Saturday, 18 July 2015
30 October 2020
فرهنگ و ادبیات

«آتش و قفل و ویرانی، سرانجام کتاب‌فروشی در تهران»

2011 January 07

مصطفا خلجی / رادیو کوچه

mostafa.k@koochehmail.com

موضوع کتاب‌فروشی‌های تهران، داغ‌ترین موضوع فرهنگی و ادبی روزهای اخیر بود.

این موضوع با خبر تعطیلی کتاب‌فروشی «نشر نی» آغاز شد. خبرگزاری ایسنا در این زمینه نوشت که این کتاب‌فروشی با تصمیم مدیر نشر نی تعطیل شده است، با این حال «جعفر همایی»، مدیر این انتشارات در سفر بوده و خبرنگار ایسنا نتوانست با او درباره‌ علت تعطیلی کتاب‌فروشی نشر نی صحبت کند. کتاب‌فروشی نشر نی که در خیابان «کریم‌خان زند» تهران قرار داشت، عمدتن آثاری را در حوزه‌ فلسفه، علوم اجتماعی و ادبیات عرضه می‌کرد.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

اما پس از این خبر بود که خبرنگار مهر نیز به فکر نوشتن گزارشی درباره تعطیلی کتاب‌فروشی‌های راسته کریم‌خان افتاد. این گزارش که با عنوان «کریم‌خان زند با کتاب‌فروشی‌ها خداحافظی می‌کند» منتشر شد، به تعطیلی کتاب‌فروشی‌های خیابان کریم‌خان، در مرکز شهر تهران می‌پرداخت.

خبرنگار مهر در گزارشش خبر داد که قرار است تعدادی از کتاب‌فروشی‌های مطرح این راسته از جمله کتاب‌فروشی‌ آبی، ثالث و ویستار، ساختمان‌شان را به فروش بگذارند و این به معنای تعطیلی این کتاب‌فروشی‌هاست.

محمدحسن طباطبایی مدیر انتشارات آبی، در این گزارش گفته است: «من قریب به 18 سال است که این کتاب‌فروشی را در خیابان کریم‌خان دایر کرده‌ام پیش از آن هم در خیابان سنایی بودیم که آن‌جا هم مشکلات خود را داشت ولی روال اقتصادی که بر فروش‌گاه فعلی حاکم است بیش از توان من است. بیش از توانم هم تاکنون استقامت کرده‌ام و دیگر نمی‌توان ادامه داد. من از اول هم می‌دانستم که کتاب‌فروشی درآمدزا و سودده نیست و در همه این سال‌ها هم سودی از کتاب‌فروشی به دست نیامده است و این نه فقط مشکل من و چند کتاب‌فروشی دیگری که قرار است ساختمان‌شان را بفروشند، است بلکه کلن کار کتاب‌فروشی به تنهایی سود ندارد و اگر ما هم در کتاب‌فروشی آبی تا امروز دوام آورده‌ایم به دلیل کار نشر بوده است و از آن طریق توانسته‌ام حقوق پرسنل را پرداخت کنم.»

این فروشنده کتاب ادامه می‌دهد: «کتاب‌فروشی در این سال‌ها برای شخص من جز ضرر چیزی نداشته است ولی به دلیل عشق و علاقه‌ای که به این کار وجود دارد استقامت کرده بودیم. ولی چه می‌شود کرد که با عشق و احساسات نمی‌توان حقوق کارکنان را پرداخت و زندگی را اداره کرد. فقط می‌توان ابراز ناراحتی کرد که مکانی یک زمانی داشت به راسته دوم کتاب‌فروشی تهران بزرگ تبدیل می‌شد حال با تعطیلی چند فروش‌گاه دچار سرنوشت غم‌انگیزی می‌شود.»

حاجی‌زاده مدیر نشر ویستار نیز می‌گوید: «دلیل عمده‌ای که مرا وادار کرد کتاب‌فروشی را برای فروش بگذارم، تنگنای مالی بود.»

توزیع ناقص کتاب در تهران و ایران

تهران نسبت به جمعیت و گستردگی‌اش، در زمینه توزیع کتاب با مشکلات فراوانی مواجه است، البته این موضوع مختص تهران نیست و شهرهای بزرگ و کوچک ایران نیز با موانع زیادی در این زمینه روبه‌رو هستند. اما این مشکل در اغلب کلان‌شهرهای جهان وجود ندارد. جدای از سیستم‌های توزیع پیش‌رفته رایانه‌ای و یا تلفنی، معمولن در هر منطقه‌ای چندین کتاب‌فروشی بزرگ و کوچک وجود دارد، تا دست‌رسی به کتاب در هر نقطه‌ای از شهر در کوتاه‌ترین زمان ممکن باشد. ضمن آن‌که نوع و مهندسی ویترین کتاب‌فروشی‌ها به گونه‌ای است که مشتری به راحتی با کتاب ارتباط برقرار می‌کند، در حالی که هنوز کتاب‌فروشی‌های تهران به سبک قدیم کتاب‌های‌شان را در قفسه‌ها تا سقف می‌چپانند و فرق چندانی با عطاری‌های قدیم ندارند.

همین نقص است که نمایش‌گاه بین‌المللی کتاب تهران، برخلاف نمایش‌گاه‌های بین‌المللی کتاب سراسر دنیا از حالت نمایش‌گاه خارج شده و به صورت فروش‌گاهی بزرگ در آمده، تا کمی مشکل توزیع کتاب در ایران و به ‌ویژه در تهران را حل کند.

با این‌حال همین کتاب‌فروشی‌های موجود نیز با مشکلات فراوانی مواجه هستند، قوانین مالیاتی بزرگ‌ترین مشکل کتاب‌فروشان است که آن‌ها را به ستوه آورده است. و علی‌رغم وعده مسوولان هنوز چاره‌ای برای آن اندیشیده نشده است. کتاب‌فروشان معتقداند که فروش کتاب درآمد بالایی ندارد که بتوان مالیات‌های سنگین را پرداخت کرد.

اما این همه‌ مشکلات کتاب‌فروشی‌های تهران و ایران نیست، برخی از کتاب‌فروشان در استان‌های ایران می‌گویند که برگزاری نمایش‌گاه‌های استانی کتاب از سوی دولت احمدی‌نژاد باعث پایین آمدن آمار فروش در کتاب‌فروشی‌ها شده است.

هم‌چنین توزیع‌کنندگان بزرگ کتاب در تهران، همیشه هدف حملات جناح اقتدارگرا بوده‌اند. این جناج با اتهام‌های گوناگون سعی دارد نبض بازار کتاب را در دست گیرد و از این راه بر توزیع کتاب کنترل بیش‌تری پیدا کند.

با این حال کاش داستان کتاب‌فروشان به همین‌جا ختم می‌شد. طی سال‌های اخیر هرازگاهی، خبری درباره به آتش کشیدن و یا بسته شدن کتاب‌فروشی‌ها به گوش می‌رسد.

این اتفاق فقط در تهران روی نمی‌دهد و گه‌گاهی در شهرهای دیگر ایران مثل اصفهان  یا تبریز هم روی می‌دهد. «انصار حزب‌اله» چند سال پیش به یک کتاب‌فروشی در اصفهان حمله کردند که در پی آن ۷۰۰ جلد کتاب و تعدادی مجله را توقیف کردند.

کتاب‌فروشان تهرانی هم هنوز خاطره تلخ به آتش کشیده شدن کتاب‌فروشی مرغ‌آمین را فراموش نکرده‌اند. شاید این سنت آتش‌ زدن کتاب‌فروشی‌ها در جمهوری‌اسلامی از آن تاریخ آغاز شد.

در دوران احمدی‌نژاد نیز این سنت به گونه‌ای دیگر ادامه یافت. این بار اگر نمی‌توانستند کتاب‌فروشی را آتش بزنند، آن را قفل و زنجیر می‌کردند.

در حالی که کتاب‌فروشی‌های تهران یکی پس از دیگری بسته می‌شوند و دوست‌داران کتاب را عزادار می‌کنند، وزیر ارشاد جشن افزایش کمی چاپ کتاب را گرفته است، کتاب‌هایی که معلوم نیست از چه جنسی هستند و چرا در میان آن‌ها از خیل کتاب‌های بزرگان ادبیات ایران که در ممیزی ارشاد توقیف شده است، خبری نیست

در همین سال‌های اخیر، تعطیلى کافه‌کتاب‌هاى تهران با پلمپ کافه کتاب ثالث آغاز شد. گرچه این اقدام به دستور اداره اماکن نیروى انتظامى و به‌دلیل آن‌چه از سوى نیروى انتظامى تداخل صنفى اعلام شد، صورت گرفت، اما هیچ‌گاه دولت در حل این مشکل چاره‌ای نیندیشید.

‌5کافه‌ «کتاب ثالث»، «کتاب ونک»، «کتاب روشن»، «دروس» و «ویستار» به یک‌باره، اخطاریه‌هایى گرفتند و به مرور بسته شدند.

کافه کتاب «بدرقه جاویدان» نیز بسته شد. مدیر این کتاب‌فروشی پس از این واقعه اظهار داشت: «فردی که برای پلمپ کتاب‌فروشی آمده بود در پاسخ به اعتراض من گفت: «هر فسادی که در این مملکت ایجاد می‌شود از همین کافه‌کتاب‌هاست.»

نخستین کافه کتاب تهران از سوی نشر روشن‌گران و مطالعات زنان در اوایل دهه 80 با عنوان پاتوق فرهنگی تهران و با شعار «خواندن کتاب با یک فنجان چای» شکل گرفت اما این کافه کتاب هم مجبور به تعطیلی و تخلیه شد.

در حالی که کتاب‌فروشی‌های تهران یکی پس از دیگری بسته می‌شوند و دوست‌داران کتاب را عزادار می‌کنند، وزیر ارشاد جشن افزایش کمی چاپ کتاب را گرفته است، کتاب‌هایی که معلوم نیست از چه جنسی هستند و چرا در میان آن‌ها از خیل کتاب‌های بزرگان ادبیات ایران که در ممیزی ارشاد توقیف شده است، خبری نیست.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , 

۱ Comment

  1. 1

    wh0cd8732817 cialis with prescription