Saturday, 18 July 2015
27 September 2021
دایره‌ی شکسته

«زایش تراژیک یک درد»

2010 September 18

مهشب تاجیک/ رادیو کوچه

نسل‌کشی عبارت است از هرگونه اقدام و مبادرت جهت نابودی و حذف فیزیکی بخش یا کلیت گروهی نژادی، قومی، ملی، مذهبی و ایدئولوژیکی. آن زمانی که تعبیرهای جزیی در مورد نسل‌کشی تغییر می‌کرد اولین تعریف قانونی این عمل در بیانیه سازمان ملل متحد در سال 1948 حول «جلوگیری و مجازات جرم نسل‌کشی» شکل گرفت.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

این بیانیه تصریح می‌کرد که هرگونه اقدام به نابودی کل یک گروه نژادی، ملی، مذهبی مانند کشتار دسته‌جمعی یک گروه خاص، ایجاد لطمه‌های روانی و جسمانی بر یک گروه خاص، ضربه‌زدن تعمدی به افراد یک گروه خاص، تحمیل معیارهایی برای جلوگیری از تولد فرزندان آن‌ها، جابه‌جایی اجباری فرزندان گروه‌ها به یک‌دیگر، طرح‌ریزی برای آسیب‌رساندن به گروهی خاص و… همه از مصداق‌های بارز نسل‌کشی هستند. بی‌شک اگر افکار عمومی جهان نسبت به اقداماتی که از سوی ترک‌های جوان نژادپرست علیه مردم ارمنی‌ صورت گرفت، سکوت اختیار نمی‌کرد، «هیتلر» و پیروان وی به این سادگی آن فاجعه را برسر یهودیان نمی‌آوردند. خود هیتلر در کتاب خود «نبرد من» در تایید نظریه پاک‌سازی‌ نژاد آریایی از یهودیان می‌نویسد:  «چه کسی کشتار ارمنی‌ها را به‌خاطر دارد؟»

تاکنون و بعد از گذشت 90 سال از این اتفاق در سال 1915‌، اغلب کشورهای مهم و بزرگ جهان بنا بر یک سری از ملاحظات سیاسی با ترکیه، و نقش مهمی که آن کشور در پیمان نظامی ناتو تاکنون داشته است، در مورد این «هولوکاست ارمنی‌ها» هم‌چنان مهرخموشی بر لبان خویش زده‌اند و تاکنون تنها 15 کشور صحه‌ براین واقعه‌ی تاریخی گذارده‌اند. اغلب این کشورها نیز از نظر سیاسی کوچک هم‌چون بلژیک، سوئد و لهستان و یا از دشمنان و رقیبان ترکیه جمهوری یونانی قبرس و یونان هستند. کشتار ارمنی‌ها توسط حکومت وقت ترکیه را می‌توان یکی از وقایع بحث‌بر‌انگیز در ابتدای قرن بیستم دانست. سیاست حاکمان ترکیه در ابتدای قرن با گرایش‌های پان‌ترکیسم گره خورده بود و رویای امپراتوری بزرگی در سرزمین‌های ترک‌نشین و برتری‌جویی مذهبی و قومی در بین مقامات امپراطوری عثمانی و فرصتی که به دلیل جنگ جهانی اول ایجاد شده بود زمینه حادثه‌ای‌ را علیه ارمنی‌ها در سال 1915 فراهم کرد که گفته می‌شود از پیش برنامه‌ریزی شده بود. کشتاری که به روایتی به قتل‌عام یک‌و‌نیم میلیون ارمنی و آزار، کوچ اجباری و بیگاری از ارمنی‌ها انجامید.

ترک‌های مهاجر با آمیخته‌ای از فرهنگ ترکی و عربی‌-اسلامی به نابودی کانون‌های فرهنگی و مبارزه با مسحیان پرداختند. نخستین کار ترکان برداشتن نام کنستانتین و گذاشتن واژه اسلام به جای آن بود و نام پایتخت شد «اسلامبول». چون تازیان حرف «پ» ندارند به جای آن «ب» به کار می‌‌برند. پادشاهان امپراتوری عثماتی همواره سیاست پان‌ترکیسم گره خورده با پان‌اسلامیسم را دنبال می‌‌کردند و تشکیل یک حکومت ترک بزرگ از غرب آناتولی تا دشت ترکستان چین که همه اقوام ترک‌زبان را شامل شود و تحت حمایت و رهبری ترکیه باشد را در سر می‌‌پروراندند. البته این‌ها خود را به غلط «تورانی» نامیده‌اند، ولی در نظر بیش‌تر تاریخ‌دان‌ها تورانیان از نژاد ایرانیان هستند با همان نام و نشان. این‌ها توانستند با جنگ متصرفات خود را در شکل گسترده‌ای توسعه دهند. این متصرفات شامل کشورهای فعلی ترکیه، سوریه، عراق، اردن، لبنان، فلسطین، مصر، قسمت‌های کناره مدیترانه در آفریقای شمالی، قسمت بزرگ بالکان و ده‌ها منطقه کوچک و بزرگ دیگر می‌‌شد.

آیا پان‌ترکیسم به کشتار ارمنی‌ها دست زد؟

نخست دلیل جغرافیایی، چرا که ارمنی‌ها هم‌چون دیواری آهنین میان ترک‌های عثمانی و ترک‌زبانان قفقاز که هیچ‌گونه پیوست نژادی با آنان ندارند و ترکان آن سوی دریای خزر بودند، قرار گرفته بودند.  دوم این‌که مسیحی بودند و با وجود فشار حاضر نمی‌شدند که دین خود را عوض کرده به اسلام بگروند، از این‌رو از‌میان‌‌برداشتن این سد و نابودی ملت ارمنی امری ضروری بود. جنگ جهانی اول چنین فرصت مناسبی را به ترکان جوان داد، سرانجام در سال 1915 طی یک برنامه، نژادکشی ارمنی‌ها را به مرحله اجرا درآوردند. برنامه‌ای که الگویی برای نازی‌ها در جنگ دوم جهانی شد.

گفته می‌شود نابودی ملت ارمنی توسط دولت وقت ترکیه ترکان جوان، به شکلی دقیق و محرمانه طرح‌ریزی و اجرا شد. در راس این طرح «محمدطلعت پاشا» وزیر کشور، «اسماعیل انور پاشا» وزیر جنگ و «احمد جمال پاشا» وزیر دریاداری ترکیه قرار داشتند و از اعضای حزب اتحاد و ترقی بودند. این‌ها برای پیش‌برد هدف‌های خود به دولت آلمان وابسته شده بودند. دولت ترکیه برای اجرای این طرح کمیته‌ای سه نفره تشکیل داد که اعضای آن «بهاالدین شاکری» «شکری» و «دکتر ناظم بودند». این طرح در سال‌های 1915 – 1923 در ارمنستان غربی که تحت اشغال امپراتوری  عثمانی بود، به اجرا در آمد و طی آن بیش از یک‌و‌نیم میلیون از مردم ارمنی از زن و مرد و پیر و جوان کشته شدند و حدود یک میلیون نفر دیگر در سراسر جهان پراکنده شدند. بنا‌ بر این طرح نخست کلیه مردان ارمنی از 15 سال تا 50 سال را که توان داشتند، به بهانه بردن به جبهه‌های نبرد به ارتش فرا خوانده شدند. در آن‌جا آن‌ها را خلع سلاح کرده و به گردان‌های بیگاری در پشت جبهه منتقل کردند. در 24 آوریل 1915، حدود 300 نفر از متفکران، نویسندگان، رهبران و سیاست‌مداران ارمنی در استانبول دست‌گیر و پس از انتقال به مکان‌های نامعلومی کشته می‌شدند.

البته هیچ کس نسل امروز ترکیه یا دولت کنونی ترکیه را عامل این کشتار نمی‌داند و آن‌ها را سرزنش نمی‌کند اما این اتفاق در هیچ شکلی از آن توسط دولت ترکیه تاکنون پذیرفته نشده است و  دولت‌مردان ترکیه چشمان خود را بر یکی از فجایع انسانی قرن بیستم بسته‌اند.

منبع: ویکی‌پدیا

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , ,