Saturday, 18 July 2015
04 December 2020
بوم رنگ- هم‌راه ارداون مفید

«هزاره فردوسی و شاهنامه»

2010 September 05

شیرین  دهقان / دفتر آمریکا / رادیو کوچه

این روزها اگر سری به مجموعه موزه‌های مرکز شهر واشنگتن پایتخت ایالات متحده بزنید با مجموعه‌ای از آگهی‌های بزرگ‌داشت هزاره شاه‌نامه رو به رو خواهید شد. این مجموعه که یکی از بزرگ‌ترین مجموعه موزه‌های دنیا است با انتخاب «اردوان مفید» هنرمند پارسی زبان که از سر‌آمدان در هنر نقالی و شاه‌نامه‌خوانی معاصر است تصمیم به برگزاری این مراسم در ماه اکتبر سال جاری را دارد در همین زمینه گفت‌وگویی داریم با اردوان مفید که در پی می‌آید:

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

اردوان مفید در پاسخ به این سوال که منظور از هزاره فردوسی چیست و از چه زمان آغاز می‌شود می‌گوید:

در ایران در دوران رضا‌شاه هزاره‌ فردوسی را ارجع نهادند و در آن‌جا بود که‌ اولین بار«زکی‌‌‌والملک‌فروغی» و دیگرانی که نام آور بودند نام این مرد بزرگ را آوردند و «ژول مول» که در واقع شاه‌نامه فردوسی را تدوین کرده بود و از سویی توجه عظیمی که در دوران پهلوی به این کتاب اهورایی شد تعجب‌آور است. اصلن ما در قبل از آن می‌دیدیم که در قهوه‌خانه‌ها تصاویری و اشعاری می‌آمد و می‌رفت اما دستگاه مملکت هیچ‌وقت این را تایید به این معنی نمی‌‌کرد و ما در حین 60 تا 70 سال گذشته بیش‌ترین تحقیقات را در مورد این کتاب بزرگ ایران و شناسنامه ایرانی داشته‌ایم که آخرینش به ویرایش «دکترخالقی مطلق» است. که ویرایش شاه‌نامه را به عنوان یک ایرانی بر عهده گرفته است.

تعجب می‌کنید اگر بگویم اکثر تاریخ ما و شاعران و شاه‌نامه‌های ما را خارجیان و در دیگر زبان‌های خارجی و بر مبنای موازین علمی تحقیق کرده‌اند. اما شاه‌نامه خصوصیات دیگری داشت در این 1000 ساله که از صفحه دامنه حضور شاه‌نامه در ایران می‌گذرد یک اتفاق عظیم می‌افتد و این‌که مسولانی در خارج از ایران نشسته‌اند و تصمیمات و تحقیقاتی می‌کنند و در همین زمانی است که روزنامه‌نگار ایرانی رو به نامه‌نگار مصری می‌کند و می‌پرسد که«شما دوست من با وجود هفت تا هشت هزار سال پشتوانه تاریخی چگونه عرب شدید و زبانتان عربی شد؟» که او می‌گوید: «زیرا ما شاه‌نامه‌ای نداشتیم و اما فردوسی را هم نداشتیم که قد الم کند تا ایران را بنیاد کند و از این عظیم‌تر و بزرگ‌تر این‌که فروتنی این مرد در آن دوران آن جایی‌است که می‌گوید:سخن هر چه گوییم همه گفته‌اند. حالا شما فکر کنید ما همه رجوع می‌کنیم به شاه‌نامه که شناسنامه ما است که حتا خود شاه‌نامه 300 سال تاریخ قبل از خود را فراموش نمی‌کند و از دست نمی‌دهد:»

سخن هر چه گوییم همه گفته‌اند                بر باغ دانش همه رفته‌اند

اگر بر درخت برومند جای                     نیابم که از بر شدن نیست پای

توانم مگر پای گه ساختن                       بر آن شاخ آن سرو سایه فکن

بسی کو شود زیر نخل بلند                     همان سایه زو باز دارد گزند

از این نامور نامه شهریار                      بمانم به گیتی یکی یادگار

هر آنکس که دارد هوش و رای و دین       پس از مرگ بر من کند آفرین

امروز در واقع از آن روزگاری که این یادگار گذشته هزار سال می‌گذرد و امروز در این موزه «اسمیت‌سونیان» انتخاب شده‌ایم که بیاییم این هزاره فردوسی را به هم‌راه گروه خوبی که داریم این بشارت را به جهان بدهیم که هزارسال است زیباترین شناسنامه در دست ایرانیان است.

اردوان مفید از دلایل برگزیده شدن وی به عنوان برگزارگننده و مجری این طرح می‌گوید:

اول این‌که من برای اولین‌بار که دعوت شدم برای این کار در موزه «لوس انجلس آرت» در سال 1989 بود. و بعد در موزه لندن و بعد هم‌چنین موزه بزرگ لندن بود. در هر سال نمایش‌های مختلف و که به جاهای مختلف می‌بردم. از قضا کسی که به دنبال نقال می‌گشت. مرا دعوت کرد مدت‌ها دنبال نقالی با روایت چند زبانی می‌گشت تا بتواند بینندگان ایرانی و آمریکایی کودکان و همه را شامل شود و وقتی با من تماس گرفت، دنبال مستر نقالی می‌گشت و از آن‌جایی‌که نام من مفید هست و حرفه‌ام نقالی به اشتباه برداشت شده بود، در حقیقت متوجه شدند که نقالی حرفه من و مفید نام من است و من نقال داستان هستم و از سویی شامل حال تمام برنامه‌ها و کنسرت‌ها و تحصیلات من از قبیل نقالی و زور‌خانه و هم‌چنین برگزاری مهرگان و جشن‌های ایرانیان در نیویورک هست و من که فرزند این کتاب هستم سخن از این کتاب خواهم گفت:

با توجه به این‌که این موزه یکی از پر رفت‌و‌آمد‌ترین موزه‌های دنیا است و بازدید‌کنندگان از کشورهای مختلف با زبان نژاد و از ملیت‌های متفاوت هستند آیا تغییری در نوع برگزاری این مراسم و اجرای شاه‌نامه خواهد بود؟

امروز در این سی سال یکی با فرانسه دیگری با چینی و انگلیسی و غیره زبان غرب به جای زبان عرب به فارسی حمله‌ور شده و و نهایتن من در تمام این سی سال تلاش کردم تا این داستان‌ها را دو زبانه برای هر دو نسل بگویم تا از بین نرود و خصوصن که ما چهار یا پنج نفر بر صحنه‌ای خواهیم بود که ترکیبی از قهوه‌خانه، زورخانه و پادشاه و دربار افسانه‌های ایرانی است که مانند کاوه و بهرام شاه از میان داستان‌ها انتخاب شده که بیش‌تر قسمت تاریخی شاه‌نامه است. در این‌جا یک شاه‌نامه‌خوان زن را شاه‌نامه می‌خواند و هم‌زمان شاه‌نامه‌خوان زن ایرانی به زبان انگلیسی از کتاب نقل خواهد کرد و من که به نقل شاه‌نامه هم‌زمان می‌پردازم و نهایت در واقع من یک کار اساسی برای انتقال به این نسل را دارم و از نظر لباس از آن جایی‌که کودکان بسیاری خواهند بود کاری کرده‌ایم که کودکان را در این داستان سهیم خواهیم کرد. ما داستان شاه‌نامه را باید بتوانیم امروز در مقابل داستان‌های سرزمین دیزنی و پهلوان‌های امروزی با موسیقی تصویر به زیبایی به نوجوانان و کودکان بدهیم همان‌طوری‌که در شاه‌نامه گفته شده و از زبان شاه‌نامه می‌گوید:

هر آن‌کس که دارد هوش و رای و دین      پس از مرگ برمن کند آفرین

این آرزوی فردوسی بود و این آفرینی که معلم‌های ما در ته کاغذهای ما می‌نوشتند در حقیقت همان آفرینی است که به آفریننده این زبان می‌گوییم و من می‌گویم  ای فردوسی بزرگ، آفرین باد و صد آفرین بر تو.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , ,