Saturday, 18 July 2015
06 April 2020
کوچه سلامتی ـ زخم معده،

«هم‌زیستی ۶۰ هزار ساله با انسان»

2011 February 25

دکتر آویده مطمئن‌فر/ رادیو کوچه

avideh@koochehmail.com

«زخم معده» بیماری بسیار رایجی است که میلیون‌ها نفر از بزرگ‌سالان و کودکان را هر سال در سراسر جهان در بر می‌گیرد. این بیماری عمدتن توسط «هلیکوباکتر پیلوری»، که باعث عفونت معده یک ششم از جمعیت جهان است، ایجاد می‌شود. زخم معده که زخم «گوارشی» نیز نامیده می‌شود در واقع یک فرسایش کوچک در دیواره معده است. زخم معده مسری نیست، اما می‌تواند سرطانی شود. در حالی که زخم دوازدهه یا اثنی‌عشر تقریبن همیشه خوش‌خیم است، زخم معده ممکن است بدخیم و سرطانی شود.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

زخم معده به‌عنوان خوردگی مخاط، برابر یا بزرگ‌تر از نیم سانتی متر از منطقه دست‌گاه گوارش تعریف شده است. اکثر زخم‌های دست‌گاه گوارش توسط هلیکوباکتر پیلوری ایجاد می‌شود، اما آن‌ها هم‌چنین می‌توانند با داروهایی از قبیل «آسپرین»، «ایبوپروفن» و دیگر داروهای «غیراستروییدی» ضدالتهاب نیز ایجاد و یا بدتر شوند. هلیکوباکتر پیلوری می‌تواند از فردی به فرد دیگر یا از طریق غذا و آب آلوده منتقل شود. »آنتی‌بیوتیک» موثرترین درمان برای زخم گوارشی با هلیکوباکتر پیلوری است.

ما از علت دقیق ابتلای کودکان به زخم معده مطمئن نیستیم، اما می‌دانیم که بر خلاف بزرگ‌سالان، کودکان معمولن دچار زخم معده به دلیل عفونت هلیکوباکتر پیلوری نمی‌شوند و به نظر می‌رسد که در کودکان زخم‌ معده نتیجه‌ی استفاده از دارو باشد. زخم معده هنگامی به وجود می‌آید که دیواره مخاط معده با اسید کلرهیدریک، که به‌طور معمول در شیره‌های گوارشی معده موجود است، نابود شده باشد. التهاب مزمن ناشی از کلونی هلیکوباکتر پیلوری در مخاط معده مهم‌ترین عامل زخم معده و دوازدهه به نظر می‌رسد. این باکتری عامل ورم معده مزمن است که بر تولید گسترین معده اثر دارد. گسترین هورمونی است که باعث تحریک ترشح اسید معده توسط سلول‌های جداره‌ی معده می‌شود. افزایش تولید اسید معده باعث فرسایش مخاط معده و در نتیجه زخم شدن دیواره معده می‌شود.

آن‌چه که یک وقت سرطان نادری بوده است، اکنون تقریبن نیمی از همه موارد سرطان «مری» را در کشورهایی مانند «ایالات متحده» و «انگلستان» تشکیل می‌دهد.

درد در ناحیه فوق‌المعدی شایع‌ترین علامت از زخم‌های گوارشی است. این درد به زمان غذا مربوط می‌شود. این درد ممکن است چند دقیقه یا چند ساعت طول بکشد و وقتی که معده خالی است بدتر بشود. درد زخم معده معمولن با خوردن غذا تشدید می‌شود، در حالی که زخم دوازدهه معمولن با خوردن غذا تسکین می‌یابد. «نفخ شکم»، «واتر براش» ‌(waterbrash)، «تهوع»، «استفراغ»، «از دست‌دادن اشتها»، «کاهش وزن» و «هماتمزیس»، علایم دیگر زخم معده به‌شمار می‌روند. علایم زخم‌های گوارشی ممکن است با محل زخم و سن بیمار متفاوت باشد. معمولن در کودکان و سال‌مندان، نشانه‌های زخم‌های گوارشی ظاهر نمی‌شود، مگر این‌که عوارض اوج گرفته باشد.

دانش‌مندان به تازگی گروهی از مواد که باعث بلوکه شدن مسیر شیمیایی کلیدی، که هلیکوباکتر پیلوری برای زنده ماندن نیاز دارد، را شناسایی کرده‌اند. دانش‌مندان از تحقیقات گذشته می‌دانستند که با مسدود‌کردن «فلوودوکسین» (flavodoxin) یعنی پروتیین‌های کلیدی که هلیکوباکتر پیلوری برای بقا نیاز دارد، می‌توانند طیف محدودی از آنتی‌بیوتیک‌ها را که به‌طور خاص، هلیکوباکتر پیلوری را هدف می‌گیرد، پیدا کنند. چرا که در حال حاضر، تخمین زده می‌شود که یک میلیارد نفر در سراسر جهان به دلیل هزینه بالای آنتی‌بیوتیک‌های موجود و ظهور سویه‌های مقاوم به این آنتی‌بیوتیک‌ها به این باکتری آلوده هستند. ولی این مهارکننده‌های جدید، امید توسعه آنتی‌بیوتیک خاص جدید علیه هلیکوباکتر پیلوری را بیش‌تر کرده‌اند.

در حالی که برخی دانش‌مندان در حال تلاش برای پیدا‌کردن آنتی‌بیوتیک جدید برای مقابله با هلیکوباکتر پیلوری هستند، سایر دانش‌مندان دریافته‌اند که افرادی که سویه‌های هلیکوباکتر پیلوری را که حامل یک ژن به‌نام (CagA) است دارند،۵۰ درصد شانس کم‌تر ابتلا به «آدنوکرسینوم» مری دارند. «فرین کمانگر»، پزشک و دکتر محقق در موسسه ملی سرطان و نویسنده هم‌کار در این مطالعه گفته که گونه‌های مثبت CagA هلیکوباکتر پیلوری ممکن است با کاهش تولید اسید در معده و در نتیجه، کاهش واکنش اسید به مری، باعث کاهش خطر ابتلا به آدنوکرسینوم مری شوند. او معتقد است که علت این پدیده ممکن است با کاهش تولید «هورمون گرلین» که از معده برای تحریک اشتها ترشح می‌شود نیز مربوط باشد. کاهش سطح گرلین ممکن است به کم شدن چاقی، که خود عامل مهم برای آدنوکرسینوم است کمک می‌کند.

به نظر می‌رسد که با پیش‌رفت بهداشت و آنتی‌بیوتیک‌ها، هلیکوباکتر پیلوری کم‌تر رایج شده است و به تبع آن کاهش بروز سرطان معده و زخم گوارشی نیز مشهود است. ولی با کم‌تر رایج‌شدن هلیکوباکتر پیلوری، از جمله CagA مثبت هلیکوباکتر پیلوری، سطح آدنوکرسینوم مری افزایش یافته است. مطالعه نشان می‌دهد که میزان کاهش هلیکوباکتر پیلوری در جوامع توسعه یافته ممکن است تا حدی مسوول افزایش آدنوکرسینوم مری باشد. آن‌چه که یک وقت سرطان نادری بوده است، اکنون تقریبن نیمی از همه موارد سرطان مری را در کشورهایی مانند ایالات متحده و انگلستان تشکیل می‌دهد.

«کمانگر» معتقد است که انسان‌ها ۶۰ هزار سال است که با هلیکوباکتر پیلوری زندگی کرده‌اند و زمانی، هلیکوباکتر پیلوری در معده هر کسی وجود داشته ‌است. با وجود این که علت بالقوه سرطان معده و زخم معده هلیکوباکتر پیلوری است، سابقه‌ی طولانی هلیکوباکتر پیلوری در هم‌زیستی با انسان نشان می‌دهد که آن‌ها ممکن است برخی اثرات سودمند، از جمله نقش در کاهش بیماری‌های اسهالی و آسم داشته باشد. در این مطالعه، «کمانگر»، از موسسه ملی سرطان و هم‌کار وی، «فرهاد اسلامی» از دانش‌گاه تهران، نتایج ۱۹ مطالعه چاپ شده در بررسی رابطه هلیکوباکتر پیلوری با آدنوکارسینوم مری و کارسینوم سلول اسکوامس، نوع دیگری از سرطان مری را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده بودند.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , ,