardom va hameye mardom khyanat mikoneh


  2. ابا
    2

    کدوم ایران ؟ کدوم خشایار شا؟
    بابا جمع کنید این حرفای ساخته یهود رو
    تا همین ۸۵ سال پیش بر اساس اسناد بین المللی کشوری به نام ایران اصلا وجود نداشته!
    میتونید سری به دیکشنری انگلیسی بزنید و ببینید که رضا خان اسم ممالک محروسه قاجار رو به ایران در سال ۱۹۳۵ عوض کرده!


  3. iranian
    3

    تو که اینقده بیسوادی دیگه حرف نزن برو خودتو جمع کن, تو نه کتاب از شاعرای قرن های قبلی خوندی نه تاریخ نوشته شده توسط تاریخ شناسهای ایرانی و غیر ایرانی رو


  4. Sina
    4

    Aba jan doost aziz shoma dorost migi ke reza shah pahlavi name rasmi keshvar ro az Pars ya Persia ro be Iran taghir dad vali Iran bastanitarin name in sarzamin va dar tamame kotob tarikhi va hata dar tedadi az naghshehaye avalieh ke az sarzaminhaye mantaghe khavarmiane yaft shode name keshvare azize ma Iran boode halaham dar kol namesh ziad mohem nist,in moheme ke ma az ravayataye mokhtalefi ke az tarikh mishe dars begirim vase zendegie alanemoon.
    shado salamat bashiiiiii
    ba kamale ehteram
    Sina


  5. Amirshahab
    5

    Hi,I think some of the Idea are not correct. Khashayar was son of Koroush not Daryoush. And Daryoush had selected after khashayar death by Early morning horse contest. Also there is a doubt about khashayar death. There are some evidences that show khashayar has been injoured by his own poisoned sward.


  6. ali
    6

    aba jan ,dooste pan torkiste man!midonam kojat mishooze!boro negah kon bebin cheghadr behet doroogh goftan,to hanuz nemiduni farghe ye tork zaban ba yek tork nejad chiee?to tork zaban hasti,natork nejad,tork ha nejade zard hastan,mesle chiniha va mogholha,na azarihaye iran va na hati tork hae torkiye tork nejad nistan,faghat tork zaban hastan,hamintor ke yek siyah poost englisi harf mizane va nejadesh angolosakson nist,jeloe aeene vasta va be ghiyafar negah kon,to nejade sefid hasti,pas nemituni tork bashi,choon tork nejad ha nejade zard hastan,bebin che mozakhrafati be khordet dadan ke hati fekr mikoni az nasle mohgolha hasti