Saturday, 18 July 2015
06 April 2020
دایره‌ی شکسته

«کاشف رازهای سرزمین من»

2011 March 07

مه‌شب ‌تاجیک/ رادیو کوچه

ایرج افشار مردی که شاید به قدمت تاریخ ما به گردن این سرزمین حق دارد و در شناساندن آب و خاک ما زحمات زیادی کشیده است، در بستر بیماری است. پیری که از راه می‌رسد با خود گاهی بیماری‌ها را هم می‌آورد و رحم نمی‌کند بر بزرگ مردان و زنانی که ارزش یک سرزمین‌اند، نباید بروند، باید باشند تا با دانش و هنر بیکران خود هرروز برگی به دفتر این سرزمین بیافزایند.

فایل صوتی را از اینجا بشنوید

 

فایل را از این جا دانلود کنید

«ایرج افشار» در سال‌ 1304 شمسی‌ در تهران‌ به‌ دنیا آمد. او درسال 1312 آموزش دبستانی را در دبستان زرتشتیان آغاز کرد. پس از آن درمدرسه‌ی «شاهپور» تجریش و در دبیرستان «فیروز بهرام» تحصیلات متوسطه خود را به پایان رساند و با اتمام این دروه درسال 1325 وارد دانش‌کده «حقوق»‌  دانش‌گاه تهران شد و درسال 1328 تحصیلات خود را را با گرایش قضایی در مقطع دکترا به پایان برد. وی فرزند دکتر «محمود افشار» است .

ایرج افشار از ذخایر ادبی و علمی کشور شمرده می‌شود و در فن کتاب‌شناسی و کتاب‌داری بی‌مانند است. او تدریس در دانش‌کده‌ی علوم اجتماعى را نیز از سال ۴۵ آغاز کرد و از سال ۴۸ تا ۵۲ به تدریس در رشته‌ی تاریخ دانش‌کده ادبیات و علوم انسانى دانش‌گاه تهران و رشته کتاب‌دارى دانش‌کده علوم تربیتى مشغول بود. سال ۱۳۴۸ نخستین کنگره‌ی تحقیقات ایرانى دایر شد و افشار تا سال ۵۷ در نه دوره سالانه، دبیر دایمى کنگره بود. در سال نهم، سازمان کتاب را تاسیس کرد و دوره‌ی دوم مجله آینده را نیز انتشار داد. «آینده» تا سال ۷۲ در فواصل نامنظم منتشر مى‌شد و حاوى مقالات ارزش‌مندى در حوزه‌ی فرهنگ پژوهى و ایران‌شناسى بود.

در کنار تمامى این فعالیت‌هاى اجرایى و تدریس‌، از سال ۱۳۳۰ تاکنون، بیش از دویست و پنجاه عنوان کتاب و رساله و کتاب‌چه، به قلم یا تحاشى یا تصحیح و گردآورى ایرج افشار، منتشر شده که در نوع خود بى‌نظیر و در یک نظر گذرا، از توان و عهده یک فرد خارج است. یا شاید به قول مهدى آستانه‌اى در مقاله‌اى که در وصف ایرج افشار نوشته‌ بیش‌تر به افسانه مى‌ماند، او می‌گوید «جناب افشار از تهران با ماشین خودش مى‌رود تا هر‌جا که باشد. مگر چیز تازه بیابد و بر ثروت فرهنگى کشور بیافزاید. در این راه نه اندیشه هزینه دارد و نه پرواى خطر که به قول استاد پاریزى، مزاربان تاریخ شده و به قول من، مرغ بوتیمار سیر تاریخ و تمدن ایران گردیده است و مانند سیمرغ و‌جودى افسانه‌اى  و تا امروز که هم‌چنان حکمت پیرى را با شوق جوانى توام دارد، عاشق کتاب و کتاب‌خانه، و مشوق و خادم فرهنگ و پرتحرک و دوست‌دار سفرهاى علمى و فرهنگى باقى مانده است». و به راستى ایرج افشار نامى است که در پهنه‌ی وسیع فرهنگ و فرهنگ پژوهى ایران جاودانه مى‌ماند.

وی زبان انگلیسی و فرانسه را خوب می‌داند. ده سال کتاب‌دار دانش‌کده‌ی حقوق بود و سپس رییس کتاب‌خانه دانش‌سرای عالی شد. یک سال نیز ریاست کتاب‌خانه‌ی ملی را بر عهده داشت و چهار سال هم رییس اداره کل انتشارات دانش‌گاه بود .افشار مدتی به‌عنوان کتاب‌دار وارد کتاب‌خانه دانش‌کده حقوق دانش‌گاه تهران شد و با کسب تجربیات این دوره ریاست کتاب‌خانه ملی را به عهده گرفت. وی عضو انجمن ایران‌شناسی، عضو هیات انتخاب کتاب، عضو کمیته جایزه کتاب‌سال، عضو انجمن کتاب‌داران ایران، عضو هیت اجرایی انجمن تاریخ نیز است.

او کتاب‌خانه‌ی شخصی خود را وقف کرد. خودش این‌چنین می‌گوید: «به موجب این مشروحه، کتاب‌خانه شخصى این‌جانب که حاوى مجموعه‌هاى مذکور در همین مشروحه و مخصوص و مناسب براى پژوهش‌هاى ایران‌شناسى است، بنا به مذاکرات موافقت‌آمیزى که با مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامى شده است، به‌منظور برکنار ماندن از پراکندگى که خود ناظر پراکنده‌شدن بسیارى از کتاب‌خانه‌هاى ارزش‌مند بوده‌ام به مرکز مذکور سپرده مى‌شود تا در ساختمان تازه‌ساز واقع در آجودانیه شمیران استقرار یابد و با نگاه‌بانى دل‌سوزانه که نسبت به همه‌ی متعلقات آن مجرى خواهند داشت، همیشه و بى‌هیچ مضایقه و به دور از ایجاد هرگونه مشکلى وسایل استفاده علمى و پژوهشى از آن، براى هر ایران‌شناسى اعم از ایرانى و خارجى و محققان رشته‌هاى مرتبط فراهم باشد.

سنت وقف و موقوفات در خاندان افشار یزدى، دیرپا و دیرین است. مرحوم دکتر «محمود افشار» ادیب فرزانه و صاحب امتیاز نشریه‌ی بلند آوازه‌ی «آینده» موقوفات بسیار از خود به یادگار گذاشت و فرزند او، ایرج افشار محقق و ایران شناس نام‌دار، در مشروحه‌اى که مقدمه آن نقل شد، کتاب‌خانه شخصى‌اش را که گنجینه‌اى مانند منابع ایران‌شناسى است و در مدت ۵۰ سال ، دانه دانه و برگ برگ از چهارسوى جهان گرد آمده است، را وقف ایران وایران‌شناسان کرد. ایرج افشار براى هر دوست‌دار ایران هرکجاى این جهان که باشد و هرآن‌که سرى در کنکاش و پژوهش ایران‌شناسى دارد، نه تنها نامى آشناست که چهره‌اى جاودانه و الگویى یگانه است.

او بنیان‌گذار مجله‌ی فرهنگ ایران زمین است‌‌، و نشریه‌ی نسخه‌های خطی کتاب‌خانه مرکزی دانش‌گاه تهران و سازمان هم کتاب از جمله مراکزی بودند که توسط ایرج افشار بنیاد نهاده شدند. فعالیت‌های مهم ایرج افشار عبارتند بودند از هم‌کاری با مجله جهان نو، مدیر داخلی مجله آینده، سردبیر مجله «مهر»، ‌سردبیر مجله‌ی «سخن»، مدیر مجله کتاب‌های «ماه‌»، هم‌کاری در تاسیس «کلوب کتاب»‌، مدیر و سردبیر مجله «راهنمای کتاب»‌، فهرست‌نگاری مجموعه‌ی کتاب‌های فارسی چاپی دانش‌گاه «هاروارد»‌، مدیر مجله ایران‌شناسی و انتشار مجله آینده‌.

وی هم‌چنین در دانش‌گاه «برن» سوییس نیز به تدریس مشغول است. افشار عضو انجمن ایران‌شناسی، عضو هیت انتخاب کتاب، عضو کمیته جایزه کتاب سال، عضو انجمن کتاب‌داران ایران‌، عضو هیت اجرایی انجمن تاریخ نیز است. کتاب «فهرست‌ دست‌نویس‌های‌ فارسی‌ در کتاب‌خانه‌ی‌ ملی‌ اتریش‌ و آرشیو دولتی‌ اتریش‌ در وین‌« تالیف ایرج افشار، در دوره‌ی بیست و دوم انتخاب کتاب سال ایران از طرف وزارت فرهنگ و ارشاد‌، به‌عنوان کتاب سال برگزیده شد. امید است این فرزانه به زودی بهبود یابد، تا فرهنگ ما بازهم با همت او پربارتر شود.

«نوشته فوق می تواند نظر نویسنده باشد و الزامن نظر رادیو کوچه نیست»

|

TAGS: , , , , , , , , , , , 

۱ Comment

  1. 1

    Iradj Afshar the Great ‘is the assets of IRAN ZAMIN.i wish he get well as soon as possible. Mahmoud Enayat