Saturday, 18 July 2015
24 October 2020
به بهانه ایجاد «صندوق بین‌الملی پول»

«روزنگاشت/ صندوقی برای حمایت»

2010 December 27

محبوبه‌ شعاع / رادیو کوچه

mahboobeh@koochehmail.com

بیست ‌و ‌هفتم دسامبر برابر با ششم دی ماه مصادف با روز ایجاد «صندوق بین المللی پول» در سازمان ملل متحد است. صندوق بین‌المللی پول که در سال 1945 در واشنگتن تاسیس شد به عنوان یکی از نهادهای «برتن وودز» که توسط 185 عضو اداره می‌شود، باتوجه به نرخ تبدیل ارز و تراز پرداخت‌ها بر سیستم مالی جهانی نظارت می‌کند و در مواقع نیاز کمک نقدی و تخصصی به کشورهای متقاضی ارایه می‌دهد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

«صندوق بین‌المللی پول» یکی از ارگان‌های «سازمان ملل متحد» است که بر اجرای سامانه پولی بین‌المللی نظارت دارد. طرح اولیه صندوق بین المللی پول، که به «آی.ام.اف» یا صندوق نیز مشهور است، در جولای 1944 در کنفرانس «برتن وودز» مطرح شد و در سال 1945 در «واشنگتن» تاسیس شد.

چهل و پنج کشور مطرح کننده طرح به دنبال بنا نهادن چهارچوب هم‌کاری اقتصادی بودند که در قالب آن از تکرار سیاست‌های اقتصادی فاجعه‌آمیزی که منجر به دوران رکود بزرگ دهه سی میلادی شده بود، اجتناب کنند.

به طور خلاصه، هدف اصلی تشکیل این صندوق ارتقای میزان هم‌کاری مالی، جلوگیری از فقر، کمک به رشد اقتصادی و بازار کار در سطح بین‌المللی و ایجاد تسهیلات مالی برای کشورهایی که خواستار تنظیم تراز پرداخت‌‌هایشان هستند، است.

از زمان تاسیس آی.ام‌.اف تا به امروز تغییری در اهداف این سازمان به وجود نیامده است. اما نوع عمل‌کرد آن که نظارت، کمک تخصصی و مالی است هم‌گام با رشد نیاز و تقاضای کشورهای عضو تغییر کرده است. تعداد اعضای صندوق جهانی پول با عضویت «مونته نگرو» در 18 ژانویه 2007 به 185 عضو رسید.

مفاد قرارداد صندوق بین‌المللی پول از کشورهای عضو می‌خواست تا نرخ ارزی را رعایت کنند که نوسان‌های آن محدود به 1+ درصد ارزش اسمی ارز باشد. این ارزش اسمی بر حسب دلار آمریکا تعیین شده بود که آن نیز رابطه ثابتی با طلا داشت.

درسال 1987م مجموع سهمیه‌های صندوق به حدود 90 میلیارد دلار حق برداشت مخصوص می‌رسید. منابع مالی صندوق صرف رفع مشکلات موقت تراز پرداخت‌ها و‌ برآن اساس، تثبیت نرخ ارز کشورهای عضو می‌شود. سهمیه هر کشور تعیین کننده سطح وام‌گیری و نیز حق رای او در صندوق است.

در اوایل دهه 1980، مطابق سهمیه‌های تعیین شده، حق رای آمریکا حدود 22 درصد و جامعه اقتصادی اروپا 27 درصد بود و از آن‌جا که هر تغییر عمده‌ای در صندوق نیازمند 85 درصد آرا است لذا هم ایالات متحده آمریکا و هم جامعه اقتصادی اروپا از حق «وتو» در صندوق برخوردار بوده‌اند.

هر کشور عضو که با مشکل کسری موقت تراز پرداخت‌ها روبه‌رو شود می‌تواند در مقابل پول خود ارز مورد نیاز خود از صندوق را دریافت دارد، که البته این ارز دریافتی باید ظرف مدت سه تا پنج سال بازخرید شود. اعضایی که در مقابل صندوق دچار کسری شده باشند، طبق مفاد قرارداد ملزم به مشورت با صندوق جهت بهبود تراز پرداخت‌های خود هستند.

دولت «ایران» جزو 44 کشور دعوت شده به کنفرانس در سال 1944 بود و اعضای هیت چهار نفره اعزامی آن در کمیسیون‌های مربوط به تهیه اساس‌نامه صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی شرکت داشتند.

نخستین استفاده ایران از منابع مالی صندوق در سال 1330 در اثر مشکلات ارزی حاصل از «ملی شدن صنعت نفت» بود که دولت در مقابل سفته‌های ریالی معادل 25 درصد سهمیه اعتباری خود در صندوق، دلار به دست آورد.

اما به دلیل کوتاهی مدت اعتبارات صندوق، دولت ایران موظف بود هر ساله بخشی از اعتبار مزبور و دیگر اعتبارات دریافتی خود به دلار را بازخرید کند. از نتایج عضویت ایران در صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی، موظف شدن دولت به محاسبه جداول موازنه پرداخت‌های کشور بود که نخستین بار بنا به درخواست صندوق انجام گرفت و دولت متعهد به ارایه اطلاعات اقتصادی لازم به صندوق شد.

صندوق بین‌المللی پول در گزارشی موسوم به «چشم‌انداز اقتصاد منطقه‌ای: خاورمیانه و آسیای مرکزی» به بررسی وضعیت اقتصادی چهل کشور منطقه در سال 2010 پرداخته است.

صندوق بین‌المللی پول با بررسی 9 شاخص کلان اقتصادی ایران در سال 2010، رشد 1.7 درصدی اقتصاد غیرنفتی، تورم 8 درصدی، ذخایر ارزی حدود 90 میلیارد دلاری و تک رقمی شدن نرخ رشد نقدینگی را برای ایران در این سال پیش‌بینی کرد.

منبع‌ها:

گوگل

همشهری

ویکی‌پدیا

نورپرتال

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , ,