Saturday, 18 July 2015
01 November 2020
فرهنگ و ادبیات

«زن، عورت نیست»

2011 January 01

مصطفا خلجی / رادیو کوچه

mostafa.k@koochehmail.com

«میرال طحاوی، که برای ایرانی‌ها نویسنده‌ی شناخته‌شده نیست، با رمان «ارتفاعات بروکلین» به تازگی برنده‌ی جایزه‌ی نجیب محفوظ در سال ۲۰۱۰ شده است.

این نویسنده زن مصری در این رمان به مشکلات مهاجران عرب در غرب و چالش‌های پیش‌روی آن‌ها برای رسیدن به رؤیاهایشان می‌پردازد.

جایزه‌ای که به نام نجیب محفوظ تاسیس شده از سال ۱۹۹۶ هر سال در سال‌روز تولد این نویسنده مشهور مصری برگزار می‌شود و به کتاب‌هایی اهدا می‌شود که به زبان انگلیسی ترجمه شده‌اند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

میرال طحاوی سال 1968 در مصر به دنیا آمد. پدر و مادرش از طبقه‌ی تحصیل‌کرده و نخبه جامعه  بودند. طحاوی زبان و ادبیات عرب را در دانشگاه خواند و در سال 1991 در این رشته مدرک گرفت و به عنوان استاد در دانشگاه قاهره مشغول به کار شد.

این نویسنده مدتی به عضویت گروه اخوان‌المسلمین در آمد اما بعدها از آن جدا شد.

اولین داستان‌های میرال طحاوی سال 1995 در قالب یک مجموعه از سوی یک مرکز نشر بزرگ در مصر منتشر شد.

سپس طحاوی اولین رمانش را با نام «خیمه» سال 1996 نوشت که از سوی انتشارات الشرقیات مصر منتشر شد. این کتاب با استقبال چشم‌گیری مواجه شد و در سال 2000 دانشگاه آمریکایی قاهره آن را به انگلیسی ترجمه کرد. او دومین رمانش را نیز با نام «بادمجان آبی» در سال 1998 چاپ کرد. سومین رمان او در قاهره و در سال 2002 منتشر شد و جایزه کتاب قاهره را در همان سال از آن خود کرد. هم‌چنین این کتاب‌ها برنده جوایزی در زمینه ادبیات فمینیستی شده‌اند. طحاوی هم‌چنین کتابی در حوزه نقد  ادبی نوشته است که «تمرد و اقتراب در متن داستان‌ها» نام دارد.

او اکنون به همراه همسر و پسرش در نیویورک زندگی می‌کند.

نقدهای بسیاری بر آثار طحاوی از سوی نویسندگان و منتقدان مصری و نیز دیگر نویسندگان عرب نوشته شده است. کتاب‌هایش نیز به زبان‌های انگلیسی، فرانسه، اسپانیایی ایتالیایی، یونانی و آلمانی ترجمه شده است. هم چنین بعضی از کتاب‌های این نویسنده به زبان دانمارکی ترجمه و از سوی «خانه اندرسکوفن» در کپنهاگ منتشر شده است. این خانه مرکز نشر کتاب‌های معروف به زبان دانمارکی است. با این حال هنوز کتابی از این نویسنده به فارسی منتشر نشده است.

وقتی این نویسنده در سال 2000، جایزه ادبی کشورش را برای رمان «بادمجان آبی» دریافت کرد، در واقع اولین زن مصری بود که صاحب این جایزه می‌شد. کتاب‌های او در رشته ادبیات عرب در مصر و دیگر کشورهای عربی و هم‌چنین در دپارتمان‌های زبان و ادبیات عرب کشورهای مختلف اروپایی و آمریکایی بررسی و تدریس می‌شود. به عنوان نمونه رمان ارتفاعات بروکلین که به تازگی منتشر شده است، اکنون به عنوان یکی از دروس نویسندگی خلاق در دانشگاه کارولینای شمالی تدریس می‌شود. سه رمان دیگر او نیز از سوی این دانشگاه به انگلیسی ترجمه شده و جزو کتاب‌هایی است که دانشجویانی که می‌خواهند نویسنده شوند آن را می‌خوانند. سبک ادبی او نیز موضوع بسیاری از مقالات تحقیقی قرار گرفته است و هم‌چنین موضوع رساله‌ی مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا بوده است.

رمان «بلندی‌های بروکلین» اثر میرال طحاوی نامزد بوکر عربی نیز شده است. این کتاب که چهارمین رمان میرال طحاوی به شمار می‌آید، داستان اعراب مهاجر به آمریکاست که در قالب داستان زنی مهاجر روایت می‌شود. این زن تجربه‌های خود را از سرزمین پدری‌اش، مصر، و کشوری که برای مهاجرت انتخاب کرده، آمریکا، و رابطه پیچیده بین شرق و غرب بازگو می‌کند. «بلندی‌های بروکلین» داستان اصول‌گرایی و تسامح است، داستان شکست و آرزو در عشق است و فضای حاکم بر آمریکا در یک دهه گذشته را به تصویر می‌کشد.

طحاوی در این کتاب داستان مادر تنهایی را روایت می‌کند که با کودک هفت ساله خود زندگی می‌کند، و مجبور به ترک وطنش می‌شود و در نهایت به آمریکا می‌رسد. میرال برای نوشتن این داستان از تصاویری که در کودکی خود دیده و تجربه کرده بسیار استفاده می‌کند. او در این رمان، با هنرمندی زندگی و شخصیت این زن و آنچه را بر او گذشته است روایت می‌کند. زنی که در نیویورک زندگی می‌کند و به دلیل تنهایی‌اش با مردان زیادی روبه‌رو می‌شود.

میرال طحاوی درباره نوشتن معتقد است: «من به شدت به این موضوع ایمان دارم که نوشتن پلی بین فرهنگ‌های مختلف است و نوشتن تنها راه حل است؛ نه فقط برای بهبود تصویر خاورمیانه و زن مسلمان، بلکه برای عبور از ناهمواری‌های فرهنگی بسیار و تغییر دیدگاه کلیشه غالب در غرب  نسبت به اعراب و مسلمانان»

در این رمان او از تنهایی یک زن مهاجر عرب در نیویورک می‌گوید و این‌که زن مهاجر عرب با مشکلاتی متفاوت از دیگر زنان مهاجر روبه‌روست. او مجبور است فضای تنگ و بسته‌ای را که هموطنانش با خود آورده‌اند تحمل کند و گاه در دنیای آزاد هم از خیلی چیزها محروم باشد. رمان «بلندی‌های بروکلین» به دلیل آن که به گونه‌ای متفاوت به مشکلات زنان عرب مهاجر می‌پردازد در نوع خود و در میان رمان‌های معاصر عربی بی‌نظیر است.

اولین تجربه‌های نوشتن و برداشتن حجاب

میرال طحاوی وقتی که عضو اخوان المسلمین بود، حجاب داشت، او همان موقع بود که نوشتن را آغاز کرد. ولی وقتی که از این گروه اسلامی و بنیادگرا جدا شد، حجاب خود را نیز برداشت. او خود در این باره می‌گوید: «حجاب خود را برداشتم چون می‌خواستم در مقابل این تصور که خودم را عورت یا بدن ببینم بایستم.»

میرال طحاوی بعد از این‌ اقدام وقتی برای اولین بار وارد کلاس درس در دانشگاه قاهره شد، دانشجویان با دیدن بدون حجاب او، کلاس را ترک کردند. آن زمان تلاش‌های بسیاری برای برگرداندن او به جماعات اسلامی و محجبه شدن او شد، اما طحاوی به این خواسته‌ها تن نداد. او یکی از مدافعان سرسخت جدایی دین از عرصه‌های سیاسی و اجتماعی زندگی است.

میرال طحاوی درباره نوشتن معتقد است: «من به شدت به این موضوع ایمان دارم که نوشتن پلی بین فرهنگ‌های مختلف است و نوشتن تنها راه حل است؛ نه فقط برای بهبود تصویر خاورمیانه و زن مسلمان، بلکه برای عبور از ناهمواری‌های فرهنگی بسیار و تغییر دیدگاه کلیشه غالب در غرب  نسبت به اعراب و مسلمانان.»

او در گفت‌وگویی درباره چگونگی نویسنده شدنش گفته است: «وقتی مطالعه را شروع کردم، بیشتر کتاب‌های سفرنامه می‌خواندم. از میان رمان‌ها هم کتاب‌های نجیب محفوظ و طه حسین را می‌خواندم. این‌ها تنها کتاب‌هایی بودند که مورد تأیید پدرم بود و تنها کتاب‌هایی که در کتابخانه‌اش وجود داشت. به همین دلیل هم من مجبور بودم آن‌ها را بخوانم.  اما بعد از مدتی شروع کردم به خواندن کتاب‌های کلاسیک و معاصر ادبیات عرب. از شعر و رمان و داستان گرفته تا هرچه که مربوط به ادبیات عرب است. در عین حال خودم هم چیزهایی می‌نوشتم. بالاخره روزی رسید که من احساس کردم خودم هم می‌توانم بنویسم و از آن زمان نویسنده شدن رؤیای من شد.»

او اضافه می‌کند: «خیلی‌ها فکر می‌کنند من کتاب‌های سیاسی می‌نویسم. وقتی از من این را می‌پرسند می‌گویم: سیاست به چه معناست؟ سیاست اقتصاد است. سیاست اجتماع است. سیاست همان چیزی ست که صبح از خواب بیدار می‌شویم و با آن مواجه می‌شویم. اما در جوامع بسته همه چیز به سیاست مربوط می‌شود. چون از هر چیزی تعبیر سیاسی می‌شود.»

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , ,